ANG SAKIT SA DIBDIB NG KASONG ITO, KAWAWA SILA
Gabi noong Abril 2018 sa isang barangay sa San Jacinto, Pangasinan. Walang ibang ingay kundi ang huni ng mga kuliglig at ilang mga yapak ng mga taong pauwi na. Isang payapang gabi na walang sinumang nag-akala na may isang nakakangilabot na insidente ang malapit nang mangyari. Sa isang iglap, sumiklab ang apoy sa garahe ng isang malaking bahay na malapit sa kalsada.
Mabilis na kumalat ang apoy. Nilamon nito ang isang silid at sa loob lang ng ilang minuto ay tuluyan nang kinain ang marangyang tahanan. Ang bahay na ito ay pagmamay-ari ng pamilyang Gift—isang bungalow na kompleto ang kagamitan, bagong pinta ang harapan, may magandang landscape, at may nakaparadang sedan at motorsiklo sa garahe. Katatapos lang ipagawa ng pamilya ang bahay mula sa limang taong pag-iipon ng tatlong magkakapatid na OFW.
Si Grace ay isang nurse sa Italy, habang sina Elvin at Miko ay factory workers sa South Korea. Wala ang buong pamilya nang gabing iyon dahil nag-outing sila sa Zambales sakay ng kanilang SUV bilang selebrasyon sa pag-uwi ng tatlong anak mula sa ibang bansa. Sa unang pagkakataon matapos ang mahabang panahon, muli silang nagkasama-sama. Nagtakbuhan ang mga kapitbahay; ang ilan ay sumubok mag-igib ng tubig at magdala ng mga timba at galon para apulahin ang apoy, ngunit sa laki at bilis ng pagkalat nito, hindi naging sapat ang kanilang pagtutulungan. May tumawag sa BFP, pero inabot ng halos isang oras bago dumating ang truck ng bumbero.
Pagsapit ng madaling araw, abo na lamang ang natira. Kinabukasan, bandang alas-nuwebe ng umaga, dumating ang pamilyang Gift. Hindi pa man sila nakakababa ng sasakyan, ramdam na ang bigat ng kanilang nararamdaman. Bumaba ang ina na si Tessy na tila tulala, hawak ang bag na may lamang lumang tuwalya at gamit sa outing. Tahimik na lumapit si Antonio at nanlumo sa sinapit ng kanilang tahanan. Hindi nakapagsalita ang tatlong magkakapatid; lahat ng pinaghirapan nila sa loob ng limang taon ay naglaho sa loob ng isang gabi. Maging ang mga larawan ng mahahalagang alaala at dokumento ay hindi naisalba.
Samantala, sa isang sulok, may mga taong nakatingin lang. Ang asawa ni Romy na si Alma ay hindi lumapit at hindi kumilos—nakatayo lang sa lilim ng poste. Walang emosyon ang kanyang mukha, ngunit sa kanyang mga mata ay may hindi maipaliwanag na titig. Tila hindi siya apektado.
Lumabas ang inisyal na report mula sa Bureau of Fire Protection (BFP) makalipas ang tatlong araw. Ayon sa imbestigasyon, posibleng “faulty wiring” o short circuit ang pinagmulan ng apoy. Ngunit para sa pamilyang Gift, may kulang. Masyadong mabilis ang pagkalat ng apoy. Alam nilang iniwan nilang nakapatay at nakabunot ang lahat ng appliances, kaya hindi malinaw sa kanila ang paliwanag ng ahensya. Bukod dito, iyon ang unang pagkakataon na iniwan nilang walang tao ang bahay. Bagama’t wala silang ebidensya, iisa ang kanilang hinala: si Romy.
Si Romy ay malayong kamag-anak ng pamilya at halatang siya lang ang natutuwa sa nangyari. Nagsimula ang lahat tatlong taon na ang nakakaraan nang tanggihan siyang pautangin ng pamilya. Mula noon, naging malamig ang pakikitungo nito at tila may kimkim na galit at inggit. Bago pa man naging maganda ang bahay ng mga Gift, nagsimula sina Mang Antonio at Aling Tessy sa pagtitinda ng gulay sa palengke. Araw-araw silang bumibiyahe ng madaling araw patungong Urdaneta, Pangasinan sakay ng kanilang lumang motor para magbenta ng ampalaya, sitaw, at iba pang gulay para mapag-aral ang kanilang mga anak.
