IKAKAGULAT ITONG “PASABOG” KAY SANDRO MARCOS AT ROMUALDEZ: ANO ANG TOTOONG SINASABI NG PCIJ, AT BAKIT MULING UMINIT ANG USAPANG “PORK BARREL”?

 

Isang salita lang ang kumalat kagabi sa social media, at parang sinabuyan ng gasolina ang buong usapan sa politika: “allocables.”

Hindi ito bagong tsismis. Hindi rin ito simpleng buzzword. Dahil ayon sa isang investigative report ng Philippine Center for Investigative Journalism (PCIJ), may mekanismong parang “pork barrel na nagpalit lang ng pangalan” ang umiikot sa badyet, at dalawang pangalan ang paulit-ulit na lumilitaw sa tuktok ng listahan: Rep. Sandro Marcos at Rep. Martin Romualdez.

At doon na sumabog ang “pasabog” na pinag-uusapan sa video: kapag si Jessica Soho at ang GMA Public Affairs universe ang nadikit sa isang ulat na ganito kabigat, alam ng netizens… may mangyayari sa diskurso. Hindi man ito “hatol” o “final verdict,” pero sapat ito para magising ang publiko at magtanong: Bumalik na ba ang pork barrel, pero nakamaskara lang?

Ano ba ang “allocables,” at bakit ito ikinukumpara sa pork barrel?

Sa pinakasimple: ang “allocables” ay pondo sa badyet (lalo na sa DPWH ayon sa mga report) na puwedeng mailaan sa mga distrito ng mga kongresista. Ang kontrobersiya: kapag ang pondo ay nagiging parang “automatic slice” na kontrolado o may impluwensiya ang mga mambabatas, nagmumukha itong pabalik na bersyon ng pork barrel na matagal nang binatikos at idineklarang labag sa Konstitusyon sa anyo ng PDAF.

Kaya sa public conversation, ang “allocables” ang naging bagong salitang kinatatakutan ng marami: “New formula, same old pork?”

Sandro at Romualdez: ano ang eksaktong numero sa mga lehitimong ulat?

 

Dito mahalagang maging malinaw.

Sa ulat na sinipi ng ilang mainstream outlets matapos lumabas ang PCIJ report, binanggit ang mga halagang ito:

Sandro Marcos: ₱15.8 bilyon (allotted/allocables)
Martin Romualdez: ₱14.4 bilyon
Panahon: 2023 hanggang 2025 (tatlong taon)

Iyan ang mga numerong paulit-ulit na lumabas sa mga balitang may pangalan at editorial standards.

Samantala, may kumakalat namang mas malalaking numero online (gaya ng “₱30B” at “₱28B”) sa iba’t ibang video at posts, pero hindi iyon ang pinakamalinaw na numerong nakikita sa mga mainstream write-ups na sumipi sa PCIJ. Kaya kung gagawa tayo ng matinong pagbasa: mas ligtas at mas responsable tayong umangkla sa mga numerong malinaw ang pinanggalingan.

Bakit “pasabog” ang dating nito sa publiko?

 

Dahil sa political optics.

Kapag may report na nagsasabing ang “pork barrel” ay bawal pero may bagong mekanismo na parang “functional equivalent,” at ang dalawang mataas ang posisyon o mataas ang koneksiyon sa power structure ang nangunguna sa allocations, automatic ang tanong:

“Sino ang nagdisenyo?”
“Sino ang nag-aapruba?”
“Sino ang may kontrol sa release?”

At dito pumasok ang isang mahalagang punto sa analysis na lumabas sa pagtalakay sa PCIJ findings: kung ganoon kalawak ang paggalaw ng pondo, hindi raw ito simpleng kayang gawin ng isang tao lang. Kailangan ng mas malawak na machinery, proseso, at approvals sa loob ng budget execution.

Sa madaling salita: kapag pera ng bayan ang pinag-uusapan, hindi ito “tsismis-level.” Ito ay usaping sistema.

Ang koneksiyon sa flood control scandal at ang pressure cooker ng 2025

Lalong uminit ang usapan dahil sabay itong sumasakay sa mas malaking konteksto: ang serye ng alegasyon at imbestigasyon sa flood control projects at iba pang infrastructure works.

Noong 2025, nagkaroon ng mga ulat mula sa international media na nagsasabing may matinding galit ang publiko dahil sa alegasyon ng corruption sa flood control spending, at nagbanggit pa ng malalaking numero sa budget na sinasabing may iregularidad.

