Isang tricycle driver sa Caloocan. Pinagbayad ang limang carnapper na kumuha sa kanyang anak. Panoorin.

Mababanaag ang asul at pulang ilaw ng patrol car sa madilim na eskinita ng Caloocan. Sinusundan ng mga pulis ang isang mahabang guhit ng dugo at sunog na goma sa aspalto, tila isang madilim na mapa patungo sa impyerno.

Sa dulo ng bakanteng lote, tumambad ang isang kakaibang tanawin na nagpatahimik sa mga awtoridad. Doon nakaparada ang isang lumang tricycle na puno ng mga bersikulo ng Bibliya at pangalan ng pamilya. Sa likod nito ang mga lalaking sakay ng mamahaling SUV. Mga “trip lang” kung pumatay ay nakagapos at duguang nakakaladkad sa lupa.

Mistulang mga hayop na kakatayin. Ang kanilang mga katawan ay tila naging bahagi na ng maruming kalsada. Sa gitna ng tensyon naroon si Mang Dante. Kalmado siyang nakaupo sa kaniyang kupas na upuan. Ang bimpo ay nakapatong sa kaniyang ulo upang punasan ang pawis at talsik ng dugo.

Gamit ang isang lumang basahan, dahan-dahan niyang nililinis ang mga rayos ng kanyang gulong. Pinapakintab ang tanging karangalang natitira sa kanya. Walang bakas ng takot sa kanyang mukha. Tanging ang malalim na katahimikan ng isang ama na tapos na ang misyon.

Ang bawat kaskas ng bakal ay tila huling tibok ng puso ng mga taong umabuso sa kaniya. Tapos na ang karera; nasingil na ang pasahe para sa buhay ng kaniyang bunsong anak.

Matindi ang sikat ng araw sa Caloocan. Iyong uri ng init na tila sumusuntok sa balat at humihigop ng huling patak ng pasensya ng sinumang naglalakas-loob na lumabas sa gitna ng mausok at masikip na kalsada ng Sangandaan. Nakaupo si Mang Dante sa kanyang motor. Ang kanyang tapat na kasama sa loob ng dalawampung taon.

Ang kanyang balat ay tila nilitson ng panahon. Sunog, magaspang, at may mga guhit ng pawis na nag-iwan ng puting marka ng asin sa kaniyang kupas na t-shirt. Isang basang bimpo ang nakapatong sa kanyang ulo. Nagsisilbing pansamantalang kalasag laban sa bagsik ng tanghali, habang ang kanyang gasgas na tsinelas ay nakatapak sa mainit na semento.

Naghihintay ng susunod na pasahero. Ang kanyang tricycle ay hindi lamang basta sasakyan. Ito ay isang piraso ng kanyang kaluluwa na binuo mula sa bakal at pawis. Sa likod ng sidecar, nakasulat sa makulay na pinstripe na istilo ang mga salitang “The Lord is My Shepherd.” At sa ibaba nito ang mga pangalan ng kanyang asawa at tatlong anak.

Pinaka-angat sa lahat ang pangalang Junjun, ang kanyang bunso na nakasulat sa gintong letra. Ang mga rayos ng kanyang gulong ay kumikinang pa rin dahil araw-araw niya itong pinupunasan ng basahan bago pumasok sa pila. Para kay Dante, ang tricycle na ito ang kanyang trono sa maliliit at masisikip na eskinita ng lungsod. Siya ang hari ng mga biyahe, ang bihasang nabigador ng mga labirintong hindi kayang pasukin ng malalaking sasakyan.

“Dante, pamasada na may pasahero rito!” sigaw ni Kamiling, ang dispatcher sa kanto.

Iniayos ni Dante ang kanyang upuan. Ang init ng makina sa ilalim ng kanyang puwit ay parang yakap ng isang pamilyar na kaibigan. Mainit, maingay, ngunit nagbibigay ng katiyakan. Bawat ugong ng makina ay katumbas ng barya. Bawat barya ay patungo sa pangarap ni Junjun.

Sa halagang Php 20 kada biyahe, dahan-dahang binubuo ni Dante ang kinabukasan ng kanyang anak. Si Junjun na sa edad na sampu ay nangako na ipatatayo siya ng malaking bahay kapag naging engineer na ito.

“Saan po tayo, ma’am?” tanong ni Dante sa isang ginang na may dalang mga plastic ng groceries.

“Sa loob lang Mang Dante, doon sa may kanto ng Riles,” sagot ng ginang habang sumasakay sa sidecar.

Dito nagsisimula ang mahika ni Dante. Sa malalawak na kalsada, ang mga tricycle na katulad ng sa kanya ay itinuturing na istorbo. Mga langaw na dapat tabuyin ng malalaking bus at mga SUV. Ngunit kapag pumasok na ang usapan sa mga eskinita ng Caloocan, ang mga daanang halos magkadikit na ang mga bubong at tanging sikat ng araw na lang ang hindi makalusot, doon siya naghahari.

Sa isang pikit-mata, naisusuot ni Dante ang kanyang tricycle sa pagitan ng mga nakaparadang pushcart, mga batang naglalaro ng sipa, at mga sampayan na nakalaylay sa gitna ng daan. Alam niya kung aling kanto ang may malalim na lubak at kung aling pader ang may nakausling pako.

Habang binabaybay ang masikip na daan, ramdam ni Dante ang pagmamaliit ng mundo sa labas. Isang itim na SUV ang bumusina nang malakas sa dulo ng kalsada. Pilit na gustong pumasok sa isang daanang para lamang sa maliliit.

Ang driver ng SUV na nakasilip sa tinted na salamin ay nagmura at tinawag silang “dugyot” dahil lamang sa hindi sila makausog nang mabilis. Sanay na si Dante rito. Ang lunukin ang kanyang pride ay bahagi na ng kanyang pang-araw-araw na boundary.

Hangga’t may barya sa kanyang kamay at ligtas ang kanyang mga pasahero, hinahayaan na lamang niya ang usok ng mayayaman na lumamon sa kanyang mukha. Nang matapos ang biyahe, iniabot ng ginang ang Php 20.

“Salamat, Dante. Ingat sa biyahe.”

Inilagay ni Dante ang barya sa kanyang alkansya, isang lumang lata ng gatas na nakatali malapit sa manibela. Tiningnan niya ang kanyang relo. Mag-aalas kwatro na; oras na para sunduin si Junjun sa eskwelahan. Ito ang paboritong bahagi ng kanyang araw. Ang makita ang kanyang anak na tumatakbo palabas ng gate, bitbit ang mabigat na bag na puno ng mga pangarap, ay sapat na upang mapawi ang lahat ng pagod at init ng Caloocan.

