“Kudeta sa Senado?” Mga Pangalan nina SOTTO, CAYETANO at MARCOLETA Umiinit sa Lihim na Galaw

Sa unang araw pa lamang ng muling pagbubukas ng sesyon ng Senado, ramdam na ng mga beteranong political observer na may kakaibang tensyon na bumabalot sa loob ng bulwagan ng kapangyarihan. Hindi ito ang karaniwang ingay ng mga talumpati o bangayan sa plenaryo, kundi isang mabigat na katahimikan na tila may itinatagong lihim. Sa gitna ng katahimikang ito, isang pangalan ang biglang umalingawngaw sa mga bulungan: SOTTO.

Ayon sa mga impormal na usapan sa loob at labas ng Senado, may mga umano’y hakbang na isinasagawa upang tanggalin si SOTTO sa kanyang posisyon. Walang opisyal na dokumento, walang pormal na anunsyo, ngunit ang paulit-ulit na pagbanggit ng salitang “sisibakin” ay sapat na upang magdulot ng pangamba at espekulasyon. Sa mundo ng pulitika, alam ng lahat na kung may usok, kadalasan ay may apoy—o hindi bababa sa isang planong sinisindihan sa likod ng kurtina.

Mas lalong uminit ang usapin nang madawit ang mga pangalan nina CAYETANO at MARCOLETA. May mga nagsasabing may binubuong alyansa, isang taktikal na pagkilos na maihahalintulad sa isang “kudeta,” hindi sa anyo ng dahas, kundi sa pamamagitan ng bilang, impluwensiya, at tamang tiyempo. Ang salitang “kudeta” ay mabigat, at bagama’t walang kumpirmasyon, ito ang salitang pinipili ng mga nagbubulong-bulungan—marahil upang ipakita kung gaano kaseryoso ang umano’y plano.

Sa isang demokratikong institusyon tulad ng Senado, ang pagbabago ng liderato ay maaaring mangyari sa pamamagitan ng mga legal na proseso. Ngunit ang tanong ng publiko: bakit ngayon? Ano ang nagtulak upang biglang kuwestiyunin ang posisyon ni SOTTO sa panahong inaasahan ang katatagan at pagkakaisa? May nagsasabing ito raw ay bunga ng matagal nang hidwaan, hindi personal, kundi pulitikal—isang banggaan ng mga interes, direksiyon, at ambisyon.

Samantala, ang pagkakadawit ni CAYETANO ay lalo pang nagpapalalim sa misteryo. Kilala bilang isang bihasang pulitiko, sanay sa taktika at estratehiya, si CAYETANO ay matagal nang tinitingnan bilang isang figure na kayang maglaro sa loob ng komplikadong mundo ng kapangyarihan. Totoo nga bang may panunumpa siyang ginawa, tulad ng ibinubulong ng ilan? O isa lamang itong dramatikong salaysay na pinalalaki upang lumikha ng intriga?

Hindi rin mawawala sa usapan ang pangalan ni MARCOLETA. Para sa kanyang mga tagasuporta, siya ay isang matatag na personalidad na may malinaw na paninindigan. Para naman sa kanyang mga kritiko, isa siyang simbolo ng matitinding desisyon na kadalasang nagdudulot ng kontrobersiya. Ang tanong: ano ang kanyang papel sa umano’y galaw na ito? Siya ba ang utak, ang tagapag-ugnay, o isa lamang sa mga pangalang ginagamit upang patibayin ang kuwento?

Sa mga panayam ng ilang political analyst, binibigyang-diin nila na ang ganitong mga tsismis ay maaaring bahagi ng mas malaking laro. Sa pulitika, ang pagkalat ng balita—totoo man o hindi—ay isang sandata. Maaari itong gamitin upang subukan ang reaksyon ng publiko, sukatin ang lakas ng suporta, o pilitin ang isang lider na gumawa ng hakbang bago pa man maging handa.

Para kay SOTTO, ang katahimikan ay maaaring isang estratehiya. Sa halip na direktang sagutin ang mga paratang, mas pinipili ng ilang beteranong lider na maghintay, hayaang humupa ang ingay, at saka kumilos sa tamang sandali. Ngunit may panganib din ito. Sa panahon ng social media, ang katahimikan ay maaaring bigyang-kahulugan bilang kahinaan o pag-amin, kahit hindi naman totoo.

Habang patuloy ang espekulasyon, ang publiko ay naiipit sa pagitan ng katotohanan at haka-haka. Maraming mamamayan ang nagtatanong: may tunay bang banta sa katatagan ng Senado? O isa lamang itong palabas na nililikha ng ilang sektor upang ilihis ang atensyon mula sa mas mahahalagang isyu tulad ng ekonomiya, presyo ng bilihin, at pang-araw-araw na problema ng mamamayan?

Ang kasaysayan ng pulitika sa Pilipinas ay puno ng ganitong mga yugto—mga sandaling puno ng intriga, lihim na alyansa, at biglaang pagbabago ng kapangyarihan. May mga planong nauwi sa wala, at mayroon ding mga bulung-bulungan na kalaunan ay napatunayang totoo. Kaya’t hindi kataka-taka kung bakit maraming Pilipino ang alerto at mausisa sa bawat galaw sa Senado.

Sa huli, ang pinakamahalagang tanong ay hindi lamang kung masisibak ba si SOTTO, o kung may “kudeta” nga bang nagaganap. Ang mas mahalaga: paano maaapektuhan ang tiwala ng publiko sa institusyon? Ang Senado ay dapat manatiling simbolo ng balanse, diskurso, at demokrasya. Anumang galaw na magmumukhang lihim o mapanlinlang ay may kakayahang sirain ang imaheng ito.

Habang wala pang opisyal na pahayag na nagpapatunay sa mga paratang, nananatiling bukas ang kuwento. Ang bawat araw ay maaaring magdala ng bagong detalye, bagong pangalan, o bagong direksiyon. At sa larong ito ng kapangyarihan, isang bagay lamang ang tiyak: ang katotohanan ay laging mas kumplikado kaysa sa unang narinig na bulong.