Si Erwin, isang batang ulila na nabubuhay sa pagpulot ng basura, ay tumulong sa isang matandang hardinero na gutom at halos hinimatay na. Binigyan niya ito ng tinapay gamit ang huling Php 20 niya. Pero hindi niya alam, ang matandang ito ay may lihim na magpapabago ng kanyang buhay magpakailanman. Ang kwentong ito ay magpapakita na ang tunay na yaman ay nakatago sa puso, hindi sa bulsa.

Mainit na mainit ang tanghali. Ang araw ay tila sumusunog sa kalangitan, galit na galit sa mga taong naglalakad sa kalsada. Sa isang sulok ng Quezon City, malapit sa lumang parke na puno ng mga puno at halaman, may isang batang naglalakad. Bitbit niya ang isang lumang supot na puno ng mga basura: bote, karton, lata—lahat ng pwedeng ibenta.

Ang pangalan niya ay Erwin Baltazar. Labindalawang taong gulang. Payat. Itim na itim ang balat dahil sa init ng araw. Ang buhok ay gulong-gulo, halatang matagal nang hindi nakakapaggupit. Ang damit ay punit-punit na at kulay abo na dahil sa dumi at usok. Nakatsinelas lang siya, isang pares na halos masira na at tali na lang ng wire ang nagdurugtong. Pero sa kabila ng kanyang itsura, may ngiti pa rin sa kanyang mukha dahil kahit mahirap, patuloy pa rin siyang lumalaban.

Si Erwin ay ulila. Namatay ang kanyang ina noong siya ay walong taong gulang pa lang dahil sa Tuberculosis at kawalan ng pambili ng gamot. Ang kanyang ama naman ay umalis; sinabi lang na babalik pero hindi na bumalik kailanman. Mula noon, mag-isa na lang si Erwin. Natutulog siya kung saan-saan: sa ilalim ng tulay o sa tabi ng tindahan.

Minsan sa bangketa, kumakain siya kung may makakain. Kung wala, tiis lang. Ganoon ang buhay niya. Pero hindi siya nanghingi ng limos. Kaysa manghingi, mas pinili niyang magtrabaho. Kaya araw-araw, pumupulot siya ng basura. Iniikot niya ang buong kalye mula umaga hanggang hapon upang maghanap ng mga bote, karton, at metal na pwedeng ibenta. Isang kilo ng bote, Php 5 lang.

Isang kilo ng karton, Php 3. Pero kahit kaunti, sapat na ito para sa isang simpleng pananghalian—isang pandesal o kaya ay isang tasang kanin. Ngayong araw, kinita niya ay Php 20. Php 20 lang, pero para kay Erwin, malaki na ‘yon. Sapat na ito para sa dalawang pandesal at isang mineral water. Pero habang naglalakad siya pauwi sa tabi ng parke, nakita niya ang isang matandang lalaki na nakaupo sa tabi ng puno.

Nakaharap ang matanda sa mga halaman, hawak ang isang lumang watering can pero mukhang wala nang lakas upang tumayo. Ang mukha niya ay namumutla, ang mga kamay ay nanginginig, at pawis ang buong katawan. Lumapit si Erwin. “Lolo, okay lang po kayo?” Tumingin ang matanda. Mga pitumpung taon na siguro ito. Payat. Malaki ang mga mata pero puno ng pagod.

Ang buhok ay puti na, kulot at medyo mahaba. Ang damit ay lumang t-shirt na kulay brown, maong na pilit na isinasalba, at tsinelas na mas luma pa kaysa kay Erwin. Ngumiti ang matanda pero mahina. “Okay lang anak. Pagod lang,” sabi niya, pero halatang hindi totoo. Napansin ni Erwin na gutom ang matanda; kitang-kita ito sa mga mata, sa pagkahina ng boses, at sa panginginig ng mga kamay.

“Lolo, kumain na po ba kayo?” tanong ni Erwin. Umiling ang matanda. “Wala pa anak. Mamaya na, ‘pag may pera na.” Tumingin si Erwin sa kanyang bulsa. Php 20 ang huling pera niya ngayong araw. Kung ibibigay niya ito, wala na siyang pambili ng pagkain para sa sarili niya. Gutom na rin siya, pero tumingin siya sa matanda at nakita niyang mas gutom pa ito kaysa sa kanya.