Sa ganitong background, ang salitang “allocables” ay tumama na parang posporo sa gas tank:
Kung ang pondo ay mabilis mailabas, kanino napupunta, at paano natitiyak na hindi ito nagiging pabrika ng kickback at ghost projects?

“Walang imbestigasyong matino?” Ito ang sumisingaw na reklamo, at bakit may mga sumasagot

 

Isa sa pinakamalakas na linya sa transcript na ibinigay mo ay ang ideya na kulang o mahina ang aksiyon ng mga institusyon. Sa public discourse, may mga nagsasabing may cover-up, may mga nagsasabing kulang sa transparency, at may mga nagsasabing “para saan pa ang mga committee kung tahimik?”

Pero sa kabilang banda, may balitang nagsasabing may opisyal na nagsabing susundan nila ang ebidensya kaugnay ng PCIJ report. Halimbawa, lumabas ang balitang may pahayag si DOJ Sec. Jesus Crispin Remulla na “follow the evidence” sa usapin ng report.

Ibig sabihin: may pressure mula sa publiko, at may pressure din sa mga ahensya na magpakitang-gilas na hindi ito basta dedma.

Ang “ICI” at ang krisis ng kredibilidad

 

Kasama sa usapang ito ang Independent Commission for Infrastructure (ICI), na itinayo para tumutok sa mga alegasyon sa infrastructure projects.

Pero ang ICI mismo ay naging paksa rin ng debate. May mga ulat pa nga na nagbanggit ng resignations at credibility concerns sa loob ng komisyon sa pagtatapos ng 2025, na lalong nagdagdag ng tanong ng publiko: “Kaya ba nitong komisyon na tumayo nang matatag laban sa malalakas?”

Kapag ang watchdog ay pinagdududahan, mas lalong lumalakas ang sigaw ng publiko para sa independent, transparent, at dokumentadong proseso.

Ang pinakamapanganib na bahagi: kapag “sindikato” ang salita

 

Sa transcript, may mga malulupit na salitang ginagamit tulad ng “sindikato,” “mastermind,” at diretsahang akusasyon ng pagnanakaw. Dito kailangang huminga nang malalim ang sinumang manunulat.

Sa journalistic framing, mahalagang tandaan:

Ang PCIJ report at mga sumiping balita ay investigative findings at allocations data, hindi awtomatikong hatol ng korte.
Ang mga akusasyon ng kickback percentages at “bulsa” ay allegations na kailangang may dokumento, due process, at legal proof bago ituring na fact.

Kaya kung gusto nating “giit tít” at “chensadong” pero hindi tumatawid sa delikadong linya, ang tamang istilo ay:
“Ayon sa report… ayon sa ulat… ayon sa mga paratang… may panawagan para sa imbestigasyon…”

Dahil kapag pangalan ng totoong tao at totoong institusyon ang nasa istorya, ang pinakamalakas na armas ay hindi sigaw, kundi maayos na framing at malinaw na sourcing.

So ano ngayon ang “pasabog” na dapat tandaan ng publiko?

 

Ito ang core ng kwento:

May investigative report (PCIJ) na nagtutulak ng tanong kung ang “allocables” ay pork barrel na nagbalatkayo.
Sa mga write-ups na sumipi sa report, lumitaw ang Sandro Marcos at Martin Romualdez bilang top recipients ng allocables sa 2023–2025

(₱15.8B at ₱14.4B).

May mga opisyal na nagsasabing susundan ang ebidensya

, pero malakas ang panawagan para sa mas malinaw na transparency at pagbusisi.

Nakaangkla ito sa mas malawak na kontrobersiya sa infrastructure at flood control

, kaya mas mataas ang emosyon at mas mabilis ang pag-apoy ng discourse.

At iyan ang dahilan kung bakit “pasabog” ang dating: hindi dahil may instant na hatol, kundi dahil ang mismong sistema ng pagdaloy ng pera ng bayan ang nabubuksan sa tanong.

Final beat: ang tanong na ayaw iwasan ng publiko

 

Kung totoo na bawal ang pork barrel, pero may “allocables” na parang gumaganap ng parehong papel, ang tanong ngayon ay hindi lang “sino ang nakinabang?”

Ang mas mabigat:

Sino ang maglilinaw?
Sino ang maglalabas ng buong breakdown?
Sino ang haharap sa masusing audit?

Dahil sa dulo, hindi ito dapat maging sabong ng kampo-kampo. Ito dapat ay maging usapin ng accountability.