Sa loob ng maraming dekada, ang pangalan ni Imelda Marcos ay naging kasingkahulugan ng kapangyarihan, karangyaan, at labis na luho. Siya ang babaeng minsang tinawag na “Steel Butterfly,” isang Unang Ginang na kayang yumuko ang mga makapangyarihan at magpasunod ng buong bansa sa ngalan ng ngiti at alindog. Ngunit matapos ang lahat ng sigawan, paghangang bulag, at galit ng kasaysayan, isang tanong ang nananatiling bumabagabag sa isip ng marami: Heto na pala siya ngayon?

MULA SA PROBINSIYA HANGGANG MALACAÑANG

Bago pa man ang mga alahas, mamahaling damit, at mga palasyong tila hango sa engkantadong kuwento, si Imelda ay isa lamang dalagang nagmula sa probinsya. Bata pa lang, natuto na siyang mangarap nang mataas—hindi lamang ng ginhawa, kundi ng kapangyarihan. Ang kanyang kagandahan ay hindi lamang panlabas; ito ay naging puhunan sa pag-akyat niya sa mundo ng pulitika at impluwensya.

Nang mapangasawa niya si Ferdinand Marcos, nagsimula ang isang bagong yugto—isang yugto kung saan ang Pilipinas ay naging entablado, at siya ang pangunahing bida. Sa bawat biyahe sa ibang bansa, sa bawat engrandeng pagtanggap, at sa bawat flash ng kamera, mas lalo pang lumaki ang imahe ni Imelda bilang reyna ng Asya.

ANG PANAHON NG WALANG HANGGANANG LUHO

Hindi malilimutan ng kasaysayan ang mga kuwentong bumalot sa kanyang pangalan: mga koleksyon ng alahas na tila walang katapusan, mga gusaling itinayo sa ngalan ng sining at kultura, at ang alamat ng libo-libong sapatos na naging simbolo ng labis na karangyaan. Para sa ilan, siya ay inspirasyon—isang babaeng hindi natatakot mangarap nang malaki. Para sa iba, siya ang mukha ng kalabisan habang ang bayan ay naghihirap.

Habang lumilipas ang mga taon, mas lalong lumalalim ang hati ng opinyon ng publiko. May mga pumupuri sa kanyang panlasa at determinasyon, ngunit mas marami ang nagtatanong: Hanggang kailan tatagal ang ganitong uri ng kapangyarihan?

ANG BIGLAANG PAGBAGSAK

Dumating ang sandali ng pagbagsak—isang araw na tuluyang nagbago sa takbo ng kanilang buhay. Ang dating palakpakan ay napalitan ng sigaw ng galit, ang karangyaan ay napalitan ng takot, at ang Malacañang ay napalitan ng pagkatapon. Sa isang iglap, ang Unang Ginang na tila hindi matitinag ay napilitang lisanin ang bansang minsang yumuko sa kanyang presensya.

Sa panahong iyon, maraming nag-akala na iyon na ang katapusan ng kanyang kuwento. Ngunit si Imelda Marcos ay hindi basta-bastang nawawala sa eksena.

ANG BUHAY SA LIKOD NG MGA ANINO

Pagkatapos ng lahat ng kontrobersiya, unti-unting nagbago ang ritmo ng kanyang buhay. Mula sa malalaking bulwagan at engrandeng salu-salo, napalitan ito ng mas tahimik na araw. Wala na ang dating ingay ng kamera, wala na ang palaging spotlight. Ngunit sa katahimikang iyon, mas naging malinaw ang isang bagay: ang kapangyarihan ay maaaring mawala, ngunit ang alaala ay nananatili.

Ngayon, si Imelda ay bihirang makita sa publiko. Ang dating babaeng kilala sa marangyang pananamit ay mas madalas nang nakikita sa simpleng ayos. Ang kanyang mga galaw ay mas maingat, ang kanyang mga salita ay mas pinipili. Para sa ilan, ito ay anyo ng pagsisisi; para sa iba, isa lamang itong bagong mukha ng isang babaeng sanay magbago ayon sa panahon.

PAGSISISI BA O PAGTANGGAP?

Maraming Pilipino ang patuloy na nagtatanong: May pagsisisi ba sa kanyang puso? Sa mga bihirang panayam, makikita ang isang Imelda na tila nananatiling matatag sa kanyang paniniwala. Hindi niya lubos na inaamin ang lahat ng paratang, ngunit hindi rin niya itinatanggi ang bigat ng kanyang nakaraan.

Ang kanyang mga mata—na minsang kumislap sa tuwa ng kapangyarihan—ngayon ay puno ng alaala. Alaala ng mga panahong siya ang nasa itaas ng mundo, at alaala ng pagbagsak na walang sinuman ang makakalimot.

ANG TAHIMIK NA MGA ARAW NGAYON

Sa kasalukuyan, ang buhay ni Imelda Marcos ay malayo na sa dating ingay. Ang mga araw ay mas mabagal, ang mga gabi ay mas mahaba. Wala na ang walang katapusang biyahe, wala na ang marangyang pagtanggap. Sa halip, may katahimikan—isang katahimikang tila nagsisilbing salamin ng lahat ng kanyang dinaanan.

Ngunit huwag magkamali: kahit sa katahimikan, nananatili siyang isa sa pinakakontrobersyal na pigura sa kasaysayan ng Pilipinas. Ang kanyang pangalan ay patuloy na binabanggit, pinagtatalunan, at hinuhusgahan.

ISANG BUHAY NA HINDI KAILANMAN MAKAKALIMUTAN

Ang kuwento ni Imelda Marcos ay hindi lamang kuwento ng isang babae. Ito ay kuwento ng kapangyarihan, ng labis na pangarap, ng pagbagsak, at ng katahimikan pagkatapos ng bagyo. Isa itong paalala na kahit gaano kataas ang marating ng isang tao, darating at darating ang araw ng pagharap sa sariling anino.

At ngayon, sa likod ng mga saradong pinto at tahimik na umaga, naroon ang dating Unang Ginang—hindi na bilang simbolo ng luho, kundi bilang buhay na paalala ng isang panahong hinding-hindi mabubura sa kasaysayan ng Pilipinas.

DATING UNANG GINANG IMELDA MARCOS — HETO NA PALA SIYA NGAYON.