“Lolo, sandali lang po,” sabi ni Erwin. Tumakbo siya papunta sa tindahan ni Aling Gloria malapit lang sa kanto. Si Aling Gloria ay isang mabait na tindera ng pandesal. Kilala niya si Erwin at madalas ay binibigyan niya ito ng libreng tinapay kapag may natira. “Aling Gloria, pabili po ng dalawang pandesal at isang mineral water,” sabi ni Erwin, sabay abot ng Php 20.

Tumingin si Aling Gloria sa kanya. “Erwin, ikaw lang ba kakain nito?” “Hindi po, Aling Gloria. May matanda po sa parke, gutom na gutom na po.” Ngumiti si Aling Gloria. Kinuha niya ang Php 20 pero binigyan niya si Erwin ng tatlong pandesal at isang bote ng tubig. “Ito, dalhin mo, at ikaw, kumain ka rin.”

“Salamat po, Aling Gloria,” sabi ni Erwin nang may ngiti. Bumalik siya sa parke at nakita niyang nakasandal pa rin ang matanda sa puno, parang walang lakas na gumalaw. “Lolo, ito po. Kumain po kayo,” sabi ni Erwin habang iniabot ang pandesal at tubig. Tumingin ang matanda sa kanya at nanlaki ang mga mata. “Anak, para sa akin?” “Opo, lolo. Kumain na po kayo.”

Kumuha ang matanda ng pandesal, kinagat ito, at sa sandaling iyon ay napaluha siya—hindi dahil sa sakit kundi dahil sa tuwa. Ilang araw na siyang hindi kumakain at ngayon ay may batang walang-wala pero nagbigay pa rin sa kanya. “Salamat anak. Salamat talaga,” sabi ng matanda habang umiiyak. Umupo si Erwin sa tabi niya, kinuha ang isa sa tatlong pandesal, at kinain ito.

Tahimik silang kumain. Walang salita, pero ramdam ang init ng pagkakaibigan. “Ano pong pangalan ninyo, lolo?” tanong ni Erwin. “Nestor. Ikaw?” “Erwin po.” “Erwin, salamat ulit. Hindi ko makakalimutan ito.” Ngumiti si Erwin. “Wala pong anuman, Lolo Nestor. Tao lang po tayo. Kailangan nating tulungan ang isa’t isa.”

Mula noon, araw-araw nang dinadalaw ni Erwin si Mang Nestor. Nalaman niyang ang matanda ay hardinero sa parke. Trabaho nitong diligan ang mga halaman, linisin ang mga damo, at alagaan ang kapaligiran. Pero walang sahod; kusa lang siyang gumagawa. Sabi niya, wala naman na siyang ibang magagawa kaya dito na lang siya tumutulong.

Si Erwin ay tumutulong na rin. Pagkatapos niyang mangolekta ng basura, pumupunta siya sa parke upang tulungan si Mang Nestor na diligan ang mga halaman. Pinupunasan niya ng tuwalya ang pawis ng matanda. At kung may natitira sa kinikita niya, binibili niya ng tinapay si Mang Nestor. “Erwin, huwag mo nang gastusan ako,” sabi ni Mang Nestor. “Kailangan mo rin ‘yan para sa sarili mo.”

“Okay lang po, lolo. Mas masaya ako kapag may nakakain kayo,” sagot ni Erwin nang may ngiti. At totoo iyon—masaya si Erwin kapag nakikita niyang busog si Mang Nestor. Parang may kapatid siya o pamilya. Pero ang hindi alam ni Erwin, may lihim si Mang Nestor na magpapabago sa buhay nila.

Ang totoo, si Mang Nestor ay hindi tunay na mahirap. Ang tunay niyang pangalan ay Don Nestor Villanueva, isang bilyonaryo at may-ari ng Villanueva Enterprises, isa sa pinakamalaking kumpanya sa Pilipinas. Mayroon siyang mga hotel, real estate, restaurant chains, at iba pa. Pero ilang buwan na ang nakalilipas nang umalis siya sa kanyang mansyon.