Pagdating niya sa harap ng mababang paaralan, naroon na si Junjun. Nakasuot ito ng puting polo na kahit medyo naninilaw na sa kalumaan ay maayos pa ring naka-plantsa.

“Tay!” sigaw ng bata sabay sakay sa sidecar. “Tay, perfect ako sa Math kanina. Sabi ni teacher, mabilis daw akong makaintindi ng mga angles at sukat.”

Napangiti si Dante. Ang kanyang mga mata na pagod sa pagmamasid sa kalsada ay biglang nagliwanag. “Ganyan nga anak. Pagbutihan mo. Para balang araw hindi ka na nakadepende sa pag-iwas sa lubak. Ikaw na ang gagawa ng kalsada.”

“Gusto ko tay, gagawa ako ng tulay na walang katapusan para kahit saan tayo pumunta, hindi tayo maiipit sa trapik,” wika ni Junjun habang inilalabas ang kanyang notebook para ipakita ang kanyang score.

Habang nagmamaneho pauwi, dumaan sila sa isang main road bago muling pumasok sa mga eskinita. Sa sandaling iyon, ang langit ay nagsisimula nang magkulay kahel, isang bihirang sandali ng kagandahan sa gitna ng magulong lungsod. Ngunit sa likod ni Dante, isang tunog ng nagngangalit na makina ang bumasag sa katahimikan.

Isang grupo ng malalaking SUV, mga sasakyang bilyon ang halaga, ang mabilis na humaharurot. Ang mga ito ay pag-aari ng mga taong hindi kailanman nakaranas magbilang ng barya para sa pamasada. Sa paningin ng mga sakay ng SUV na iyon, ang tricycle ni Dante ay isa lamang balakid sa kanilang playground. Para sa kanila, ang kalsada ay isang karerahan at ang mga katulad ni Dante ay mga “moving targets” lamang sa kanilang laro ng kapangyarihan.

“Tay, ang bilis nila,” bulong ni Junjun habang mahigpit na humahawak sa hawakan ng sidecar.

“Huwag kang mag-alala anak. Dito lang tayo sa gilid. Malapit na tayo sa pasok ng eskinita. Hindi nila tayo masusundan doon,” pagpapakalma ni Dante.

Ito ang realidad ng buhay ni Dante. Ang patuloy na pagliit sa harap ng malalaking pwersa, ang pagyakap sa mga gilid ng kalsada upang hindi masagasaan. Ngunit sa loob ng kanyang maliit na kaharian sa likod ng kanyang manibela, alam niyang siya ay may dignidad. Ang kanyang tricycle ay simbolo ng kanyang pagsisikap, ng bawat sakripisyo para sa pamilya.

Hindi niya alam na ang araw na ito, na nagsimula sa karaniwang init at alikabok, ay ang huling araw na mararamdaman niya ang ganitong uri ng kapayapaan. Habang papalapit sila sa bungad ng labirinto ng Caloocan, ang mga eskinita kung saan siya ang hari, ang huling sinag ng araw ay tumama sa mukha ni Junjun. Ang bata ay nakangiti, tinitingnan ang kanyang ama na may buong paghanga.

Para kay Junjun, ang kanyang ama ang pinakamagaling na driver sa buong mundo. Ang taong kayang lampasan ang anumang gulo.

“Konting tiis na lang, Junjun. Malapit na tayo,” wika ni Dante.

Ngunit sa likod nila, ang ingay ng mga gulong na nagkikiskisan sa aspalto at ang tunog ng busina ng SUV ay naging mas malakas. Hindi ito tunog ng nagmamadali. Ito ay tunog ng pananakit. Isang laro na tinatawag nilang “trip-trip lang.” Ang malaki laban sa maliit, ang bakal laban sa kalawang.

At sa isang iglap, ang mundo ni Dante na binuo niya sa loob ng apatnapu’t limang taon ay handa nang gumuho sa ilalim ng bigat ng isang sasakyang hindi marunong huminto. Sa kalsadang ito ng Caloocan, ang barya ay walang halaga laban sa bala, at ang pawis ay madaling natatabunan ng dugo.

Ngunit ang hindi alam ng mga nasa loob ng kanilang blindadong sasakyan, ang isang taong nawalan ng lahat ay ang pinakamapanganib na kalaban. Lalo na kung ang kanyang sandata ay ang tanging bagay na natitira sa kanya: ang kanyang tricycle at ang kabisadong pasikot-sikot ng dilim.

Tirik ang araw sa Caloocan. Ang klase ng init na tila humihigop sa huling patak ng pasensya ng mga taong naiipit sa trapiko. Sa gitna ng mausok na kalsada, maingat na minamaniobra ni Mang Dante ang kanyang tricycle, ang kanyang “Alab ng Pananampalataya.” Kumakalansing ang mga kadena nito at ang bawat tagtag sa lubak ay ramdam hanggang sa kanyang mga buto, ngunit para kay Dante, musika ito.

Sa loob ng sidecar, nakaupo ang kanyang bunsong anak na si Junjun, sampung taong gulang. Malinis ang puting polo ng uniporme at maayos ang pagkakasuklay ng buhok.

“Nayayanig ba ang baon mo Junjun?” biro ni Dante habang nakasilip sa maliit na salamin ng tricycle. Nakita niyang nakangiti ang bata, yakap-yakap ang kanyang bag na naglalaman ng mga drawing ng mga tulay at gusali.

“Hindi po, tay. Sanay naman po ako sa kabayo natin,” sagot ng bata. “Tay, kapag naging engineer na ako, bibilhan kita ng de-aircon na sasakyan. ‘Yung hindi umuuga para hindi sumasakit ang likod mo.”

Tumawa si Dante, isang paos at tapat na tawa. “Kahit hindi na ‘nak, basta makatapos ka. Sapat na sa akin kahit habambuhay akong mag-tricycle sa mga eskinita rito.”

Ito ang simpleng pangarap na nagpapatakbo sa makina ni Dante araw-araw. Ang bawat pesos na pamasada ay katumbas ng isang hakbang patungo sa kinabukasan ng anak. Ngunit sa umagang iyon, ang langit ay tila may ibang plano.

