Breaking news: Isang taxi driver sa Pasig, dinala sa ilalim ng ilog ang apat na holdupper na kumuha sa kanyang kita. Panoorin.

Humahingal ang bakal na crane sa gitna ng katahimikan ng madaling-araw sa gilid ng Ilog Pasig. Isang puting taxi, may markang kumupas na sa gilid, ang dahan-dahang lumulutang mula sa madilim at mabahong tubig. Parang bumubulwak na talon ang tubig na tumatagas mula sa mga saradong pinto nito.

Sa loob, nakadikit sa salamin ang mga mukhang dilat ang mata. Ang apat na lalaking nakasuot ng desenteng damit ngunit ngayo’y tila mga isdang nakulong sa isang aquarium ng kamatayan. Sa pampang, nakatayo si Mang Carding. Basang-basa ang kanyang asul na polo shirt na may logo ng kumpanya. Naamoy pa rin niya ang hinalong bangon ng pine tree air freshener at ang pait ng kanyang huling sigarilyo sa gitna ng lamig na nanunuot sa kanyang buto.

Hindi malinaw kung nanginginig siya dahil sa ginaw o dahil sa adrenaline na hindi pa ganap na humuhupa. Pinapanood niya ang bawat patak ng tubig, ang bawat kislap ng asul at pulang ilaw ng pulisya na tumatama sa basag na windshield ng kanyang sasakyan.

“Tapos na ang biyahe,” bulong niya sa sarili habang hinihimas ang kanyang magaspang at nangungulubot na palad.

Walang bakas ng pagsisisi sa kanyang mga mata. Tanging ang malalim na katahimikan ng isang taong nahanap ang katarungan sa ilalim ng madilim na agos.

Ang gabi sa Metro Manila ay tila isang dambuhalang hayop na hindi kailanman natutulog, isang mainit at malagkit na yakap ng polusyon at ingay na tila sumasakal sa sinumang mangahas na lumabas sa kalsada. Para kay Mang Carding, ang 58-taong-gulang na beterano ng kalsada, ang gabi ay hindi panahon ng pahinga kundi panahon ng pakikipagsapalaran.

Suot ang kanyang kupas na asul na polo shirt na may burdadong logo ng kumpanya ng taxi—isang unipormeng tila naging pangalawang balat na niya sa loob ng tatlong dekada—maingat niyang inaayos ang kanyang buhok gamit ang murang pomada. Ang amoy nito na humahalo sa masangsang na aroma ng pine tree air freshener na nakasabit sa kanyang air convent, at ang nanunuot na amoy ng sigarilyong Fortune ay ang opisyal na halimuyak ng kanyang buhay.

Ang kanyang puting taxi, isang Toyota Vios na marami nang gasgas at dumaan na sa hindi mabilang na pagkumpuni, ang kanyang nagsisilbing santuwaryo. Sa loob ng kotseng ito, siya ang hari, ang kumpesor, at ang anino. Bawat gabi, nagsisimula ang kanyang pasada sa ilalim ng madidilim na poste ng ilaw sa Monumento o di kaya’y sa abalang kalsada ng Cubao. At gaya ng lagi niyang ginagawa, ang kanyang mga mata ay laging nakapako sa rearview mirror.

Para kay Carding, ang maliit na parihabang salamin na iyon ay hindi lamang para sa kaligtasan sa trapiko. Ito ang kanyang bintana sa kaluluwa ng lungsod.

“Ang salamin ay hindi nagsisinungaling,” bulong niya sa sarili habang binabaybay ang kahabaan ng EDSA.

Nakita niya sa salaming iyon ang lahat. Nakita niya ang mga magkasintahang nag-aaway hanggang sa maghiwalay, ang mga empleyadong puyat na tila wala nang buhay ang mga mata, at ang mga lasing na nagsusuka ng kanilang mga sikreto kasabay ng kanilang huling nainom na serbesa. Sa loob ng taxi ni Carding, ang mga pasahero ay madalas na nakakalimot na may tao sa harap nila. Para sa kanila, si Carding ay bahagi lamang ng makinarya—isang invisible na driver na tanging layunin ay dalhin sila sa kanilang destinasyon. Ngunit nakikinig si Carding. Pinagmamasdan niya ang bawat galaw, bawat kislap ng mata, at bawat panginginig ng kamay.

Sa gabing ito, ang hangin ay tila mas mabigat kaysa sa karaniwan. Ang halumigmig ng Maynila ay nanunuot sa kanyang mga buto, isang paalala ng kanyang edad na madalas niyang iwinawaksi sa pamamagitan ng paghigop ng mainit na kape mula sa isang plastic na baso. Ang trapiko ay tila isang mahabang prusisyon ng mga pulang ilaw ng preno, isang nagbabagang tanikala na bumabalot sa lungsod.

Habang hinihintay niyang umusad ang mga sasakyan malapit sa Guadalupe, napalingon siya sa gilid ng kalsada. Ang Pasig River ay tila isang itim na ahas na tahimik na dumadaloy sa ilalim ng tulay. Ang ibabaw nito ay kumikislap sa ilalim ng mga ilaw ng gusali, itinatago ang lahat ng dumi at misteryong nasa ilalim nito. May kung anong kaba sa dibdib ni Carding na hindi niya maipaliwanag. Marahil ay dahil sa balita ng mga holdapan na kumakalat sa radyo, o dahil sa pagod na dulot ng walong oras na pagmamaneho. Pero kailangang kumita. Ang boundary ay hindi naghihintay, at ang pamilya sa probinsya ay umaasa sa bawat sentimong kanyang naiipon.

Muling sumulyap si Carding sa kanyang salamin. Ang kanyang sariling repleksyon ay tumitig sa kanya. Ang mga kulubot sa paligid ng kanyang mga mata ay tila mga mapa ng bawat kalsadang kanyang tinahak. Ang kanyang mga kamay na makapal na ang kalyo mula sa paghawak sa manibela ay mahigpit na nakakapit habang hinihintay ang susunod na pasahero.