Iniwan niya ang lahat: ang yaman, ang kapangyarihan, at ang pamilya. Bakit? Dahil nakita niya ang tunay na ugali ng kanyang pamilya. Ang asawa niyang si Donya Beatriz ay walang ginawa kundi gumastos ng pera niya sa mamahaling alahas at damit. Wala itong pakialam sa kanya basta may pera lang. Ang anak niyang si Julian ay tamad at puro luho lang ang alam, habang ang bunso niyang si Katrina ay plastik—kunwari mabait pero pinag-uusapan na ang kanyang mana.

Isang gabi, narinig ni Don Nestor ang pag-uusap nila. “Kailan kaya mamamatay ang matandang ‘yon?” sabi ni Julian habang tumatawa. “Ewan ko. Pero sana mabilis na, para makuha na natin ang lahat,” sagot ni Katrina. Narinig lahat ito ni Don Nestor at doon ay nasaktan siya nang husto. Hindi dahil natatakot siyang mamatay, kundi dahil walang nagmamahal sa kanya nang tapat.

Kaya nagdesisyon siya. Umalis siya at nagpanggap na mahirap. Nagtrabaho siya bilang hardinero upang mahanap kung may matino pa bang tao sa mundo—mga taong tumutulong hindi dahil sa pera kundi dahil sa mabuting loob. At nahanap niya si Erwin. Ang batang walang-wala pero handang magbigay ng huling pera niya. Doon naramdaman ni Don Nestor na ito na ang hinahanap niya: ang tunay na kabutihan.

Lumipas ang mga linggo. Lalo pang naging malapit sina Erwin at Mang Nestor. Tuwing umaga, pagkatapos mangolekta ng basura, dumarating si Erwin sa parke dala ang tubig, minsan tinapay, o kaunting kanin na hininging ekstra kay Aling Gloria. “Lolo Nestor, kumain na po tayo,” sabi ni Erwin, inilalahad ang plastik na may lamang kanin at itlog.

Ngumiti si Mang Nestor. “Erwin, saan mo na naman kinuha ‘yan?” “Binigay po ni Aling Gloria. Sabi niya, para sa ating dalawa.” Umupo silang dalawa sa ilalim ng malaking akasya—tahimik at payapa. “Erwin,” sabi ni Mang Nestor. “Bakit mo ba ako tinutulungan? Hindi mo naman ako kilala. Hindi mo rin ako kamag-anak.”

Tumingin si Erwin sa kanya. “Lolo, hindi naman po kailangan na kamag-anak para tulungan ang isa’t isa. Tao po kayo. Kailangan niyo ng tulong kaya tinulungan ko po kayo. Simple lang po.” Napatigil si Mang Nestor. Simple lang, pero napakalalim. “Erwin, maraming tao sa mundo ang hindi ganyan mag-isip. Maraming tao ang tumutulong lang kapag may kapalit.”

“Kasi po lolo, mas masaya ako kapag tumutulong ako. Parang nawala ang bigat ng problema ko. Parang may dahilan kung bakit ako nabuhay.” Napaiyak si Mang Nestor dahil sa tuwa. Matagal na siyang naghahanap ng taong ganito at nahanap niya ito sa isang batang ulila. Ngunit isang hapon habang nagdidilig siya, dumating ang tatlong lalaking naka-suit at may dalang briefcase.

“Excuse me, kayo po ba si Mang Nestor?” tanong ng isa. Tumingin si Mang Nestor at nakilala niya sila—mga dati niyang empleyado. “Kayo nga po. Hinahanap na po kayo ng pamilya ninyo. Sabi ni Donya Beatriz, umuwi na raw po kayo.” “Sabihin mo sa kanila, ayoko,” sagot ni Mang Nestor sabay balik ng tingin sa halaman. “Pero sir…” “Umalis na kayo!” putol ni Mang Nestor sa matigas na boses.