Pagliko nila sa isang medyo maluwag na kalsada patungo sa eskwelahan, isang tunog ng nagngangalit na makina ang bumasag sa ingay ng kapaligiran. Mula sa likuran, isang itim na SUV, isang dambuhalang sasakyang may madidilim na bintana at kumikinang na chrome, ang mabilis na humahagibis. Hindi ito naghahanap ng madaanan. Naghahanap ito ng mapaglalaruan.

“Trip lang.” Ang madalas marinig ni Dante tungkol sa mga grupong ito, mga anak-mayaman na ginagawang palaruan ang kalsada ng mga mahihirap, tila mga hari na walang kinatatakutan.

Naramdaman ni Dante ang panganib. Sinubukan niyang itabi ang tricycle sa pinakagilid, muntik nang sumadsad sa kanal. Ngunit ang SUV ay hindi tumitigil. Sinadya nitong gumitgit. Narinig ni Dante ang malakas na tawa mula sa loob ng sasakyan, kasunod ng malakas na tugtog ng banyagang kanta na tila yumayanig sa aspalto.

“Tay! Ang lapit nila!” sigaw ni Junjun. Ang boses ay puno ng takot.

“Kumapit ka lang Junjun! Huwag kang bibitaw!” sigaw ni Dante, pilit na pinatatatag ang manibela.

Ngunit huli na. Ang SUV ay biglang bumanat pakanan. Isang malakas na BLAG ang yumanig sa buong mundo ni Dante. Ang bakal na sidecar, ang proteksyon ng kanyang anak, ay nayupi na parang lata ng sardinas sa isang iglap. Tumalsik ang tricycle, bumaligtad ng tatlong beses bago humantong sa isang pader.

Ang tunog ng nababasag na salamin at nagkakalasang bakal ay tila tumagal ng isang siglo sa pandinig ni Dante. Nang tumigil ang pag-ikot ng mundo, ang tanging narinig ni Dante ay ang mahinang sipol ng tumatagas na radiator at ang sarili niyang hinihingal na hininga. Puno ng dugo ang kanyang mukha. Ngunit ang unang hinanap ng kanyang mga mata ay ang sidecar.

“Junjun… ‘Nak, sumagot ka,” bulong niya, ang boses ay nanginginig.

Walang sagot. Ang sidecar ay durog, at sa ilalim ng nayuping bubong nito, nakita ni Dante ang isang maliit na kamay na nakalawit. Wala nang malay, hawak pa rin ang drawing ng gusali na ngayon ay nabahiran na ng matingkad na pulang dugo.

Bumukas ang pinto ng SUV. Isang lalaking nasa bente anyos, nakasuot ng mamahaling damit at may suot na shades sa kabila ng liwanag, ang bumaba. Hindi ito lumapit para tumulong. Hindi ito tumingin sa bata. Sa halip, tiningnan niya ang gasgas sa bumper ng kanyang sasakyan at nagmura.

“Ang mahal ng pa-buffing nito! Ang tanga mo naman kasing driver, bakit ka humaharang sa daan?!” sigaw ng lalaki habang lumalapit kay Dante na pilit gumagapang palabas ng wasak na tricycle.

Lumapit pa ang dalawang kasamahan ng lalaki, tumatawa habang kumukuha ng video sa kanilang mga cellphone. Para sa kanila, isa lamang itong nakakatawang insidente na ia-upload sa social media, isang content sa gitna ng kanilang marangyang buhay.

“Hoy, matanda! O, heto,” kumuha ang driver ng isang makapal na pitaka. Naglabas siya ng ilang piraso ng tig-iisang libo at pasulyap na itinapon ito sa mukha ni Dante. Ang mga papel na pera ay dahan-dahang nahulog sa kalsada, humahalo sa alikabok at dugo.

“Ipagawa mo ‘yang kareton mo at sa susunod huwag kang dadaan sa kalsada ng mga tunay na sasakyan. Ha? Baka sa susunod hindi lang ‘yan ang mangyari.”

“Ang… ang anak ko…” hirap na sabi ni Dante, ang kanyang daliri ay pilit na inaabot ang gulong ng tricycle.

“Wala kaming pakialam sa lata mo. Tara na guys, baka ma-late tayo sa party,” sabi ng driver bago muling sumakay sa SUV.

Humaharurot silang umalis, nag-iiwan ng usok at tila isang halakhak na nanunuya sa pagluluksa ni Dante. Naiwan si Dante sa gitna ng kalsada. Ang katahimikan ay masakit pa sa sugat sa kanyang katawan. Dahan-dahan, sa kabila ng sakit, gumapang siya patungo sa sidecar. Inalis niya ang mga debuho ng bersikulo ng Bibliya na ngayon ay punit-punit na.

Nang maabot niya si Junjun, malamig na ang balat ng bata. Ang mga mata nito na dati ay puno ng mga pangarap na maging engineer ay nakatitig sa kawalan. Wala nang buhay.

Walang luhang lumabas sa mga mata ni Dante. May mas malalim na bagay ang pumalit sa kanyang pighati. Isang malamig at matigas na desisyon. Tiningnan niya ang pera sa kalsada, ang “limos” na bayad sa buhay ng kanyang anak. Dinampot niya ito, hindi para gastusin, kundi para magsilbing paalala.

Inilibot ni Dante ang paningin sa kanyang paligid. Ang mga tao ay nagsisimula nang magsipaglapitan. May mga tumatawag ng ambulansya. May mga umiiyak para sa kaniya. Ngunit para kay Dante, ang mundo ay naging isang madilim na labirinto na lamang. Ang “Alab ng Pananampalataya” ay wasak na. Ngunit ang makina nito, ang puso ng kanyang tricycle, ay tila nagpapakita pa ng huling hininga.

Hinigpitan ni Dante ang hawak sa kamay ng kanyang anak. “Papatayin ko ang taximetro nila, Jun,” bulong niya sa hangin. “Wala nang bababa ng buhay sa susunod na pasada.”

Sa sandaling iyon, ang simpleng driver ng tricycle na kilala sa Caloocan bilang isang madasaling ama ay namatay kasabay ng kanyang anak. Ang natira ay isang lalaking may tanging layunin na lamang: ang ituro sa mga higante na sa loob ng madidilim at makikitid na eskinita ng Caloocan, ang maliliit ang tunay na hari.

Kinuha niya ang tuwalya sa kanyang balikat. Ang tuwalyang pampunas ng pawis sa araw-araw na pasada, at dahan-dahang itinakip sa mukha ni Junjun. Ang dugo sa kanyang kamay ay kumapit sa manibela ng wasak na sasakyan. Hindi siya susuko sa pulisya, hindi pa ngayon. May kailangan pa siyang itama. May kailangan siyang buuin mula sa mga piraso ng bakal na natira.

