TOTOONG KALAGAYAN: KARMA NGA BA ANG SUMAPIT KAY REMULLA?

Sa mundo ng pulitika sa Pilipinas, bihira ang katahimikan. Sa bawat desisyon, may kaakibat na tanong; sa bawat kapangyarihan, may kaakibat na pananagutan. Kamakailan lamang, muling umingay ang pangalan ni Remulla sa gitna ng mga usaping inuugnay sa Department of Justice at Office of the Ombudsman—mga institusyong inaasahang magiging haligi ng batas at katarungan.

Para sa marami, ang tanong ay hindi lang kung ano ang nangyayari, kundi bakit ngayon. Bakit tila sunod-sunod ang mga isyung lumalabas? Bakit may pakiramdam ang publiko na may mas malalim na kwento sa likod ng mga dokumento, reklamo, at pahayag?

ANG SIMULA NG MGA TANONG

Nagsimula ang lahat sa mga ulat na kumalat sa social media at ilang talakayang pampubliko. Hindi malinaw ang buong larawan, ngunit malinaw ang epekto: ang tiwala ng publiko ay muling sinusubok. Sa bawat balitang may kinalaman sa DOJ at Ombudsman, muling binubuksan ang sugat ng nakaraan—ang takot na baka ang hustisya ay napupulitika.

Sa mga diskusyon, may mga nagsasabing ito raw ay bunga ng mga dating desisyon. Ang iba naman ay naniniwalang ito ay bahagi ng mas malawak na banggaan ng interes sa loob ng gobyerno. Kaya’t lumutang ang salitang “karma”—isang konseptong madaling yakapin ng publiko kapag tila bumabalik ang mga pangyayari sa parehong tao.

DOJ AT OMBUDSMAN: MGA INSTITUSYONG NASA GITNA

Ang Department of Justice at Office of the Ombudsman ay hindi lamang mga tanggapan; sila ay simbolo. Kapag ang kanilang pangalan ay nadadamay sa kontrobersiya, hindi lang indibidwal ang nasusuri kundi ang buong sistema.

May mga nagsasabi na ang mga kasong inuugnay sa mga institusyong ito ay normal na bahagi ng proseso. Ngunit para sa publiko, ang tanong ay: pantay ba ang timbangan ng hustisya? O may mga pagkakataong mas mabigat ang isang panig dahil sa impluwensya?

MGA REBELASYON O MGA HAKA-HAKA?

Isa sa pinakamahirap paghiwalayin sa panahon ngayon ay ang katotohanan at haka-haka. Sa bilis ng impormasyon, sapat na ang isang pahayag upang maging “katotohanan” sa mata ng marami.

May mga dokumentong binabanggit. May mga salaysay na inuungkat. Ngunit sa likod ng lahat ng ito, nananatili ang tanong: alin ang napatunayan, at alin ang bahagi lamang ng pulitikal na naratibo?

Sa mga mata ng ilang tagamasid, tila may pattern—kapag malapit ang kapangyarihan, mas malakas ang banggaan. At kapag mas malakas ang banggaan, mas madaling masira ang reputasyon, kahit wala pang pinal na desisyon.

ANG PANIG NG PUBLIKO

Sa mga panayam sa lansangan at online forums, hati ang opinyon ng publiko. May mga naniniwalang ito ay nararapat lamang—na ang sinumang nasa kapangyarihan ay dapat managot sa pinakamaliit na tanong. Ang iba naman ay nagbabala laban sa mabilis na paghuhusga.

“Hindi tayo korte,” wika ng ilan. “Pero hindi rin tayo bulag,” sagot ng iba.

Dito pumapasok ang papel ng mamamayan: ang maging mapanuri, hindi mapanlait; mausisa, hindi mapanghusga.

KARMA BILANG NARATIBO NG KAPANGYARIHAN

Ang konsepto ng karma ay malalim sa kulturang Pilipino. Kapag may pinunong tila nahaharap sa sunod-sunod na isyu, madali para sa publiko na ikabit ito sa ideya na “may balik ang lahat.”

Ngunit sa larangan ng batas at pulitika, ang karma ay hindi ebidensya. Isa lamang itong lente kung paano inuunawa ng lipunan ang kaganapan. Ang tunay na sukatan ay nananatili sa proseso, sa ebidensya, at sa patas na pagdinig.

ANG MAS MALAWAK NA LARAWAN

Kung may aral mang hatid ang isyung ito, ito ay hindi lamang tungkol kay Remulla. Ito ay tungkol sa kung paano tayo, bilang lipunan, humaharap sa kapangyarihan. Handa ba tayong maghintay ng katotohanan? O mas pinipili natin ang agarang hatol?

Sa likod ng mga kaso, alegasyon, at imbestigasyon, may mas malaking tanong: gumagana ba ang mga institusyon tulad ng inaasahan natin?

WAKAS: TANONG NA NAKABITIN

Hanggang ngayon, maraming tanong ang nananatiling walang sagot. Ang katahimikan ng ilang panig ay lalo lamang nagpapalakas sa espekulasyon. Ngunit sa huli, ang kasaysayan ay hindi isinusulat ng tsismis—ito ay isinusulat ng katotohanan.

Karma nga ba ang sumapit? O isa lamang itong yugto sa walang katapusang drama ng pulitika ng Pilipinas? Ang sagot ay hindi lamang nasa mga dokumento, kundi sa kung paano tayo pipiliing maniwala, maghintay, at manindigan para sa tunay na hustisya.