Ang buhay ng isang taxi driver sa Maynila ay isang laro ng tsamba. Bawat katok sa bintana, bawat pagtaas ng kamay sa gilid ng kalsada ay maaaring magdala ng swerte o sakuna. Alam ito ni Carding. Nararamdaman niya ang panganib bago pa man ito kumatok. Ngunit sa kabila ng takot, mayroong isang uri ng kapangyarihan sa pagiging invisible. Alam niya ang mga pasikot-sikot ng Makati, ang mga madidilim na eskinita ng Tondo, at ang mga mabilis na lusutan sa Pasig. Siya ang master ng aspalto, ang nakakaalam ng bawat lubak at bawat shortcut na hindi makikita sa Waze.

Habang nagpapatuloy ang gabi, ang ingay ng radyo ay naghahatid ng mga lumang kanta, mga klasikong balada na tila nagbibigay ng melankolikong himig sa kanyang paglalakbay. Ang amoy ng pine tree ay tila unti-unti nang nawawala, napapalitan ng amoy ng ulan na nalalapit na. Ang langit ay madilim, walang bituin. Tanging ang artipisyal na liwanag ng lungsod ang nagbibigay ng kulay sa gabi. Sa bawat paghinto sa stoplight, pinagmamasdan ni Carding ang mga taong naglalakad sa bangketa—mga taong may kani-kanyang kwento, kani-kanyang bigat na pasan.

“Isang pasada pa,” sabi niya sa sarili, isang mantra na paulit-ulit niyang binibigkas gabi-gabi para hindi madaig ng antok. “Isang pasada pa at makakauwi na rin ako.”

Hindi niya alam na ang susunod na paghinto niya ay hindi lamang magiging isang simpleng pasada. Ang gabi ay may inihahandang surpresang hinding-hindi niya malilimutan.

Habang papalapit siya sa isang sikat na mall sa Mandaluyong, nakita niya ang apat na lalaki. Maayos ang kanilang pananamit, tila mga empleyado ng isang opisina na katatapos lang sa kanilang shift. May dala silang mga bag at ang kanilang mga kilos ay kalmado, halos pormal. Wala silang bakas ng masamang balak. Para sa isang hindi sanay na mata, sila ay mga ideal na pasahero—mga taong malamang ay magbabayad ng tama at hindi magrereklamo sa trapiko.

Ngunit si Carding ay hindi ordinaryong driver. May kakaiba sa paraan ng kanilang pagtayo, isang uri ng pagmamatyag na hindi akma sa kanilang kasuotan. May talas sa kanilang mga mata na hindi kayang itago ng kanilang mga ngiti. Habang dahan-dahang humihinto ang puting taxi sa harap nila, muling sumulyap si Carding sa kanyang rearview mirror. Inayos niya ang kanyang upo, huminga nang malalim at pinilit na ikubli ang panginginig ng kanyang mga daliri.

Bumukas ang mga pinto. Ang tunog ng pagsara ng pinto sa likod ay tila isang hatol na nagwakas sa katahimikan ng gabi. Apat silang pumasok, sinasakop ang bawat espasyo ng kanyang maliit na sasakyan. Ang amoy ng kanilang mamahaling pabango ay mabilis na lumunod sa amoy ng pine tree at sigarilyo ni Carding. Sa sandaling iyon, alam ni Carding na ang rutang tatahakin nila ay hindi patungo sa isang ordinaryong destinasyon. Ang hangin sa loob ng sasakyan ay biglang naging kuryente, puno ng tensyon na tanging isang taong nabuhay sa kalsada ang makakaramdam.

“Saan tayo, boss?” tanong ni Carding sa kanyang pinakakalmadong boses, kahit na ang kanyang puso ay tila isang tambol na bumibilis ang tibok.

Ang sagot na nakuha niya ay hindi isang pangalan ng kalye o isang landmark. Ito ay isang malamig na tingin na nagmula sa salamin. Isang tingin na nagsasabing sa gabing ito, ang taximetro ay hindi lamang barya ang bibilangin kundi ang mismong buhay ng bawat isa sa loob ng sasakyan.

Ang gabi ay nagsisimula pa lamang at ang kalsadang kanilang tatahakin ay walang balikan. Si Carding, ang invisible na driver, ay handa nang maging bida sa sarili niyang trahedya o sa kanyang pinakamalupit na hustisya. Matanda na siya, oo. Ngunit ang lungsod na ito ay nagturo sa kanya na ang pinakamapanganib na kalaban ay ang taong wala nang natitira kundi ang kanyang manibela at ang kanyang dignidad. Ang biyaheng ito ay hinding-hindi matatapos sa paraang inaasahan ng apat na lalaking nasa likuran niya. Ang salamin ay muling tumitig sa kanya at sa pagkakataong ito, si Carding ay hindi na umiwas ng tingin.

Humahaba ang gabi sa Maynila at kasabay nito ang pagbigat ng katawan ni Mang Carding. Ang kalsada ng Taft Avenue ay tila isang malaking bituka na lumalamon sa kakarampot na liwanag mula sa mga pundidong bumbilya ng poste. Sa loob ng kanyang lumang Toyota Vios, ang amoy ng pine tree na air freshener ay nakikipagbuno sa singaw ng natuyong pawis at ang pait ng usok ng sigarilyo na dumikit na sa bawat hibla ng upuan.

Tumingin siya sa rear view mirror. Ang kanyang mga mata na pinalalim ng 50 taon ng pagpupuyat at pagkayod ay pagod na. Ngunit sa mundong ito, ang pagpikit ay katumbas ng pagkagutom. Sa kanto ng isang sikat na fast food chain, apat na lalaki ang nagtaas ng kamay. Maayos ang kanilang bihis—naka-polo shirt na de-kwelyo, nakasapatos na balat, at ang isa ay may hawak pang mamahaling folder. Mukha silang mga empleyadong katatapos lang sa overtime o marahil ay mga ahente ng kung anong kumpanya. Ngumiti si Carding nang bahagya, isang reflex ng isang beteranong tsuper na nakakaamoy ng magandang kita.

