NAUUPOS NA KANDILA: Ang Nakabibinging Pagbagsak ng Komedyanteng si Dagul — Mula Rurok ng Kasikatan, Ngayo’y Hirap Maglakad at Umaasa sa ₱12K na Sahod

 

Mula sa Tawa Patungo sa Katahimikan

Sa loob ng maraming dekada, iisa ang sigurado tuwing lalabas siya sa telebisyon: may tatawa. Mapa-bata o matanda, sapat na ang kanyang presensya upang gumaan ang eksena. Ngunit ngayon, ang dating punong-puno ng sigla na komedyante ay humaharap sa isang katotohanang mas mabigat pa sa punchline ng kahit anong biro.

Si Dagul, na ang tunay na pangalan ay Romy Pastrana, ay hindi na ang Dagul na sanay tayong makita. Ang lalaking minsang naghatid ng walang patid na tawa ay ngayo’y hirap tumayo, hirap maglakad, at umaasa sa ₱12,000 na buwanang sahod bilang empleyado sa barangay command center sa Rodriguez, Rizal.

At sa isang tahimik ngunit mabigat na pag-amin, binigkas niya ang mga salitang tumimo sa puso ng marami:
“Out of balance talaga… parang kandila, nauupos na.”

Hindi iyon eksaherasyon. Hindi iyon drama. Iyon ang realidad.

Ang Katawang Sumuko Bago ang Loob

Hindi biro ang kalagayan ni Dagul ngayon. Ang dating katawan na sanay gumalaw sa entablado ay tila unti-unting tinatalikuran siya. Kailangan na niya ng wheelchair. Minsan, binubuhat pa siya ng sariling anak upang makarating lamang sa trabaho.

Isipin ang kabalintunaan: ang ama na dati’y sandigan, ngayo’y literal na inaalalayan ng anak. Ang komedyanteng sanay magpatawa ng bayan, ngayo’y tahimik na lumalaban sa sakit at panghihina.

Hindi lamang pisikal ang kanyang dinadala. Kasabay ng paghina ng katawan ay ang pag-urong ng oportunidad, ng kita, at ng dating mundo na minsang umikot sa kanya.

“Weder-Weder” ang Showbiz: Isang Mapait na Katotohanan

Diretso at walang paligoy-ligoy ang paglalarawan ni Dagul sa industriyang minsang nagtaas sa kanya:
“Ang showbiz, weder-weder lang.”

Noong kasikatan niya, sapat ang kita upang makapagpatayo ng bahay, makapag-aral ng mga anak, at mabuhay nang may dignidad. Ngunit nang tumigil ang tawag ng mga producer, nang mawala ang raket, at nang hindi siya pinalad sa kanyang pagtakbo bilang konsehal, tila sabay-sabay ding naglaho ang dating mundo.

Wala nang kumukuha. Wala nang tumatawag. At ang sikat na Dagul ay naging isang karaniwang mamamayan na kailangang kumapit sa kahit anong marangal na trabaho.

₱12,000 Kada Buwan: Sapat Ba sa Isang Pamilya?

Ang ₱12,000 ay hindi maliit na halaga kung titingnan sa papel. Ngunit sa tunay na buhay — sa gitna ng mahal na bilihin, gamot, pagkain, kuryente, tubig, at matrikula ng mga anak — ito ay halos hindi humihinga.

Ito na ngayon ang buwanang sahod ni Dagul bilang barangay employee. Isang napakalaking agwat mula sa kinikita niya noon bilang isang kilalang artista. Isang realidad na hindi niya ikinahiya, ngunit malinaw na masakit tanggapin.

Hindi siya nagrereklamo. Ngunit ang bigat ay naroon, ramdam sa bawat salitang kanyang binibitawan.

Pamilya: Ang Huling Liwanag ng Kandila

Kung may isang dahilan kung bakit hindi pa tuluyang nauupos ang kandila ni Dagul, iyon ay ang kanyang pamilya.