Umalis ang mga lalaki, pero alam ni Mang Nestor na babalik sila. Kinabukasan, dumating si Erwin sa parke at nakita niyang malungkot si Mang Nestor. “Lolo, okay lang po ba kayo?” tanong ni Erwin habang umuupo sa tabi niya. Bumuntong-hininga ang matanda. “Erwin, may confession ako sa’yo. Hindi ako ordinaryong hardinero. Dati akong mayaman. Bilyonaryo, may kumpanya, may pamilya.”

“Pero umalis ako kasi nakita kong lahat sila pera lang ang hanap. Walang tunay na pagmamahal.” Napamaang si Erwin. “Bilyonaryo po kayo?” Tumango si Mang Nestor. “Pero nandito ako ngayon kasi gusto kong mahanap ang tunay na kabutihan, at nahanap ko sa’yo.” Napaluha si Erwin. “Pero lolo, kahit mayaman kayo o mahirap, wala pong pinagkaiba para sa akin. Tao pa rin po kayo at kailangan niyo ng tulong.”

Niyakap ni Mang Nestor si Erwin nang mahigpit. “Salamat Erwin. Salamat talaga.” Ngunit hindi natapos doon ang problema. Kinabukasan, dumating ang isang mamahaling sasakyan sa tabi ng parke. Bumaba ang dalawang babae—si Donya Beatriz at si Katrina. Lumapit sila kay Mang Nestor habang si Erwin ay nakatago sa likod ng puno at nakikinig.

“Nestor, tama na ang kalokohan mo,” sabi ni Donya Beatriz sa malamig na boses. “Umuwi ka na. Nakakahiya ka. Bilyonaryo ka tapos nandito ka sa parke, nagmumukhang pulubi.” “Beatriz, dito ako masaya. Kaya huwag mo akong pilitin,” sagot ni Mang Nestor. “Masaya dito sa gitna ng dumi?” kantiyaw ni Katrina. “Papa, ano bang nangyari sa’yo? Naloloko ka na ba?”

“Hindi ako naloloko. Alam ko ang ginagawa ko.” “Papa, umuwi ka na. Kailangan mo sa kumpanya. Maraming problema,” sabi ni Donya Beatriz. “Problema? O gusto mo lang akong bumalik para kontrolin mo ang pera ko? Alam ko ang tunay mong intensyon. Lahat kayo pera lang ang hanap ninyo.” “Hindi totoo ‘yan!” singhal ni Katrina. “Totoo ‘yan,” sagot ni Mang Nestor.

“Kaya nandito ako kasi may nahanap akong tao na tunay ang malasakit. Hindi dahil sa pera kundi dahil sa mabuting loob.” Tumingin si Donya Beatriz sa paligid at nakita si Erwin. “Sino ‘yan? ‘Yan ba ang dahilan kung bakit ayaw mong umuwi? Isang pulubi!” Galit na lumabas si Erwin. “Hindi po ako pulubi. Tao po ako. At kahit wala akong pera, may puso po ako.”

Tumawa si Katrina. “Grabe Papa, pinili mo ang batang ‘yan kaysa sa amin?” “Kasi siya ang nag-alaga sa akin nang walang hinihinging kapalit,” sagot ni Mang Nestor. “Ikaw, kailan ka huling nag-alaga sa akin?” Nanahimik si Katrina. “Nestor, kung hindi ka uuwi, kami na ang bahala sa kumpanya,” sabi ni Donya Beatriz. “Gawin mo, pero tandaan mo, hindi ko kayo bibigyan ng kontrol kasi may plano na ako.”

Umalis ang dalawang babae nang galit. Nang makaalis sila, lumapit si Erwin kay Mang Nestor. “Lolo, totoo po bang bilyonaryo kayo?” Tumango si Mang Nestor. “Pero Erwin, hindi ‘yan ang mahalaga. Ang mahalaga ay nahanap kita at gusto kitang tulungan.” “Lolo, wala na po akong kailangan. Okay na po ako.” “Hindi Erwin,” putol ni Mang Nestor.

“Gusto kitang ipaaral. Gusto kitang bigyan ng magandang buhay dahil deserve mo.” Umiyak si Erwin. “Pero lolo, bakit niyo po ako tutulungan? Wala naman po akong maibabayad sa inyo.” Ngumiti si Mang Nestor. “Kasi Erwin, binayaran mo na ako. Binayaran mo ako ng tunay na kabutihan. At iyon ang pinakamahalagang bagay sa mundo.”