“Swerte!” bulong niya sa sarili. “Malayo-layo ang mararating ng apat na ito para mapuno ang tangke at may maiuwi pang extra para sa gamot ng kanyang asawa.”

“Sa Port Area tayo, kuya, sa may Pier 15,” sabi ng lalaking naupo sa tabi niya. Ang boses nito ay kalmado, halos malambing, ngunit may kung anong lamig na hindi nanggagaling sa aircon ng sasakyan. Sumakay ang tatlo pa sa likod. Narinig ni Carding ang marahas na pagbagsak ng pinto. Sa sandaling iyon, ang loob ng taxi ay tila naging isang maliit na kabaong na bakal.

Habang umaandar ang sasakyan, binuksan ni Carding ang radyo. Isang lumang kanta ng Air Supply ang tumutugtog. Ang malamyos na melodiya ay nagsilbing tabing sa namumuong tensyon.

“Maulan-ulan kanina ano?” panimula ni Carding, sinusubukang basagin ang katahimikan. “Mahirap ang pasada kapag baha sa España.”

Walang sumagot. Ang apat na pasahero ay nakatingin lang sa labas o kaya ay sa kani-kanilang mga kamay. Sa refleksyon ng mirror, napansin ni Carding na ang lalaking nasa gitna sa likod ay hindi mapakali. Ang kanyang mga mata ay pabalik-balik sa batok ni Carding at sa mga gilid ng kalsada.

Biglang isang matunog na click ang bumasag sa kanta sa radyo. Isa-isang ni-lock ng mga pasahero ang mga pinto. Hindi iyon ang normal na tunog ng pag-iingat. Iyon ay ang tunog ng pagkulong.

“Boss, huwag kayong mag-alala. Malapit na tayo,” wika ni Carding. Bagama’t ang kanyang puso ay nagsisimula nang tumambol nang mabilis, ramdam niya ang pag-akyat ng adrenaline sa kanyang mga ugat—isang pamilyar na pakiramdam na dati na niyang naramdaman noong mga nakaraang muntik na siyang mahold-up.

“Itabi mo ang sasakyan, matanda.”

Ang boses ng lalaki sa tabi niya ay hindi na malambing. Ito ay naging matalas, parang kaskas ng bakal sa semento. Bago pa makakilos si Carding, naramdaman niya ang isang malamig at matalim na bagay na idiniin sa kanyang leeg. Isang kutsilyo. Mula sa kanyang gilid, nakita niya ang kumikislap na talim sa ilalim ng liwanag ng mga dumadaang sasakyan. Ang lalaking katabi niya ay may hawak ding isa pang patalim na nakatutok sa kanyang tagiliran.

“Huwag kang sisigaw. Huwag kang gagawa ng ingay kung ayaw mong dito na matapos ang biyahe mo,” bulong ng holdupper sa kanyang tabi. Ang amoy ng mamahaling pabango nito ay hinaluan na ngayon ng amoy ng panganib.

“Anak, kunin niyo na ang pera naron sa dashboard pati ang nasa wallet ko. Huwag niyo lang akong saktan,” pakiusap ni Carding. Ang kanyang boses ay nanginginig pero kontrolado. Alam niya ang laro. Alam niya na sa ganitong sitwasyon, ang pagpapakumbaba ay isang armas.

“Pera lang? Tingin mo ba barya-barya lang ang habol namin?” tumawa ang isa sa likod, isang tawang tuyo at walang kaluluwa. “Maganda itong Vios mo. Sariwa pa ang makina. Kailangan namin ito para sa susunod na project. At ikaw, masyado ka nang maraming nakita. Masyado kang matalas tumingin sa salamin.”

Doon naintindihan ni Carding. Hindi lang ito nakawan. Ito ay carnapping, at ang plano nila ay itapon siya sa kung saan o masahol pa, gawin siyang biktima ng salvage para walang testigo. Ang folder na hawak ng isa kanina marahil ay panakip lang sa mga baril o kutsilyo. Ang kanilang maayos na pananamit ay isang maskara para sa kanilang masamang balak.

“Saan tayo pupunta?” tanong ni Carding habang dahan-dahang binabawasan ang bilis ng taxi.

“Diretso mo lang sa lumang kalsada papuntang Pier. Doon sa dulo, sa madilim na bahagi,” utos ng pinuno nila. “At huwag mong susubukang mag-overtake o mag-flash ng ilaw. Isang maling galaw, hiwa ang lalamunan mo.”

Habang nagmamaneho, ang isip ni Carding ay parang isang makinang mabilis na umiikot. Tiningnan niya ang lock ng kanyang sariling pinto. Alam niya ang isang bagay na hindi alam ng mga holdupper na ito. Ang kanyang sasakyan ay may espesyal na modification. Ang child lock sa likurang mga pinto ay palaging nakabukas mula sa labas lang. At ang kanyang central locking system ay may sariling quirks na siya lang ang nakakaalam kung paano manipulahin sa isang iglap.

Ang apat na lalaki ay nagsimulang mag-usap-usap tungkol sa kung paano nila ididispatya ang matanda. Para sa kanila, si Carding ay isang gamit na basahan na matapos pakinabangan ay itatapon na lang sa basura. Akala nila ay hawak nila ang manibela ng tadhana dahil sila ang may hawak ng kutsilyo. Hindi nila alam na ang taong nasa harap nila ay huling hininga na ng isang lungsod na pagod na sa karahasan.

“Alam niyo ba,” panimula ni Carding. Ang kanyang boses ay biglang naging matatag, halos nakakatakot sa sobrang kalmado. “Sa tatlong taon ko sa kalsadang ito, marami na akong nakitang tulad ninyo. Akala niyo kayo ang laging nasa itaas.”