Ang init ng Caloocan ay hindi na nakakapaso para kay Dante. Ang tanging nararamdaman niya ay ang apoy sa loob ng kanyang dibdib. Isang apoy na hihigop sa bawat tawa, bawat yabang, at bawat sentimo ng mga taong pumatay sa kanyang kinabukasan. Ang bawat turnilyo, bawat kadena, at bawat patak ng langis ay magiging saksi sa kanyang pagbabago. Mula sa isang tagapaglingkod ng kalsada, siya ay magiging hatol ng kalsada.

Tahimik ang gabi sa isang sulok ng Caloocan. Ngunit sa loob ng maliit at madilim na talyer ni Kapilo, ang tunog ng pagyabe at ang pagsiklab ng welding torch ay tila isang ritwal ng kamatayan. Si Mang Dante ay hindi na ang masiyahing driver na kilala sa terminal. Ang kanyang mga mata, na dati’y puno ng pag-asa para sa kinabukasan ng kanyang anak na si Junior, ay mistulang dalawang uling na lamang na nagbabaga sa galit.

Sa harap niya ay ang kanyang tricycle. Ang dating simbolo ng kanyang dangal. Ngayo’y isang kalansay ng bakal na naghihintay ng bagong anyo. Hindi na niya maalis sa kanyang isipan ang itsura ng SUV na iyon. Ang kinang ng chrome nito na nabahiran ng dugo ni Junior. Ang tunog ng halakhak ng mga lalaking nasa loob habang itinatapon ang ilang libong piso sa kalsada, na tila ba ang buhay ng isang bata ay katumbas lamang ng pambayad sa sirang bumper.

Ang perang iyon, na hanggang ngayon ay nakalukot sa bulsa ni Dante, ay hindi niya ginastos para sa kabaong. Ginamit niya ito para sa bakal. Ginamit niya ito para sa paghihiganti.

“Dante, sigurado ka ba rito?” tanong ni Kapilo, ang matandang mekaniko na matagal nang kaibigan ni Dante. Pinunasan ng matanda ang kanyang pawisang noo habang nakatingin sa mga modipikasyong ipinapagawa ng driver. “Mabigat ito. Hindi na ito basta tricycle. Parang tangke na ang ginagawa mo.”

Hindi sumagot si Dante. Kinuha niya ang isang mahabang kadena. Ang bawat link nito ay kasingkapal ng kanyang hinlalaki. Isinabit niya ito sa ilalim ng chassis ng sidecar. Hindi niya kailangan ng baril sa mga eskinita ng Caloocan kung saan ang bawat kanto ay kasingsikip ng hininga ng isang naghihingalo. Ang baril ay maingay at madaling iwasan. Pero ang bakal, ang bakal ay tapat. Ang bakal ay may bigat na hindi matatakasan.

Sinimulan ni Dante ang pagpapatibay sa makina. Ang orihinal na 175cc na makina ng kanyang Kawasaki Barako ay kinalas niya at pinalitan ng mga piyesang bore-up. Gusto niyang bawat piga niya sa silinyador, ang tricycle ay lulundag na parang hayop na nakawala sa hawla. Dinagdagan niya ang torque. Hindi niya kailangan ng bilis para sa karera. Kailangan niya ng lakas para manghila.

Sa ilalim ng upuan, naghinang siya ng mga suportang bakal na gawa sa riles ng tren. Mabigat, matigas, at hindi matitibag ng kahit anong bangga. Ang sidecar na dati ay may malalambot na foam para sa mga pasahero ay tinanggalan niya ng lahat ng dekorasyon. Wala na ang mga makukulay na sticker. Wala na ang mga kurtinang bulaklakin. Ang natira na lamang ay ang hubad na bakal na pininturahan niya ng itim na flat top.

Sa likurang bahagi, nagkabit siya ng mga grappling hooks, mga kawit na bakal na may matatalim na dulo. Ang mga ito ay nakakabit sa isang heavy-duty winch na kinuha niya mula sa isang lumang jeep. Ang layunin: kapag naisabit na niya ang mga kawit na ito sa SUV, wala nang kawala ang mga ito. Hihilahin niya sila hanggang sa madurog ang kanilang mga sasakyan o hanggang sa humingi sila ng tawad sa harap ng puntod ng kanyang anak.

“Ang mga ‘yan Dante?” turo ni Kapilo sa mga matatalim na bakal na nakausli sa mga rayos ng gulong.

“Pang-gwardya o panglaslas, pang-itigil ng takbo Pilo,” tipid na sagot ni Dante. Ang kanyang boses ay parang gasgas na plaka. Walang emosyon.

Ang kanyang mga kamay na dati ay malambot dahil sa paghawak sa manibela buong araw ay puno na ng paltos at grasa. Sa bawat pagpalo niya ng martilyo, naaalala niya si Junior. Naaalala niya ang pangarap ng bata na maging engineer.

“Tay, balang araw ako ang gagawa ng pinakamalakas na makina sa buong mundo,” sabi nito noon habang tinutulungan siyang maglinis ng tricycle.

Ngayon, ang makinang ginagawa ni Dante ay hindi para sa pangarap kundi para sa isang bangungot. Ilang gabi siyang hindi natulog. Ang tanging nagpapanatili sa kanya na gising ay ang kape at ang apoy ng kanyang puot. Binunot niya ang mga bersikulo ng Bibliya na nakadikit sa kanyang windshield. Ang “The Lord is My Shepherd” at “God Bless Our Trip.” Sa tingin niya sa mga sandaling iyon, tinalikuran na siya ng Diyos nang hayaan nitong mamatay ang kanyang anak sa gitna ng kalsada.

Ngunit may isang pangalan siyang iniwan. Sa gilid ng tangke ng gasolina, sa maliit na sulat na kulay pula, nakasulat ang “JUNIOR.” Ito ang kanyang selyo. Ito ang kanyang dahilan.

Nang matapos ang modipikasyon, ang tricycle ay hindi na mukhang sasakyang pampasada. Ito ay naging isang halimaw ng Caloocan. Ang bigat nito ay doble na sa dati kaya kailangan niyang palitan ang suspension ng mas matitigas na spring. Ang gulong sa sidecar ay pinalitan niya ng makapal na gulong ng kotse para sa mas matinding grip sa aspalto. Ang bawat turnilyo ay sinigurado niyang mahigpit. Ang bawat welding point ay sinuri niya sa ilalim ng liwanag ng bumbilya.