Nagbunga ang kanilang paghihirap nang makapagtapos si Grace bilang nurse, si Elvin sa maritime school, at si Miko sa business administration. Nang makapagtrabaho na sila sa ibang bansa, unti-unting naisaayos ang bahay hanggang sa maging isang magandang tahanan at makabili ng mga sasakyan para sa kaginhawaan ng kanilang mga magulang. Noong 2018, kumpleto sila at masayang nagdiriwang sa bagong bahay. Ngunit sa kabilang bahay, nakamasid lang si Romy.
Si Romy ay dating opisyal sa barangay na kilala sa pagiging matapang, ngunit nagbago ang tingin sa kanya ng mga kapitbahay dahil sa kanyang mga bisyo, lalo na sa sabong. Nabalitang naibenta na nito ang motor at naisangla ang ATM ng asawa para lang may maipusta. Nang tanggihan siyang pautangin nina Antonio dahil sa kanyang bisyo, doon na nagsimula ang kanyang matinding inggit.
Ilang linggo matapos ang sunog, habang ang pamilya ay sinusubukang bumangon, isang lead ang lumitaw. Sa isang inuman sa barangay, habang lasing na si Romy kasama ang tatlong lalaki, lumabas ang isang “drunken confession.” Inamin niya na matagal na siyang may tanim na galit kina Antonio at Tessy dahil hindi siya pinautang. Ikinuwento niya kung paano siya bumili ng gas sa sari-sari store sa dahilan na gagamitin ito sa pag-iihaw, ngunit ang totoo ay ginamit niya ito para sunugin ang bahay ng mga Gift.
Isa sa mga kainuman niya na si Kaloy ay pamangkin ng isang barangay tanod. Kinabukasan, dahil sa budhi, isinalaysay ni Kaloy ang lahat. Kinumpirma rin ng may-ari ng sari-sari store na bumili si Romy ng isang bote ng gas bago mangyari ang sunog. Muling nag-imbestiga ang mga awtoridad at nakakita sila ng isang stick na may nakapulupot na tela na may bakas pa ng gas sa loob ng bahay. Dahil sa mga ebidensya at pahayag ng mga saksi, naaresto si Romy noong Mayo 2018.
Noong 2019, nagsimula ang paglilitis. Bagama’t itinanggi ni Romy ang mga paratang sa simula, naging malakas ang laban ng prosecution dahil sa testimonya ng mga kainuman niya, ng tindera, at ng CCTV mula sa isang kalapit na bahay na nagpapakitang papasok si Romy sa eskinita bitbit ang bote at stick bago ang sunog.
Noong 2021, sa gitna ng paglilitis, nagpasya si Romy na mag-file ng “guilty plea.” Inamin niyang siya ang may pananagutan sa sunog dahil sa matinding inggit na nararamdaman niya sa tagumpay ng kanyang bayaw. Hinatulan siya ng 25 taong pagkabilanggo para sa kasong Arson at pagsira sa ari-arian.
Matapos ang hatol, unti-unting bumalik sa normal ang buhay ng pamilyang Gift. Sa tulong ng padala ng tatlong anak mula sa ibang bansa, muli silang nakapagpatayo ng bahay sa parehong lote noong Disyembre 2022. Sa pagkakataong ito, mas matibay na ang bahay, gawa sa semento, at may naka-install na CCTV sa bawat sulok.
Sina Mang Antonio at Aling Tessy ay hindi na bumalik sa pagtitinda ng gulay; sa halip ay sila na ang nag-aalaga sa tahanan. Si Grace, Elvin, at Miko ay patuloy na nagtatrabaho sa ibang bansa para sa seguridad ng kanilang kinabukasan, dala ang pangako na balang araw ay mananatili na lamang sila sa Pilipinas kasama ang kanilang mga magulang. Sa kabila ng lahat, pinatawad na ng pamilyang Gift si Romy, dahil naniniwala silang bahagi ito ng kanilang tuluyang paghilom at pagsisimula ng bagong buhay.