Kinabukasan, dinala ni Mang Nestor si Erwin kay Attorney Ronaldo Salcedo. “Attorney, gusto kong gawin si Erwin na tagapagmana ko,” sabi ni Don Nestor. Napamaang ang abogado. “Sir, sigurado po kayo? Paano ang pamilya ninyo?” “Wala silang pakialam sa akin. Kaya si Erwin na lang. Siya ang karapat-dapat.” Tumango ang abogado at sinimulang ihanda ang mga papeles.

Mula noon, nagsimula ang pagbabago. Inilipat ni Don Nestor si Erwin sa isang simpleng bahay dahil ayaw ni Erwin ng mansyon. Ipinasok siya sa paaralan at binigyan ng lahat ng kailangan. Pero hindi nawala ang kabaitan ni Erwin. Tuwing weekend, bumabalik pa rin siya sa parke upang tulungan si Mang Nestor sa pagdidilig, at ang natitira niyang pagkain ay ibinibigay niya sa ibang mga batang lansangan.

Lumipas ang mga buwan. Si Erwin ay nag-aaral na sa isang pribadong paaralan. Matalino siya at masipag, at ang mga guro ay humahanga sa kanyang mabuting ugali. Para kay Erwin, sobra-sobra na ang mayroon siya dahil may bubong na siya, may kama, at may taong nag-aalaga sa kanya. Si Don Nestor naman, kahit matanda na, ay araw-araw pa ring pumupunta sa parke dahil doon niya nahanap ang kapayapaan at doon niya nakilala si Erwin.

Isang hapon, tumawag si Attorney Salcedo kay Erwin. “Erwin, kailangan kitang makausap. Importante.” Kinabukasan, sa opisina ng abogado, naroroon si Don Nestor na seryoso ang mukha. “Lolo, okay lang po ba kayo?” tanong ni Erwin. Ngumiti si Don Nestor. “Erwin, may kailangan tayong pag-usapan.” Nagsalita ang abogado. “Erwin, kahapon ay tinawagan ako ng pamilya ni Don Nestor. Gusto nilang kunin ang lahat ng ari-arian.”

“Sinabi nila na walang karapatan si Don Nestor na magbigay ng mana sa ibang tao.” Napamaang si Erwin. “Ibig po bang sabihin, aagawin nila ang lahat?” “Hindi,” sagot ni Don Nestor. “Kasi may ginawa na ako. Inilipat ko na ang lahat ng ari-arian sa pangalan mo. Legal na. May papel na. Wala na silang magagawa.” “Pero lolo, hindi ko deserve ‘yan.”

“Erwin,” putol ni Don Nestor habang hawak ang kamay niya, “ikaw ang pinakakarapat-dapat kasi ikaw ang nag-alaga sa akin nang walang hinihinging kapalit. Ikaw ang nagpakita ng tunay na pagmamahal kaya ikaw ang tunay na anak ko.” Umiyak si Erwin at niyakap ang matanda. “Salamat po lolo. Salamat po talaga.” Ngunit kinabukasan, sumugod sa bahay ni Erwin sina Donya Beatriz, Julian, at Katrina kasama ang kanilang mga abogado.

“Nasaan si Nestor?” tanong ni Donya Beatriz habang pumasok nang walang paalam. “Wala po siya dito,” sagot ni Erwin nang may kaba. “Sinungaling ka!” sigaw ni Julian. “Alam naming nandito siya at alam din naming inilipat niya ang lahat ng ari-arian sa’yo, batang hampas-lupa!” “Julian, huwag mo siyang sigawan!” sabi ni Don Nestor habang lumalabas mula sa kwarto.

“Papa, bakit mo inilipat ang lahat sa batang ‘yan? Kami ang pamilya mo!” tanong ni Katrina. “Pamilya?” tanong ni Don Nestor nang may mapait na tawa. “Kailan ba kayo naging pamilya? Kailan kayo huling nag-alaga sa akin o nagtanong kung kumain na ako? Wala, kasi pera lang ang hanap ninyo.” “Hindi totoo ‘yan!” depensa ni Donya Beatriz.