“Tapos na,” bulong niya sa sarili habang pinagmamasdan ang kanyang gawa.

Ang anino ng tricycle sa dingding ng talyer ay tila isang malaking gagamba na naghihintay ng biktima. Kinuha ni Dante ang tuwalya na laging nakasampay sa kanyang balikat. Ang lumang tuwalyang ginagamit niyang pampunas ng pawis sa ilalim ng matinding sikat ng araw. Ipinunas niya ito sa huling pagkakataon sa salamin ng kanyang tricycle.

Nakita niya ang kanyang sarili sa repleksyon. Hindi na siya ang Dante na takot sa mga pulis o sa mga mayayamang bastos sa kalsada. Ang Dante na ito ay handa nang mamatay, basta’t isasama niya sa hukay ang mga pumatay sa kanyang anak.

Pinaandar niya ang makina. Sa unang pihit pa lamang, ang tunog na lumabas sa tambutso ay hindi na ang karaniwang “put-put” ng tricycle. Ito ay isang malalim na dagundong, isang ungol na nanggagaling sa ilalim ng lupa. Ang panginginig ng manibela ay nararamdaman niya hanggang sa kanyang mga buto.

“Saan mo sila hahanapin?” tanong ni Kapilo habang dahan-dahang binubuksan ang gate ng talyer.

Lumingon si Dante. Sa kauna-unahang pagkakataon sa loob ng ilang linggo, sumilay ang isang tipid at nakakatakot na ngiti sa kanyang mga labi. “Hindi ko sila kailangang hanapin Pilo. Alam ko kung saan sila naglalaro, at ngayong gabi ako ang magiging kalaro nila.”

Inilabas ni Dante ang tricycle sa talyer. Ang malamig na hangin ng gabi sa Caloocan ay humampas sa kanyang mukha. Ngunit hindi niya ito naramdaman. Ang tanging nararamdaman niya ay ang init ng makina sa ilalim ng kanyang upuan at ang bigat ng mga kadenang nakakabit sa kanyang likuran.

Alam niya ang bawat pasikot-sikot sa labirinto ng mga eskinita rito. Ang mga kalyeng hindi kayang pasukin ng mga ambulansya. Ang mga daan na tanging mga driver na tulad niya ang nakakaalam kung saan ang dulo. Doon niya sila dadalhin. Sa mundong siya ang hari. Sa mundong ang maliit ay may kapangyarihang durugin ang malaki.

Habang binabaybay niya ang madidilim na kalsada patungo sa lugar kung saan madalas tumambay ang mga SUV na “trip lang” ang libangan, tiningnan ni Dante ang kanyang taximetro. Nakapatay ito. Ngunit sa kanyang isipan, ang metro ay nagsimula na ring tumakbo. At ang bayad na kukunin niya ay hindi pera. Ang bayad ay katarungan, sa paraang tanging ang kalsada lamang ang nakakaalam.

Ang mga ilaw ng lungsod ay nagmistulang mga malabong guhit habang binibilisan niya ang takbo. Ang bawat lubak sa kalsada ay tila isang paalala ng bawat pagkakataong hiningi niya ang tulong ng batas ngunit walang nakinig. Ngayon, ang kanyang tricycle ang kanyang batas. Ang bawat pihit ng silinyador ay isang pangako sa kanyang anak.

“Junior, malapit na. Hintayin mo si tatay.”

Sa malayo, nakita niya ang isang pamilyar na kislap ng mga xenon lights. Isang malaking itim na SUV na nakaparada sa tapat ng isang bar. Ang mga sakay nito ay nagtatawanan habang may hawak na mga bote ng alak. Sila iyon. Kilala niya ang plate number. Kilala niya ang tunog ng kanilang halakhak.

Hinawakan ni Dante nang mahigpit ang manibela. Ang kanyang puso ay tumitibok kasabay ng dagundong ng kanyang binagong makina. Ibinaba niya ang kanyang goggles, ang huling proteksyon sa pagitan niya at ng gulo. Hindi na siya isang biktima. Siya na ang maninila at ang labirinto ay handa na para sa kanyang biktima.

Ang gabi sa Caloocan ay hindi kailanman tahimik. Ngunit sa mga eskinita ng Bagong Barrio, ang ingay ay may ibang tono. Isang halong hulas ng mga basurang nabubulok, amoy ng sunog na goma, at ang nakakabinging ugong ng mga makinang tila nagrereklamo sa sikip ng daan.

Nakaupo si Mang Dante sa ibabaw ng kanyang tricycle. Ang kanyang tuwalya ay mahigpit na nakatali sa kanyang noo. Parang isang mandirigmang naghahanda sa laban, ngunit wala siyang hawak na baril. Ang kanyang armas ay ang bakal na nakapaligid sa kanya. Ang sasakyang naging saksi sa bawat patak ng pawis niya para sa kinabukasan ng kanyang anak.

Binago niya ang kanyang tricycle. Ang dating hamak na sidecar ay pinalitan niya ng makakapal na plaka ng bakal na kinuha niya mula sa isang junk shop. Ang makina ng kanyang Kawasaki Barako ay kinalikot niya, pinalakas ang hatak, ginawang isang halimaw na handang sumunggab sa dilim. Sa ilalim ng upuan nakakabit ang mahahabang kadena ng barko at mga kawit na bakal na kanyang hinangin ng magdamag. Ang bawat kislap ng welding ay tila luha ng galit na namuo sa kanyang mga mata.

Nakita niya sila. Ang malaking SUV, isang itim na Land Cruiser na tila isang dambuhala sa gitna ng mga maliliit na bahay, ay nakaparada sa tapat ng isang convenience store. Naririnig niya ang malalakas nilang tawa mula sa loob ng sasakyang may tint na bintana. Sila ang mga predator ng kalsada, mga anak-mayaman na ang tingin sa buhay ng mga tulad ni Dante ay parang langgam na pwedeng tapakan at iwanan na lamang.

“Junjun, heto na tayo,” bulong ni Dante sa hangin. Ang boses ay gumaralgal ngunit puno ng determinasyon.

Pinaandar ni Dante ang makina. Hindi ito ang karaniwang tunog ng tricycle. Ito ay isang malalim at nagbabantang dagundong. Sinadya niyang dumaan sa harap ng SUV. Ang kanyang tricycle ay humahataw, sadyang binubugahan ng usok ang kanilang makintab na sasakyan. Huminto siya sandali. Tiningnan ang side mirror ng SUV at saka mabilis na humarurot patungo sa pinakamakipot na bahagi ng labirinto ng Caloocan.