May asawa siya. May mga anak siyang nag-aaral pa. At higit sa lahat, may isang anak na katulad niya — may dwarfism din. Ang bunso niyang si Jkhriez ay patunay na ang hamon sa kanilang pamilya ay hindi lang isa, kundi magkakapatong.

Ngunit imbes na mawalan ng pag-asa, pinili ni Dagul na maging haligi. Tahimik. Matatag. Totoo.

“Tiis-tiis lang. Ganun talaga ang buhay. Hindi laging nasa itaas — minsan nasa ibaba.”

Hindi ito linyang hinanda para sa camera. Ito ay paniniwalang hinubog ng dekada ng pakikibaka, bago pa man siya makilala sa Maynila.

Bago ang Kasikatan: Ang Buhay na Marunong Magtiis

Bago naging Dagul ng telebisyon, si Romy Pastrana ay isang ordinaryong Pilipino sa Bacolod. Nagtrabaho sa isang sugar company. Nag-negosyo ng buy-and-sell ng dry goods. Marunong siyang kumayod. Marunong siyang magsimula muli.

Ang mga karanasang ito ang dahilan kung bakit, sa kabila ng pagbagsak, hindi siya tuluyang nadurog. May ugat siyang malalim. May pundasyong hindi basta-basta ginuguho ng kasikatan o pagkawala nito.

Pandemya: Ang Huling Dagok

Kung may isang pangyayaring tuluyang nagpatumba sa kanyang pinansiyal na kalagayan, iyon ay ang COVID-19 pandemic. Doon naubos ang ipon. Doon tuluyang natigil ang mga raket. Doon napilitan si Dagul na magbukas ng maliit na sari-sari store — hindi dahil gusto niya, kundi dahil kailangan.

Sa panahong iyon, ang dating artista ay naging tindero. Ang dating may palakpak ay nakipagbuno sa katahimikan ng lockdown.

Ang Hiyang Nilunok, ang Tulong na Tinanggap

Hindi madali para kay Dagul ang humingi ng tulong. May hiya. May pride. May dignidad. Ngunit dumating ang puntong ang kapakanan ng pamilya ay mas mahalaga kaysa sa imahe.

Sa gitna ng lahat, may mga kaibigang hindi nawala. Isa na rito ang kapwa komedyante at dating nakasama sa sitcom na Kool Ka Lang — si Benjie Paras, na nanatiling may malasakit at suporta.

Hindi man marami ang natira, sapat ang iilan upang patunayan na may halaga pa rin ang pagiging mabuting tao.

Isang Panawagan, Hindi Isang Sumbong

Ang kuwento ni Dagul ay hindi paninisi. Hindi ito tanong kung “nasaan ang showbiz.” Hindi rin ito panaghoy para sa awa.

Ito ay panawagan.

Panawagan na alalahanin ang mga taong minsang nagbigay saya. Panawagan na tingnan ang katotohanang ang kasikatan ay hindi insurance. Panawagan na ang pagtulong ay hindi obligasyon — kundi pagpili.

Ang kandila ni Dagul ay nauupos, oo. Ngunit habang may munting apoy pa, may pagkakataon pang magbigay-liwanag.

Higit sa Isang Komedyante

Sa huli, si Dagul ay hindi lang artista. Siya ay ama, asawa, kawani, at Pilipino na patuloy lumalaban sa kabila ng pisikal na limitasyon.

Ang kanyang kuwento ay masakit, ngunit mahalaga. Dahil ipinapaalala nito sa atin na ang tunay na lakas ay hindi nasusukat sa taas ng tao, kundi sa tibay ng loob kapag ang lahat ay tila nauupos na.

At kung ang kandila man ay unti-unting nauubos, sana’y tayo ang maging hangin na magpapanatili ng apoy — kahit kaunti pa.

Dahil minsan, ang pinakamaliwanag na liwanag ay nagmumula sa mga taong matagal nang nasa dilim.