Papunta na ako noon sa palengke para bumili ng mga rekado. Bitbit ko ang maliit kong bayong at naglakad papunta sa sakayan ng jeep. Pero bigla akong naalala. Nakalimutan ko pala ang pitaka ko sa bahay. Sa edad kong 63, hindi na bago ang ganitong pagkakalimot pero nakakainis pa rin. Ang balak ko sana lutuin ang paboritong adobong manok ni Lysa, ang anak ko kasi dadalaw siya ngayong gabi kasama ang asawa niyang si Marco.

Lingguhan naming gawi iyon, sabay-sabay kaming kumakain. Simula ng pumanaw ang asawa ko, limang taon na ang nakaraan, iyun na lang ang pinakahinihintay kong sandali bawat linggo ang makasama sila. Pagbalik ko sa bahay, parang ang tagal ng lakad. Habang naglalakad ako, napaisip ako kung gaano kahalaga sa akin ang mga simpleng pagtitipon na ito.

Kahit hindi ko lubos na gusto ang ugali ni Marco, basta’t masaya si Lisa, kuntento na ako. Pero pagdating ko sa harap ng bahay, may napansin akong kakaiba. Nakaparada na ang sasakyan nila sa garahe. Tatlong oras pa bago ang usapan naming hapunan. Napakunot ang noo ko. Siguro naisipan nilang dumaan para tumulong sa paghahanda, bulong ko sa sarili.

Madalas na ring gawin iyon ni Laysa nitong mga nakaraang buwan. Laging nagtatanong kung may maitutulong ba siya. May parte sa akin na natutuwa pero may parte rin na nagtataka. Baka iniisip niya na hindi ko na kayang mag-isa. Hawak ang susi papasok na sana ako nang mapansin kong nakabukas ng kaunti ang bintana sa sala.

Doon ko narinig ang mga boses, pamilyar pero parang iba ang tono. Si Marco, malamig ang boses at may halong inis. Hanggang kailan pa natin to kakayanin. Sumagot si Lsa. Mababa ang boses at halatang iritado. Wala tayong choice, Marco. Kailangan lang nating maghintay. Nanlamig ang pakiramdam ko. Ano ang ibig nilang sabihin? Napatigil ang kamay ko sa siradura at kusa akong umatras mula sa pinto.

Napatigil ako sa tabi ng bintana. Nakikinig ng hindi ni la namamalayan. Ramdam ko ang lakas ng tibok ng puso ko parang lalabas sa dibdib ko. Muling nagsalita si Marco. Mas madiin na ngayon pero nagiging mapaghinalan na siya. Kahapon lang tinanong niya kung bakit ko tinitingnan ang mga papeles sa mesa niya. Anong sagot mo? Parang nanghina ang mga tuhod ko.

Kumapit ako sa gilid ng bintana para hindi matumba. Hindi ko matanggap ang tono ng usapan nila. Parang ako ang pinag-uusapan pero malamig. Parang hindi ako ina kundi isang hadlang. Narinig ko ang mahinang buntong hininga ni Marco. Pagod na akong magpanggap na interesado sa bawat problema niya. Kahapon, tumawag pa siya sa akin dahil hindi raw niya alam kung paano ayusin ang bentilador.

Gusto ko na ngang sabihin na siya na lang ang bahala. Para akong pinukpok sa ulo. Akala ko totoo ang kabaitan niya sa mga simpleng bagay pero lahat pala iyon ay pagpapanggap lang. Marco, magtiis ka lang. Huwag mong ipapakita na nainip ka. Hindi ngayon. Mariing bilin ni Liza. Tahimik akong umatras mula sa bintana. Nanginginig ang kamay ko.

Hindi ko alam kung haharapin ko ba sila o magpanggap na wala akong narinig. Pero bago ako makapagdesisyon, bumukas ang pinto. “Nanay!” Tawag ni Lsa biglang maliwanag ang tono ng boses. “Anong ginagawa mo diyan sa labas?” Mabilis akong napalingon. Pilit na pinapakalma ang sarili kong kumakabog ang dibdib. Nakita ko si Lay nakasilip sa pintuan nakangiti na parang walang nangyari.

Nakalimutan ko lang ang pitaka ko. Sagot ko. Pinilit kong ngumiti kahit nanginginig pa ang boses ko. Ayan kukunin ko lang tapos papasok na ako. Lumabas si Marco mula sa likod niya. Walang ekspresyon pero matalim ang tingin sa akin. “Lahat ba ayos lang, nay?” tanong niya. Malamig ang tono kahit nakangiti ang labi. Oo naman. Mabilis kong tugon.