“Tumahimik ka, matanda! Magmaneho ka na lang!” sigaw ng nasa likod sabay sipa sa upuan ni Carding.

Ngunit hindi tumigil si Carding. Isang mapait na ngiti ang sumilay sa kanyang mga labi habang papalapit sila sa madilim na bahagi ng pantalan, kung saan ang kalsada ay unti-unting nagiging rampa patungo sa itim na tubig ng Ilog Pasig. Ramdam niya ang bigat ng kutsilyo sa kanyang leeg, ngunit mas mabigat ang pasya sa kanyang dibdib. Sa isip ni Carding, hindi na ito tungkol sa pera o sa sasakyan. Ito ay tungkol sa dangal ng isang taong buong buhay na niyapakan ng mga taong akala ay pag-aari nila ang mundo dahil lang sa kanilang ayos at armas.

“Malapit na tayo,” bulong ni Carding. “Huling pasada na ito.”

Ang mga holdaper ay naghanda. Kinuha ng isa ang duct tape mula sa folder. Ang isa naman ay inihanda ang kanyang baril na nakatago sa ilalim ng polo. Kampante sila. Akala nila ay sila ang maninila. Ngunit sa ilalim ng suot na polo shirt ni Carding, ang kanyang puso ay tumitibok para sa isang layunin na hindi nila inaasahan.

Habang ang ilaw ng taximetro ay patuloy na pumapatak—isang sentimo bawat segundo—ang distansya sa pagitan ng kalsada at ng malalim na tubig ay mabilis na naglalaho. Ang takot na kanina ay bumabalot kay Carding ay napalitan ng isang malamig na determinasyon. Sa kanyang isip, nakita na niya ang dulo ng biyaheng ito—at hindi iyon ang dulo na inaasahan ng kanyang mga pasahero.

Nararamdaman ni Mang Carding ang malamig at matalas na dulo ng kutsilyo na nakabaon nang bahagya sa gilid ng kanyang leeg. Hindi ito ang unang pagkakataon na nakaramdam siya ng takot sa loob ng mahabang taon niya sa kalsada. Ngunit ang gabing ito ay may kakaibang bigat. Ang apat na lalaking nasa loob ng kanyang taxi—mga lalaking mukhang desente, nakaplantsang polo shirt at tila mga empleyado ng isang call center sa Makati—ay nagpalit ng anyo sa isang iglap. Ang kanilang mababangong pabango ay nalunod na ng amoy ng adrenaline at ng malansang amoy ng bakal mula sa hawak nilang patalim.

“Huwag kang titingin sa salamin, matanda. Mag-drive ka lang. Direstuhin mo ‘to,” bulong ng lalaking nasa tabi niya sa unahan. Ang boses nito ay kalmado pero puno ng lason.

Ang tatlo sa likod ay tahimik na. Ang kanilang mga mata ay nakatitig sa bintana, tinitiyak na walang nakakakita sa nangyayari sa loob ng puting Toyota Vios na may plakang nagtatapos sa 7. Si Carding, sa kabila ng panginginig ng kanyang mga kamay sa manibela, ay pilit na pinapakalma ang kanyang sarili. Ang amoy ng pine tree air freshener na nakasabit sa kanyang rearview mirror ay tila naging amoy ng kandila sa isang burol. Sa bawat paghinto sa stoplight, nararamdaman niya ang mas matinding diin ng kutsilyo. Alam niya ang takbo ng isip ng mga ganitong tao. Hindi lang pera ang kukunin sa kanya. Kukunin din nila ang sasakyang ito, ang kanyang tanging kabuhayan, at itatapon siya sa kung saang madilim na kanto o masahol pa, sa ilalim ng tulay nang wala nang buhay.

Ngunit may isang bagay na hindi alam ng mga holdupper na ito. Sa loob ng taxi na ito, si Carding ang Hari. Kabisado niya ang bawat langitngit ng preno, ang bawat kanto ng Maynila, at ang bawat sikreto ng kanyang sasakyan. Bago pa sila pumasok sa loob, mayroon siyang ritwal na laging ginagawa kapag gabi—ang pag-activate ng child lock sa mga pinto sa likod. Isang simpleng click sa gilid ng pinto bago isara ang garahe. Isang mekanismong hindi mabubuksan mula sa loob, gaano man kalakas ang hatak sa handle. Ang mga lalaki sa likod, na sa tingin nila ay sila ang may kontrol dahil sila ang may armas, ay sa katunayan ay mga bilanggo na sa loob ng sarili nilang biktima.

“Boss, huwag niyo po akong sasaktan. May pamilya po ako. Kunin niyo na ang lahat basta itira niyo lang ang buhay ko,” pakiusap ni Carding. Ang kanyang boses ay sadyang ginawang paos at nanginginig. Ito ang papel na kailangan niyang gampanan: ang kawawang matanda.

“Tumahimik ka! Lumiko ka sa kanan pagdating sa dulo ng kalsadang ito. Doon tayo sa may lumang pantalan sa Riverside,” utos ng nasa harap habang binubulsa ang pitaka ni Carding na naglalaman ng kakarampot na kita niya sa buong araw.

Ang Riverside, isang lugar na tanging mga anino at basura na lang ang nananatili pagsapit ng madaling-araw. Doon, ang Ilog Pasig ay tila isang itim na kumunoy, tahimik na naghihintay ng anumang ihuhulog dito. Ngunit habang papalapit sila, hindi takot ang namamayani kay Carding kundi isang malamig na determinasyon. Sa kanyang isip, mabilis na nagfa-flashback ang mukha ng kanyang asawa at ang mga pangarap na itinaguyod niya sa pamamagitan ng manibelang ito. Hindi siya papayag na matapos ang lahat sa isang madilim na kanto.

“Sige po boss, susunod ako,” sagot ni Carding.