“Totoo ‘yan,” sagot ni Don Nestor. “Kaya ginawa ko ang tama. Ibinigay ko ang lahat kay Erwin kasi siya ang nagpakita ng tunay na pagmamahal.” “Papa, mali ‘yan. Kami ang mga anak mo. Kami ang may karapatan!” sabi ni Julian. “Walang karapatan ang taong walang malasakit. Kaya ito, pinal na. Si Erwin na ang tagapagmana ko at walang makakapigil sa akin.”

Umalis ang pamilya Villanueva na puno ng galit, pero wala silang nagawa dahil legal ang mga papel. Lumipas ang mga taon. Natapos ni Erwin ang high school at college, at naging isang engineer. Pero hindi siya naging mayabang. Patuloy siyang tumutulong sa mahihirap, nagtayo ng scholarship program, at nagbigay ng trabaho sa mga nangangailangan. Masayang-masaya si Don Nestor dahil nakita niyang lumaki si Erwin na may mabuting puso.

Isang araw habang nasa parke sila, nagtanong si Erwin kung bakit siya ang pinili ni Don Nestor. “Kasi ikaw ang nagpakita sa akin ng tunay na kahulugan ng yaman. Hindi yaman sa pera kundi yaman sa puso.” “Salamat po lolo, salamat kasi tinuruan niyo ako kung paano maging mabuting tao.” “Hindi Erwin. Ikaw ang nagturo sa akin. Ikaw ang nagpaalala sa akin na kahit gaano ka kahirap, kung mayroon kang mabuting puso, ikaw ang pinakamayaman.”

Tumanda si Don Nestor nang masaya dahil alam niyang may nag-aalaga sa kanya. Isang gabi, habang natutulog, tahimik siyang pumanaw. Walang sakit, walang hirap. Umiyak si Erwin at niyakap ang kamay ng matanda. “Salamat po lolo. Salamat sa lahat.” Sa libing ni Don Nestor, maraming tao ang dumating—mga kaibigan at empleyado—pero wala ang pamilya niya. Pero si Erwin ay nandoon, hawak ang litrato ni lolo Nestor.

Naging matagumpay si Erwin pero nanatiling mapagkumbaba. Ginawa niyang misyon ang tularan ang kabaitan ni Don Nestor. Nagtayo siya ng mga tahanan para sa mga ulila at araw-araw pa rin siyang pumupunta sa parke. Isang araw, may lumapit sa kanyang batang lalaki, payat at madumi, bitbit ang supot ng basura. “Kuya, pwede po ba akong humingi ng tubig?” tanong ng bata.

Ngumiti si Erwin. Kinuha niya ang bote ng tubig at tinapay sa kanyang bag. “Ito, o.” Nanlaki ang mata ng bata. “Salamat po kuya!” “Walang anuman. At tandaan mo, kahit mahirap ang buhay, huwag kang titigil sa pagiging mabuti. Kasi ang tunay na yaman ay hindi nasusukat sa pera, nasusukat ito sa puso.” Ngumiti ang bata at tumakbong masaya.

Habang pinapanood ni Erwin ang bata, naalala niya si Don Nestor. “Salamat po, lolo. Ipinagpapatuloy ko po ang inyong misyon.” At sa hangin, tila may bumubulong: “Proud ako sa’yo Erwin. Proud na proud.” Ang kwentong ito ay nagpapaalala sa atin na ang tunay na yaman ay wala sa laki ng ating bank account kundi sa laki ng ating puso.

Ang pagtulong nang walang hinihinging kapalit, ang pagbibigay kahit wala ka, at ang pagmamahal nang totoo—’yan ang tunay na ginto sa mundo. Maraming tao ang mayaman sa pera pero mahirap sa puso, ngunit ang tunay na tagumpay ay nakikita sa mga taong handang magbahagi. Sana ay maging inspirasyon si Erwin at Don Nestor sa ating lahat na makita ang halaga ng tao sa kanyang pagkatao, hindi sa kanyang yaman.