Tulad ng inaasahan, ang mga mayayabang sa loob ng SUV ay hindi nagpaapi. Narinig ni Dante ang pagpalahaw ng kanilang makina. Ang SUV ay sumunod, mabilis at agresibo. Para sa kanila, ito ay isa na namang laro. Isang “trip-trip lang” na paghahabol sa isang hamak na driver ng tricycle. Hindi nila alam na ang bawat kanto, bawat lubak, at bawat nakalaylay na kable ng kuryente sa lugar na iyon ay kabisado ni Dante hanggang sa kanyang pagtulog.

Pumasok si Dante sa isang makipot na eskinita kung saan ang mga pader ay gawa sa pinagtagpi-tagping hollow blocks at yero. Ang SUV, dahil sa laki nito, ay nagsimulang makaramdam ng hirap. Narinig ang tunog ng bakal na kumakaskas sa semento. SCREECH! Ang makintab na pintura ng SUV ay nagsimulang magkaroon ng malalim na gasgas. Ngunit dahil sa galit at kayabangan, lalo pang tinapakan ng driver ang gasolinador.

“Sige habulin niyo ako,” sabi ni Dante sa sarili habang tinitingnan ang dambuhalang sasakyan sa kanyang side mirror.

Ang kanyang tricycle ay maliksi. Parang daga na bumubutas sa ilalim ng lupa, habang ang SUV ay parang elepante na pilit na pumapasok sa butas ng karayom. Dinala sila ni Dante sa dulo, isang bahagi ng Caloocan na tinatawag na “Labirinto” dahil sa dami ng mga dead-end at mga liko-likong kalsadang hindi nakatala sa GPS. Dito, ang mga bahay ay tila nagbubulungan sa sobrang lapit sa isa’t isa.

Ang SUV ay tuluyan nang naipit. Ang mga gilid nito ay dikit na dikit na sa mga pader ng mga bahay. Hindi na nila mabuksan ang mga pinto. Biglang huminto si Dante. Pinatay niya ang kanyang makina. Ang katahimikan ay nabasag lamang ng tunog ng SUV na pilit na umaatras, ngunit huli na. Ang likurang bahagi ng sasakyan ay bumangga sa isang lumang poste ng kuryente na sadyang inalis ni Dante ang suporta kanina.

Bumaba si Dante mula sa kanyang upuan. Hindi siya nagmamadali. Kinuha niya ang mahabang kadena na may kawit mula sa ilalim ng kanyang sidecar. Ang liwanag ng headlight ng SUV ay tumama sa kanya ngunit hindi siya kumurap. Sa liwanag na iyon, nakita ng mga lalaki sa loob ang nakasulat sa harapan ng kanyang tricycle: “ANG DIYOS AY MAKATARUNGAN.”

Ang mga bintana ng SUV ay dahan-dahang bumaba ngunit hanggang sa gitna lang dahil naipit na sa pader.

“Hoy matanda, anong ginagawa mo? Bayaran mo ‘yong gasgas ng sasakyan namin! Alam mo ba kung magkano ‘to?!” sigaw ng isang lalaking may hikaw. Ang mukha ay puno ng takot na pilit itinatago ng kayabangan.

Hindi sumagot si Dante. Sa halip, lumapit siya sa harapan ng SUV. Isinabit niya ang malaking kawit sa axle ng sasakyan. Ang kabilang dulo ng kadena ay mahigpit niyang ibinandos sa frame ng kanyang modified na tricycle.

“Pera,” sabi ni Dante. Ang boses ay tila galing sa ilalim ng lupa. “Tinapunan niyo ako ng pera nung pinatay niyo ang anak ko. Ngayon, ako naman ang maniningil.”

Sa loob ng sasakyan, nagsimulang mag-panic ang mga “playboys.” Sinubukan nilang i-reverse ang sasakyan. Ngunit ang gulong ay nag-i-spin na lamang sa putik at mga basurang nakatambak sa eskinita. Walang grip, walang takas.

Muling sumakay si Dante sa kanyang tricycle. Pinaandar niya ang makina. Ang Barako 175 ay umungal. Ang usok ay bumalot sa makipot na daan. Sa isang iglap, binitawan ni Dante ang clutch. Ang tricycle, na ngayon ay may bigat at lakas ng isang maliit na traktor, ay humila.

Narinig ang nakakangilong tunog ng pagkapunit ng bakal. Ang bumper at bahagi ng ilalim ng SUV ay unti-unting nayuyupi at nahahila ng tricycle ni Dante. Ang mga lalaki sa loob ay nagsisisigaw. Nagsusumamo na, ngunit ang bawat sigaw nila ay nalulunod sa ugong ng makina ni Dante. Hindi sila pinatay ni Dante sa isang mabilis na paraan. Sa halip, hinila niya ang sasakyan kasama ang mga taong nasa loob palabas ng eskinita patungo sa isang bakanteng lote.

Ang SUV ay parang isang lata na kinaladkad sa aspalto. Ang tunog ng pagkiskis ng bakal sa kalsada ay tila isang kanta ng kamatayan na umaalingawngaw sa buong Caloocan. Sa gitna ng kalsada, habang hinihila ang dambuhalang sasakyan, maraming mga tambay at ibang driver ng tricycle ang nakakita. Walang tumulong sa SUV. Alam nila ang kwento ni Mang Dante. Ang balita ay mabilis na kumalat sa mga eskinita: Ang Hari ng Kalsada ay hindi na ang mga de-aircon na SUV, kundi ang isang amoy-gasolinang ama na ang tanging natitirang kayamanan ay ang kanyang hustisya.

Nakarating sila sa isang madilim na bahagi ng lote, malayo sa mga mata ng mga tao ngunit sapat na malapit para marinig ang bawat kalansing ng kadena. Huminto si Dante. Bumaba siya muli. Gamit ang isang bakal na tubo, isa-isa niyang binasag ang mga bintana ng SUV na hindi pa rin mabuksan.

“Ito para sa pangarap ni Junjun na maging engineer,” sabi niya habang binabasag ang unang bintana.

“Ito para sa asawa ko na hindi na makatulog,” sabi niya sa pangalawa.

“At ito…” tinitigan niya ang driver sa mata. Ang lalaking tumawa nung mamatay ang kanyang anak. “Para sa bawat maliit na taong inakala niyong walang boses.”