Pinaandar niya ang sasakyan patungo sa direksyon ng luma at abandonadong rampa ng mga bangka. Ang kalsada rito ay bako-bako at ang mga ilaw sa poste ay pundi na o sadyang binalot na ng kadiliman. Ang mga lalaki sa likod ay nagsimulang mag-usap-usap tungkol sa kung saan nila ibebenta ang mga piyesa ng kotse. Nakikita ni Carding sa gilid ng kanyang mata ang kanilang mga kampanteng mukha. Akala nila ay tapos na ang laban. Akala nila ay nahanap na nila ang pinakamadaling biktima sa buong Maynila.

Dahan-dahang inapakan ni Carding ang gas. Ang dagundong ng makina ay naging musika sa kanyang pandinig. Sa bawat metrong inilalapit nila sa gilid ng itim na tubig, mas lalong humihigpit ang hawak niya sa manibela. Alam niya ang tantya. Alam niya ang distansya. Ang rampa ay matarik at diretso sa pinakamalalim na bahagi ng ilog kung saan ang agos ay pinakamalakas.

“Hoy, matanda! Bakit bumibilis ka? Dahan-dahan lang!” sigaw ng nasa harap na nahahalata ang biglang pagbabago ng bilis.

“Pasensya na po boss. Medyo maluwag kasi ang kalsada rito para matapos na tayo agad,” tugon ni Carding. Isang pilit na ngiti ang sumilay sa kanyang mga labi na hindi nakikita ng mga suspect. Isang mabilis na sulyap sa rearview mirror—ang tatlo sa likod ay nagsisimula nang maguluhan. Ang isa ay sinubukang hawakan ang pinto, marahil ay para maghanda sa pagbaba. Ngunit alam ni Carding na kahit anong gawin nila, hindi sila makakalabas nang mabilis. Ang child lock ay ang kanilang hatol.

Ang kutsilyo sa kanyang leeg ay naramdaman niyang lalong bumaon. Ngunit hindi na siya nakaramdam ng sakit. Ang tanging nararamdaman niya ay ang bugso ng hangin mula sa bintanang bahagyang nakabukas sa kanyang tabi. Sa loob ng ilang segundo, ang lahat ay tila bumagal. Nakita ni Carding ang dulo ng rampa, ang kislap ng madilim na tubig na sumasalamin sa malayo at mabuhay na ilaw ng lungsod. Ang mga lalaki sa loob ay nagsimulang magsisigaw.

“Hinto! Ihinto mo ‘to matanda! Papatayin kita!” ang sigaw ng nasa tabi niya habang itinatarak ang kutsilyo sa balikat ni Carding.

Tiniis ni Carding ang hapdi. Hindi siya bumitaw. Sa halip, lalong ibinaon ng kanyang kanang paa ang accelerator hanggang sa sahig ng sasakyan. Ang taxi ay tila naging isang puting bala sa gitna ng kadiliman. Sa isang mabilis na galaw, inabot niya ang switch ng central lock at siniguradong lahat ng pinto ay selyado maliban sa kanyang sariling pinto na dahan-dahan na niyang kinakalabit ang handle.

“Sama-sama na tayo,” bulong ni Carding sa sarili.

Bago ang huling malalim na hininga, ang ingay sa loob ng sasakyan ay naging isang kaguluhan ng mga mura, sigaw ng takot, at kalabog ng mga kamay sa bintana. Ang mga predator ay naging mga biktima sa loob ng isang bakal na haula. Habang ang sasakyan ay papalapit sa gilid ng rampa, binitiwan ni Carding ang manibela. Alam niya ang direksyon. Hindi na ito magbabago. Sa huling sandali bago lumipad ang sasakyan patungo sa kailaliman ng Pasig, naramdaman ni Carding ang bigat ng kanyang desisyon. Hindi ito tungkol sa pera. Hindi ito tungkol sa kotse. Ito ay tungkol sa dangal ng isang taong buong buhay na naglingkod sa kalsada na tumangging maging isa lamang statistika sa balita.

Isang malakas na tunog ng pagharurot, ang pag-angat ng mga gulong sa semento, at ang biglang katahimikan ng hangin bago ang malakas na pagsalpok sa tubig. Ang huling nakita ni Carding sa loob ng sasakyan bago siya tumalon ay ang mga nanlilisik na mata ng mga lalaki sa likod na sa wakas ay na-realize na ang pinto ay hindi bubukas. Ang tubig ay naghihintay at ang biyaheng ito ay wala nang balikan.

Humigpit ang kapit ni Mang Carding sa manibela. Ramdam ang gaspang ng balat nito na tila ba nakikiisa sa tensyong bumabalot sa loob ng kotseng puti. Sa bawat segundo ng pagtakbo ng sasakyan sa madilim na bahagi ng kalsada malapit sa Ilog Pasig, mas nararamdaman niya ang tulis ng kutsilyo na nakadiin sa kanyang leeg. Ang amoy ng pine scented na air freshener na dati rati’y nagbibigay sa kanya ng kapayapaan sa gitna ng trapik sa Maynila ay tila naging amoy ng kamatayan.

Sa likod, ang apat na lalaking mukhang desente—mga binatang tila galing sa opisina o isang mamahaling unibersidad—ay unti-unti nang naglalabas ng kanilang tunay na anyo. Ang kanilang mga boses na kanina’y malumanay ay naging magaslaw at puno ng pananakot.

“Diretso lang matanda. Huwag kang susubok gumawa ng kahit anong milagro kung ayaw mong dito na matapos ang biyahe mo,” bulong ng lalaking nasa tabi niya sa unahan habang ang tatlo sa likod ay abala sa paghalungkat sa kanyang mga gamit at sa kanyang pinaghirapang kita para sa araw na iyon.

