Isang matinding yanig ang nararanasan ngayon sa loob ng House of Representatives matapos ang sunod-sunod na rebelasyon tungkol sa tinatawag na “Break Bonus” ng mga miyembro ng Kongreso. Ang isyung ito, na unang pinasabog ni Congressman Leandro Leviste, ay naglantad sa publiko ng isang kalakarang matagal na umanong ginagawa ngunit ngayon lamang ganap na nabuo ang atensyon ng sambayanan. Ayon sa mga ulat, ang bawat congressman ay tumatanggap ng aabot sa Php 2 Million bilang bonus tuwing sumasapit ang “Christmas break,” “Undas break,” at maging ang “Holy Week break” [01:08].
Ang rebelasyong ito ay kinumpirma rin ni Navotas Congressman Toby Tiangco sa isang panayam. Ayon kay Tiangco, ang ganitong sistema ay hindi bago at inabutan na niya ito simula pa noong 2010 sa ilalim ng iba’t ibang administrasyon [03:01]. Ang paliwanag sa likod ng perang ito ay para raw sa mga gastusin ng mga mambabatas sa kanilang mga distrito tuwing sila ay babalik sa kanilang mga constituents sa panahon ng recess ng Kongreso [06:40]. Gayunpaman, sa kabila ng magandang paliwanag, mayroong isang aspeto na labis na ikinagalit ng publiko: ang mga bonus na ito ay “not subject to liquidation” [07:43].
Ibig sabihin, hindi kailangang magpakita ng mga resibo o anumang patunay ang mga mambabatas kung saan nila ginastos ang milyun-milyong pisong ibinigay sa kanila. Sapat na ang pagpirma sa isang voucher at pagtanggap ng tseke [08:30]. Ang sistemang ito, na kilala rin bilang “liquidation by certification,” ay matagal nang pinupuna ng mga kritiko dahil ito ay nagbibigay ng malaking pagkakataon para sa korapsyon at pag-abuso sa pondo ng bayan.
Sa gitna ng kontrobersya, lumabas din ang isyu ng “pabor-paboran.” May mga alegasyon na hindi lahat ng congressman ay nakakatanggap ng nasabing bonus. Ayon sa mga obserbasyon, ang mga mambabatas na kaalyado ng kasalukuyang liderato o ng Speaker ang madalas na prayoridad sa pamimigay ng pondo, habang ang mga kritiko at nasa oposisyon—tulad nina Congressman Paolo Duterte, Rodante Marcoleta, at maging si Leviste mismo—ay di-umano’y hindi nabibigyan [05:57]. Ito ay nagbubunsod ng tanong kung ang pera ng bayan ay ginagamit na lamang ba bilang pabuya sa mga “masunuring” mambabatas.
Bukod sa mga break bonuses, tinalakay din sa ulat ang Maintenance and Other Operating Expenses (MOOE) ng mga congressman. Inilantad na bawat buwan, ang isang distrito ay mayroong operational expenses na nagkakahalaga ng Php 718,670 at miscellaneous expenses na Php 240,000 [09:35]. Sa kabuuan, tinatayang aabot sa Php 300 Million kada buwan ang ginagastos ng Kongreso para sa mga MOOE na ito na muli ay hindi rin sumasailalim sa mahigpit na auditing ng Commission on Audit (COA) dahil sa isang Senate Concurrent Resolution na naipasa noong 2011 [10:08].
Dahil sa mga pasabog na ito, marami ang nananawagan na buwagin na ang ganitong mga lumang kalakaran. “Mahiya-hiya naman tayo,” giit ng marami, lalo na’t napakaraming Pilipino ang naghihirap habang ang mga mambabatas ay tila “sitting pretty” at tumatanggap ng mga bilyon-bilyong pisong pondo nang walang malinaw na pananagutan [03:24].
Ang papel ni Congressman Leandro Leviste bilang whistleblower sa loob ng Kamara ay itinuturing na isang malaking hakbang para sa transparency. Sa kabila ng pag-amin ng ilang opisyal na “required” ang pondo para sa mga aktibidad sa barangay tulad ng Christmas parties [14:18], nananatili ang duda ng publiko dahil sa kakulangan ng resibo at malinaw na dokumentasyon. Sa huli, ang bawat sentimo ng taxpayer ay dapat na mapunta sa tunay na serbisyo publiko at hindi sa bulsa o pansariling interes ng iilan. Ang labang ito para sa katotohanan ay simula pa lamang ng mas malawak na panawagan para sa tunay na reporma sa gobyerno.