Hindi niya sila binugbog. Hindi niya sila sinaksak. Sa halip, itinali niya ang kanilang mga kamay gamit ang parehong kadena. Ikinabit sila sa likuran ng kanyang tricycle habang ang mga ito ay nakaluhod sa lupa, nanginginig sa takot at kahihiyan. Ang mga hari ng kalsada ay ngayon ay mga bilanggo ng isang taong tinuring nilang basura.

Umupo si Dante sa tabi ng kanyang tricycle. Kinuha ang kanyang lumang tuwalya at dahan-dahang pinunasan ang mga rayos ng kanyang gulong na may mga tilamsik ng putik at langis. Ang kanyang mukha ay walang emosyon. Parang isang rebulto ng paghihiganti.

Ang gabi ay malapit nang matapos. Ang liwanag ng buwan ay tumatama sa mga bersikulo sa kanyang sidecar. Alam ni Dante na darating ang mga pulis. Alam niyang ito na ang huling pasada ng kanyang buhay. Ngunit sa bawat kiskis ng kanyang basahan sa bakal ng tricycle, nararamdaman niya ang isang uri ng kapayapaan na hindi kayang bilhin ng anumang halaga ng pera.

Ang labirinto ay tapos na. Ang maliit ay nanalo. At sa gitna ng katahimikan ng madaling-araw, ang tanging maririnig na lamang ay ang dahan-dahang pag-ikot ng gulong ng tricycle na tila nagbibilang ng huling sentimo sa isang taximeter na hihinto na sa wakas.

Malamig ang simoy ng hangin sa isang bakanteng lote sa dulong bahagi ng Caloocan, doon sa kung saan ang semento ay unti-unti nang nilalamon ng matataas na talahib at ang amoy ng luma at kalawang ay humahalo sa halumigmig ng madaling-araw. Sa gitna ng katahimikang ito, maririnig ang mahinang kayod ng basahan sa bakal, isang ritwal ng paglilinis na tila ba walang nangyaring kaguluhan.

Ilang minuto lang ang nakalilipas, naroon si Mang Dante, nakaupo sa maliit na upuan ng kanyang modipikadong tricycle. Ang kanyang tuwalya, na dati’y kulay puti ngunit ngayon ay punong-puno na ng grasa at mantsa ng dugo, ay nakapatong pa rin sa kanyang ulo gaya ng nakagawian niya sa ilalim ng nakatirik na araw. Ngunit ngayon, ang tanging ilaw na tumatanglaw sa kanya ay ang aandap-andap na bumbilya ng isang poste sa malayo at ang malamlam na liwanag ng papalapit na bukang-liwayway.

Dahan-dahan niyang pinupunasan ang mga rayos ng kanyang gulong. Ang mga bakal na gantsilyong hinang niya sa tricycle ay nakakabit pa rin, matatalas at nangingintab sa ilalim ng liwanag. Sa likuran ng kanyang sasakyan, hindi kalayuan sa kinalalagyan ng tambutso, ay ang mga aninong hindi na gumagalaw. Ang mga playboys na sakay ng mamahaling SUV. Ang mga taong itinuring na laro ang buhay ng kanyang anak na si Junjun ay naroon na ngayon, nakagapos ng makakapal na kadenang bakal, duguan at nakakaladkad sa magaspang na aspalto ng Caloocan.

Ang kanilang mga mamahaling damit ay basahan na lamang. Ang kanilang kayabangan ay napalitan ng nanunuyot na lalamunan at takot na hindi na mabigkas ng salita. Napatingin si Dante sa sidecar ng kanyang tricycle. Sa gilid nito, nakasulat pa rin ang pangalan ni Junjun sa isang makulay na sticker na napalilibutan ng mga bersikulo mula sa Bibliya. “Ang Panginoon ang Aking Pastol,” ang nakasaad. Ngunit sa gabing ito, si Dante ang naging pastol na nagdala sa mga lobo patungo sa bangin.

Naalala niya ang tawa ng mga ito habang itinatapon ang pera sa kanyang mukha, ang tunog ng pagkadurog ng sidecar, at ang huling tingin ng kanyang anak na nangarap lamang na makatapos ng pag-aaral para maging engineer.

“Engineer ka na sana ngayon, ‘nak,” bulong ni Dante sa hangin.

Ang kanyang boses ay hindi nanginginig. Wala nang luha na natira sa kanyang mga mata. Lahat ng iyon ay natuyo na sa init ng makina at sa apoy ng kanyang paghihiganti. Ang kanyang tricycle na dati ay pinagtatawanan at hinahamak sa kalsada ay naging isang halimaw sa loob ng mga eskinita ng Caloocan. Sa labirinto ng mga bako-bakong daan kung saan ang mga SUV ay hindi makagalaw dahil sa laki at bigat, ang tricycle ni Dante ay sumayaw na parang isang mabilis na patalim. Doon sa dilim, ang maliit ang naghari. Doon sa sikip, ang mahirap ang naging hukom.

Hindi kailangan ni Dante ng baril. Kailangan lang niya ng kaalaman sa bawat kanto, bawat lubak, at bawat sikretong daan na tanging ang isang driver na kumakayod para sa Php 20 na pasahe ang nakakaalam.

Mula sa malayo, narinig ang unang tunog ng wangwang. Ang asul at pulang liwanag ng mga pulis ay nagsimulang gumuhit sa mga pader ng mga katabing gusali. Hindi kumilos si Dante. Hindi siya nagtangkang tumakas. Ipinagpatuloy lang niya ang paglilinis sa kanyang sidecar. Tinitiyak na ang bawat bahagi nito ay maayos, tila ba ihahanda pa niya ito para sa susunod na pasada sa umaga.

Nang pumasok ang mga patrol car sa bakanteng lote, agad na bumaba ang mga operatiba. Ang kanilang mga armas ay nakatutok sa kanya.

“Dante, itaas ang mga kamay!” sigaw ng isang opisyal.

Dahan-dahang tumayo si Dante. Ipinatong niya ang maduming tuwalya sa kanyang balikat at hinarap ang mga pulis. Sa likuran niya, ang mga suspek ay nanginginig pa rin sa trauma ng gabing iyon. Isang gabi kung saan ang isang maliit na makina ng motor ay tinalo ang lakas ng kanilang mga makapangyarihang sasakyan.