Ngunit may isang bagay na hindi alam ang mga holdupper na ito. Sa loob ng halos apat na dekada ng pagmamaneho sa Maynila, kabisado na ni Mang Carding ang bawat kanto, bawat lubak, at bawat madilim na lihim ng mga kalsadang ito. Alam niya ang bawat lagitik ng kanyang sasakyan. Higit sa lahat, alam niya ang isang maliit na mekanismo na siya mismo ang nag-set bago pa sila sumakay—ang child lock sa mga pintuan sa likod.

Ang mga lalaking ito, na sa tingin nila ay sila ang may kontrol dahil hawak nila ang mga patalim, ay sa katunayan ay mga bilanggo na sa loob ng sarili nilang biktima. Nang makita ni Mang Carding ang pamilyar na kurbada patungo sa lumang pantalan at ang rampa ng mga bangka na bihira nang gamitin, isang malamig na determinasyon ang bumalot sa kanyang puso. Hindi na ito tungkol sa pera. Hindi na ito tungkol sa kanyang sasakyan. Ito ay tungkol sa dangal ng isang manggagawang matagal nang niyurakan ng mga taong akala ay madali siyang matataboy.

“Sabi ko sa kaliwa! Ba’t bakit ka didiretso?!” sigaw ng nasa likod habang pilit na binubuksan ang bintana ngunit huli na.

Biglang inapakan ni Mang Carding ang silinyador nang sagad. Ang ugong ng makina ay tila isang galit na hayop na pinakawalan. Ang mga asaltante ay napasandal sa kanilang mga upuan dahil sa biglaang bilis. Sa gitna ng kaguluhan, mabilis na kinabig ni Mang Carding ang manibela patungo sa gilid ng ilog kung saan ang rampa ay diretsong humahantong sa malalim at madilim na bahagi ng Pasig.

“Anong ginagawa mo?! Ihinto mo ‘to! Ihinto mo ‘to!” nagkakagulong sigaw ng mga lalaki. Ang kanilang porma at pagiging well-dressed ay naglaho na, pinalitan ng puro at hubad na takot. Sinubukan nilang hatakin ang mga lever ng pinto sa likod. Ngunit ang tunog ng klik-klik ng kandado ay tila hatol ng kamatayan sa kanilang mga pandinig. Hindi bumubukas ang pinto. Selyado ang kanilang kapalaran.

Sa huling limang segundo bago ang impact, mabilis na kinalas ni Mang Carding ang kanyang seatbelt—isang bagay na kanina pa niyang maluwag na isinuot para sa pagkakataong ito. Pinindot niya ang central lock upang buksan ang kanyang sariling pinto. Habang ang nguso ng kotse ay lumalampas na sa gilid ng semento, itinulak niya ang pinto at tumalon palabas. Ang kanyang katawan ay humampas sa matigas na semento ng pantalan. Gumulong ng ilang beses hanggang sa huminto siya sa mismong gilid. Mula sa kanyang kinalalagyan, narinig niya ang pinaka-nakakakilabot na tunog: ang malakas na pagsalpok ng bakal sa tubig. Isang higanteng tilamsik ng madilim na tubig ang bumangon, tila nilalamon ang puting taxi.

Ang sasakyan ay hindi agad lumubog. Ang mga headlight nito ay nanatiling nakasindi, nagsisilbing dalawang nanlilisik na mata sa ilalim ng tubig. Sa loob, ang eksena ay parang isang pelikulang walang tunog ngunit puno ng pighati. Nakikita ni Mang Carding sa pamamagitan ng mga salamin ang mga anino ng apat na lalaki. Sila ay nagpa-panic, hinahampas ang mga bintana. Pilit na itinutulak ang mga pintuang ayaw bumukas dahil sa presyon ng tubig sa labas at sa sumumpang child lock.

Unti-unti, ang dulo ng taxi ay nagsimulang tumingala bago ito tuluyang hinigop ng kailaliman. Ang liwanag mula sa loob ng sasakyan ay unti-unting naging malabo, nagkulay berde at asul sa ilalim ng maruming tubig hanggang sa maging maliliit na bula na lamang ang lumalabas sa ibabaw.

Ang katahimikan ng gabi sa Ilog Pasig ay bumalik. Tila walang nangyaring kaguluhan. Tumayo si Mang Carding, hinihingal. Ang kanyang unipormeng asul ay punit-punit at puno ng galos ang kanyang mga siko at tuhod. Ang amoy ng langis at burak mula sa ilog ay humahalo sa malamig na simoy ng hangin. Lumapit siya sa gilid, pinapanood ang huling mga bula na pumutok sa ibabaw. Walang kahit isa sa kanila ang lumitaw. Ang bigat ng tubig at ang saradong disenyo ng sasakyan ay naging isang metal na kabaong para sa apat na nagnanais pumatay sa kanya para sa ilang libong piso.

Nanatili siyang nakatayo doon, hindi gumagalaw, habang ang adrenaline ay unti-unting humuhupa at pinapalitan ng isang kakaibang uri ng pagod. Hindi siya nakaramdam ng pagsisisi. Sa kanyang isip, nakita niya ang mukha ng kanyang asawa at mga anak na naghihintay sa kanya sa bahay. Nakita niya ang libo-libong gabi na puyat siya, nagtitiis sa init at pagod para lamang magkaroon ng marangal na buhay. Ang mga taong nasa ilalim ng tubig ay hindi lamang magnanakaw ng kotse. Sila ay mga magnanakaw ng buhay at pangarap.

Maya-maya pa, narinig na niya ang papalapit na sirena ng pulisya. Ang mga pulang ilaw ay nagsimulang mag-reflect sa ibabaw ng ilog, nagbibigay ng kakaibang kulay sa libingan ng kanyang taxi. Nang dumating ang unang patrol car, isang batang pulis ang mabilis na lumapit sa kanya, may hawak na kumot.

“Tay, okay lang po ba kayo? Ano pong nangyari?” tanong ng pulis.