Nakita ng mga pulis ang rastro ng dugo at goma na nagmula pa sa dulo ng kalsada. Isang mahabang linya ng paniningil na natapos sa paanan ni Dante. Lumapit ang isang matandang hepe ng pulisya, si Coronel Santos, na kilala si Dante dahil madalas itong sumasakay sa kanya kapag coding ang sasakyan nito. Tiningnan ng Coronel ang mga biktima sa likod, pagkatapos ay ang tricycle na tila ba naging isang kuta ng digmaan dahil sa mga dagdag na bakal at proteksyon.

“Bakit mo ginawa ito, Dante?” tanong ng Coronel. Ang boses ay puno ng pait at panghihinayang.

Tumingin si Dante nang diretso sa mga mata ng Coronel. Walang pagsisisi sa kanyang mukha. “Hindi nila nakita ang anak ko, Coronel. Para sa kanila, lata lang ang nabangga nila. Para sa kanila, ang buhay namin ay singhalaga lang ng barya na ipinamumudmod nila sa kalsada.”

Kinuha ni Dante ang susi mula sa ignition ng kanyang tricycle. Ramdam pa rin niya ang init ng makina, ang tibok ng puso ng kanyang tanging katuwang sa buhay. Ang makinang ito ang nagpakain sa kanyang pamilya at ang makinang ito rin ang nagbigay ng huling katarungan para sa kanyang dugo. Lumakad siya nang dahan-dahan patungo sa Coronel at inabot ang susi.

Ang kanyang mga kamay ay magaspang, puno ng sugat at libag ng lansangan. Ngunit sa sandaling iyon, ang mga ito ay mas malinis pa kaysa sa konsensya ng mga taong nakagapos sa likuran niya.

“Tapos na ang biyahe, boss,” sabi ni Dante sa isang mahinahon ngunit matatag na tono. “Huminto na ang taximetro. Wala na akong utang.”

Yumuko ang Coronel habang tinatanggap ang susi. Alam ng lahat sa lugar na iyon na bagama’t ang batas ay may proseso, ang hustisya sa kalsada ay may sariling wika. At sa gabing ito, ang wika ng maliliit ang nangibabaw.

Habang pinoposasan si Dante, lumingon siya sa huling pagkakataon sa kanyang tricycle. Ang unang sinag ng araw ay tumama sa stainless na katawan ng sasakyan, nagbibigay dito ng isang halos banal na ningning. Sa isip ni Dante, nakikita niya si Junjun na nakaupo sa loob, nakasuot ng uniporme at kumakaway sa kanya.

Bago pumasok sa eskwela, isinakay siya sa loob ng patrol car. Habang papalayo ang sasakyan, ang mga tunog ng lungsod ay nagsisimula na namang gumising. Ang mga ibang tricycle ay magsisimula nang pumasada. Ang mga jeepney ay magpapatugtog na ng malalakas na musika at ang Caloocan ay magpapatuloy sa kanyang magulong buhay. Ngunit sa eskinita ng katarungan, alam ng lahat na may isang driver na tumayo nang tuwid laban sa mga dambuhala.

Ang katahimikan sa bakanteng lote ay muling bumalik. Iniwan ang mga bakas ng gulong at dugo bilang paalala na sa labirinto ng buhay, hindi laging ang malaki ang nananalo. Minsan, ang kailangan lang ay isang ama, isang lumang tricycle, at ang matinding pagnanais na itama ang mali sa gitna ng baluktot na mundo.

Sa presinto, habang nakaupo sa malamig na selda, ipinikit ni Dante ang kanyang mga mata. Hindi niya naririnig ang ingay ng mga imbestigador o ang iyak ng mga pamilya ng mga playboy na ngayon ay humihingi ng hustisya para sa kanilang mga anak. Ang tanging naririnig niya ay ang mahinang bulong ng hangin. Ang tinig ng kanyang anak na nagsasabing:

“Salamat, tay. Nakauwi na tayo.”

At sa kauna-unahang pagkakataon mula nang mangyari ang trahedya, si Mang Dante ay huminga nang malalim at nakatulog nang mahimbing. Ang kanyang misyon ay tapos na. Ang kalsada, sa wakas, ay tahimik na.

Ang mga asul at pulang ilaw ng patrol car ay tila sumasayaw sa mga pader ng barong-barong sa gitna ng Caloocan. Tahimik ang paligid, maliban sa mahinang static ng radyo ng pulis at ang malayong tahol ng mga asong kalye. Sinusundan ng mga awtoridad ang mahabang guhit ng dugo at itim na marka ng sunog na gulong na tila isang madilim na mapa sa aspalto.

Sa dulo ng bakas na ito, sa isang masukal at bakanteng lote, natagpuan nila ang tricycle ni Mang Dante. Ang sasakyang dati hamak na pamasada lamang ay isa nang halimaw na bakal. Ang mga ikinabit na kadena at matutulis na kawit sa chassis ay kumikinang sa ilalim ng ilaw ng mga flashlight ng mga pulis.

Sa likuran ng tricycle, ang mga playboys na dati ay tumatawa habang nananagasa, ay nakagapos na ngayon. Duguan, nanghihina, at tila mga basahang nakakaladkad sa lupa. Ang kanilang SUV, na dati’y sagisag ng kapangyarihan at karangyaan, ay naiwang wasak at nakabaon sa pusod ng labirinto ng mga eskinita na hindi nila naintindihan.

Si Mang Dante ay nakaupo sa kanyang driver seat. Dahan-dahang pinupunasan ang mga rayos ng gulong gamit ang kanyang kupas na bimpo. Walang galit sa kanyang mukha. Tanging isang malalim at nakakangilabot na katahimikan. Ang pawis sa kanyang noo ay humahalo sa alikabok at langis ng Caloocan.

Nang lumapit ang mga pulis na may mga nakatutok na baril, hindi siya nagpakita ng anumang takot o paglaban. Maingat niyang itinupi ang kanyang bimpo at isinabit sa kanyang balikat tulad ng ginagawa niya matapos ang isang ordinaryong araw ng pasada. Bumaba siya sa tricycle at dahan-dahang kinuha ang susi sa ignition. Ang mga bersikulo ng Bibliya sa gilid ng sidecar ay tila nagbibigay ng huling basbas sa naganap na katarungan ng isang ama.

Tiningnan niya ang mga opisyal, pagkatapos ay tumingala sa madilim na langit. Marahil ay kausap ang kaluluwa ng kanyang anak. Inabot niya ang susi sa pulis at nagsalita ng may pinalidad.

“Tapos na ang pasada… huminto na ang metro.”