Habang inaalalayan siyang maupo sa gutter, tumingin si Mang Carding sa direksyon kung saan lumubog ang sasakyan. Ang kanyang mga mata ay tila nakatanaw sa malayo, sa isang lugar na hindi na maabot ng mga buhay. Ang kanyang panginginig ay hindi dahil sa takot kundi dahil sa lamig ng gabi at sa bigat ng kanyang ginawa. Lumingon siya sa pulis. Isang maliit na pait na ngiti ang sumilay sa kanyang labi.

“Nandoon sila sa ilalim,” simpleng sagot niya habang itinuturo ang payapang tubig. “Ayaw nilang magbayad ng pamasahe, kaya dinala ko sila sa dulo ng kanilang biyahe.”

Sa malayo, ang grua ng pulisya ay nagsisimula nang ihanda ang mga kagamitan para hanguin ang sasakyan. Ngunit alam ni Mang Carding na huli na ang lahat. Ang Ilog Pasig, sa kabila ng dumi at baho nito, ay naging saksi sa isang huling paghatol—isang karerang walang balik kung saan ang tanging natira ay ang driver na marunong maghintay sa tamang pagkakataon.

Umahon si Mang Carding mula sa madilim at malapot na tubig ng Ilog Pasig. Ang kanyang mga daliri ay bumaon sa madulas na putik ng pampang habang pilit na hinihila ang sariling katawan paitaas. Ang bawat hininga niya ay may kasamang lasa ng kalawang, krudo, at ang masangsang na amoy ng basura na tila nanunuot sa kanyang balat. Ang kanyang asul na polo, na kanina lang ay maayos at amoy pa ng murang pine na air freshener, ay nakadikit na ngayon sa kanyang nanginginig na katawan—mabigat at punong-puno ng dumi ng ilog.

Huminto siya sandali, nakaluhod sa gilid ng semento, at lumingon sa direksyon kung saan lumubog ang kanyang puting taxi. Wala nang ingay. Ang matitinis na sigaw ng apat na lalaking maayos ang pananamit—mga lalaking akala mo’y mga desenteng empleyado ngunit may hawak na kutsilyo sa kanyang leeg—ay tuluyan nang nilamon ng tubig. Ang tanging makikita na lamang sa ibabaw ng ilog ay ang maliliit na bula na sumasabog sa ibabaw, tila huling hininga ng mga demonyong nagtangkang agawin ang kanyang kabuhayan. Sa ilalim ng madilim na tubig, ang ilaw ng kanyang taxi ay aandap-andap pa, isang malamlam na aninag sa kalaliman na unti-unting namamatay kasabay ng pagkaubos ng hangin sa loob ng sasakyan.

Alam ni Carding na hindi nila mabubuksan ang mga pinto sa likod. Ang child lock na kanyang sinadyaang i-activate bago pa man sila makarating sa madilim na bahagi ng pantalan ay ang kanilang naging hatol. Sila ang nag-utos na i-lock ang mga pinto dahil sa takot na may makakita sa gagawin nilang krimen. Ngunit hindi nila alam na sa ginawa nilang iyon, sila mismo ang nagkulong sa sarili nilang kabaong. Ang bakal at salamin ng Toyota Vios ay naging isang piitang walang labasan sa gitna ng malamig at madilim na ilog.

Hindi nagtagal, ang katahimikan ng gabi ay binalot ng matitinis na sirena. Ang mapula at asul na ilaw ng mga sasakyan ng pulis at ambulansya ay nagsimulang sumayaw sa pader ng mga lumang bodega sa paligid. Ang mga usisero, sa kabila ng lalim ng gabi, ay nagsimulang magsipagsulputan na parang mga kabute, bumubulong, itinuturo ang basang-basang matanda na nakaupo sa gilid ng kalsada.

Isang batang pulis, marahil ay hindi pa umaabot sa 30 taon ang edad, ang lumapit kay Mang Carding. May dala itong kumot at isang butelya ng tubig.

“Tay, okay lang po ba kayo? Ano pong nangyari?” tanong ng pulis.

Habang ibinabalot ang kumot sa nanginginig na balikat ng matanda, tumingala si Mang Carding. Ang kanyang mga mata, na dati’y puno ng pagod mula sa mahabang oras ng pagmamaneho sa traffic ng Maynila, ay tila walang emosyon, walang takot, walang pagsisisi.

“Nawalan po ako ng preno, sir,” mahina niyang sagot. Ang boses ay garalgal ngunit matatag. “Mabilis po ang takbo namin. Hindi ko na nagawang iwasan ang dulo ng rampa.”

Isang kasinungalingan, isang perpektong kasinungalingan na binuo ng isang taong buong buhay na nakikinig sa mga kwento sa loob ng taxi—mga kwento ng panloloko, ng korupsyon, at ng kawalang katarungan. Alam ni Carding kung paano gumagalaw ang mundo. Alam niya na kung sasabihin niyang sinadya niya ito, siya ang mabibilanggo. Ngunit sa mundong ito, ang isang matandang taksista ay biktima lamang, isang mahinang tao na minalas sa gitna ng gabi.

Dumating ang malaking grua ng pulisya. Ang mga bakal na kable nito ay ibinaba sa tubig habang ang mga diver ay naghahanda na sumisid upang ikabit ang mga kawit sa ilalim ng sasakyan. Pinanood ni Carding ang bawat galaw nila. Nararamdaman niya ang init ng kape na ibinigay sa kanya, ngunit ang lamig sa loob ng kanyang puso ay hindi nawawala.

Iniisip niya ang apat na lalaki. Naalala niya ang mukha ng isa, iyong may hawak ng kutsilyo, kung paano ito nanlilisik habang humihingi ng pera. Ngayon, ang mukhang iyon ay nakadikit na lamang sa salamin ng bintana sa ilalim ng Ilog Pasig, dilat at hindi na makakahinga kailanman. Habang hinihila ng grua ang taxi paitaas, ang tubig ay bumubuhos mula sa mga siwang ng pinto. Ang bigat ng sasakyan ay nagpapatunog sa bakal na kable. Dahan-dahang lumitaw ang puting bubong, pagkatapos ay ang windshield na basag na dahil sa pressure ng tubig, at sa huli, ang loob ng sasakyan.

Nakita ng lahat ang apat na katawan na nakasiksik sa loob, magkakapatong-patong sa desperasyong makalabas. Ang kanilang mga kamay ay tila nakakalmot pa rin sa mga bintana na hindi nabasag.

“Diyos ko,” bulong ng isang babaeng usisero sa likuran. “Apat sila. Patay na silang lahat.”

Lumapit ang imbestigador kay Mang Carding, may hawak na notebook. “Tay, sabi niyo apat sila. Mga pasahero niyo ba sila? Mukhang mga desente silang tao. Ah, saan niyo sila kinuha?”

Huminga ng malalim si Mang Carding. Inayos niya ang pagkakaupo at tumingin sa malayo, sa mga gusali ng Makati na kumikinang sa kabilang ibayo ng ilog. Sa sandaling iyon, hindi siya mukhang isang biktima. Mukha siyang isang hukom na kakatapos lang magbaba ng hatol. Naalala niya ang bawat mura, ang bawat banta sa kanyang buhay, at ang alaala ng kanyang pamilya na umaasa sa bawat sentimong kinikita niya sa pagpasada.

“Sa kanto lang po sila pumara, sir,” sabi ni Carding habang dahan-dahang tumatayo, kahit medyo manhid pa ang kanyang mga binti. “Sabi nila, dalhin ko raw sila sa lugar kung saan walang makakarinig sa kanila. Sinunod ko lang po ang gusto nila.”

Tiningnan ng pulis ang taxi na ngayon ay nakalapag na sa semento. Ang tubig ay patuloy na umaagos mula rito, may kasamang dugo at dumi. Ang amoy ng kamatayan ay humalo sa amoy ng krudo. Ang imbestigador ay tila naguguluhan, tumitingin sa matanda na tila may hinahanap na sagot sa mga kulubot nito sa mukha.

“Sayang ang kotse niyo, Tay,” sabi ng pulis habang sinusulat ang report. “Malaki-laki rin ang mawawala sa inyo ngayong gabi. Ang metro niyo siguro ay sira na rin.”

Isang mapait na ngiti ang sumilay sa labi ni Mang Carding. Tiningnan niya ang wasak na sasakyan. Ang kanyang tapat na kasama sa loob ng maraming taon na ngayon ay naging isang metal na nitso. Hindi niya iisipin ang pera. Hindi niya iisipin ang bukas. Sa gabing ito, nakamit niya ang isang bagay na bihirang makuha ng mga taong katulad niya sa lansangan ng Maynila—ang huling halakhak.

“Huwag niyo pong alalahanin ang metro, sir,” sabi ni Carding habang naglalakad palayo sa pampang, hindi na lumingon sa mga bangkay na inilalabas na sa kanyang sasakyan. “Hayaan niyo na. Tumatakbo pa rin naman ang metro roon sa ilalim.”

Habang naglalakad siya sa gitna ng dilim, bitbit ang basang kumot at ang amoy ng Ilog Pasig, alam ni Mang Carding na sa wakas, tapos na ang kanyang huling pasada. Ang katarungan ay hindi laging dumarating sa anyo ng batas. Minsan, ito ay dumarating sa anyo ng isang matandang taxi driver na alam kung kailan dapat bumitaw sa manibela at hayaan ang tubig na gumawa ng nararapat.

Ang tunog ng bakal na kadena mula sa grua ay tila isang malungkot na kampana na umaalingawngaw sa kahabaan ng pampang ng Ilog Pasig. Dahan-dahang umahon mula sa madilim at mabahong kailaliman ang puting Toyota Vios, ang sasakyang naging saksi sa isang madugong gabi. Ang tubig na kulay burak ay walang tigil na bumubuhos mula sa mga siwang ng pinto, tila iniluluwa ng sasakyan ang bigat ng malagim na lihim na dala nito.

Sa loob, nakadikit sa mga salamin ang apat na anino—mga lalaking maayos ang pananamit ngunit may mga mukhang balot ng huling sigaw ng takot na hindi na narinig ng mundo. Sa gilid ng kalsada, nakatayo si Mang Carding. Ang kanyang asul na polo na may kupas na logo ng kumpanya ay basang-basa at nakadikit sa kanyang payat na katawan. Ang pamilyar na amoy ng pine tree air freshener at murang sigarilyo na dati ay nanunuot sa kanyang taxi ay nahaluan na ngayon ng malansang amoy ng ilog.

Nanginginig ang kanyang mga kamay, hindi dahil sa ginaw ng madaling-araw kundi dahil sa matinding adrenaline na unti-unti nang kumakawala sa kanyang sistema. Pinanood niya ang bawat pulgada ng kanyang kabuhayan na muling lumilitaw, ang sasakyang ginawa niyang bitag para sa mga nagtangkang kumuha sa kanyang buhay.

Isang pulis ang lumapit sa kanya, may dalang makapal na kumot at isang basong mainit na kape.

“Tay, okay ka lang ba? Anong nangyari sa kanila sa loob?” tanong ng opisyal habang nakatingin sa mga bangkay na nakakulong dahil sa naka-lock na childproofing ng mga pinto.

Huminga ng malalim si Mang Carding at tumingin sa umaangat na taxi kung saan ang pulang ilaw ng taximetro ay tila kumukurap pa rin sa gitna ng putik. Isang malamig na ngiti ang gumuhit sa kanyang labi bago siya sumagot nang mahinahon.

“Huwag niyo na silang alalahanin, sir,” sabi niya habang humihithit ng basang sigarilyo. “Hayaan niyo lang sila. Sa totoo lang, hanggang ngayon tumatakbo pa rin ang metro nila sa ilalim.”