Isa na namang senior moment ika nga. Pilit kong idinagdag ang tawa pero pakiramdam ko halata ang kaba ko. Tumawa si L. Pero para sa akin may tunog itong hungkag. Sige na nay pasok ka na. Maaga kaming pumunta kasi gusto naming makatulong sa paghahanda ng hapunan. Pumasok ako sa bahay pero pakiramdam ko para akong pumapasok sa bitag.

Ang sala ay ganoon pa rin. Mga lumang laraw sa aparador. Mga kurtinang ako mismo ang nagtahi. Mga upuang binili namin ng yumaong asawa ko. Pero wala na akong maramdaman na seguridad. Anong pinag-uusapan niyo kanina? Casual kong tanong habang binubuksan ang bayong ko. Trabaho lang. mabilis na sagot ni Marco. Mga problema sa opisina.

Alam kong kasinungalingan iyon. Narinig ko mismo. Hindi trabaho ang pinag-uusapan nila kundi ako. May binabalak sila at malinaw na hindi iyon para sa ikabubuti ko. Habang nagluluto si Laysa sa kusina, naupo si Marco sa lumang silya ng asawa ko. Noon ko lang napansin ang titig niya sa paligid parang sinusuri ang bawat sulok ng bahay. Kinilabutan ako.

Kinausap ko ang sarili ko sa isip. Kalma lang. Huwag mong ipapakita na alam mo na kung papansinin nila ang kaba mo, lalo ka lang malalagay sa alanganin. Ngunit sa likod ng lahat ng kilos nila, ramdam kong may tinatago silang plano at ako mismo ang nasa gitna nito. Sa mga sumunod na araw, ginawa ko ang normal kong gawain.

Nagdidilig sa maliit kong hardin, nagbabasa ng diyaro, tumatawag sa kapatid kong si Marites. Pero hindi ko na magawang maging panatag. Bawat salita ni La, bawat tingin ni Marco, sinusuri ko. Naghahanap ako ng palatandaan kung gaano na katagal nila akong pinaglalaruan. At nang dumating ang Sabado ang araw na pinakiusapan kong si Marco ang tumulong ayusin ang mga papeles ko.

Doon nagsimula ang pinakatatakot na yugto. Dumating si Marco ng eksaktong 10:00 ng umaga dala ang pakunwaring ngiti. Salamat po, Nay sa pagtitiwala. Alam kong hindi exciting ang pag-aayos ng mga papeles pero makakatulong ako. Sabi niya. Pinilit kong ngumiti. Oo, alam kong abala ka kaya salamat. Ngunit sa loob-loob ko, kinikilatis ko ang bawat galaw niya.

Dinala ko siya sa maliit kong opisina sa gilid ng sala. Nandoon ang mga aparador ng mga dokumento, mga titulo, insurance, pati bank statements. Habang inaayos namin, napansin kong matalim ang tingin niya sa mga papel na may kinalaman sa bahay at mga account ko. “Ang dami palang investments, nay.” Sabi niya habang binubuklat ang ilang folder. Nakakatuwa na maayos ang lahat.

Pinilit kong maging natural ang tono. Oo. Gusto ko kasing handa kung sakali pero ilang minuto pa lang nahuli ko siyang palihim na kinukunan ng litrato ang mga dokumento gamit ang cellphone niya. Marco, mahina akong sabi. Kunwari nagulat. Anong ginagawa mo? Natigilan siya pero mabilis ding sumagot. Ah, kinukuha ko lang ang account numbers para matulungan kitang mag-online banking para hindi ka na mahirapan pumunta sa bangko.

Mukha ngang makatwiran pero ramdam kong may ibang motibo. Hindi naman siguro kailangan sanay pa rin ako sa manual. Mas madali kasi kung online,” sagot niya pero halatang may gustong itago. Nagpaalam akong magtitimpla ng kape. Ngunit sa halip na dumiretso sa kusina, tumigil ako sa labas ng pinto ng opisina.

Doon ko narinig ang mahina niyang boses habang may kausap sa telepono. “Oo, nandito ako. Wala pa siyang hinala. Nakunan ko na ng larawan ang mga statement at titulo. Andito rin ang did. Nanlamig ang katawan ko. Kinakatalugo niya ang buong ari-arian ko. Bumalik ako sa kusina. Nanginginig ang kamay habang nagtitimpla ng kape. Nang bumalik ako sa opisina, nagkunwari siyang abala sa pagtutupi ng mga resibo.

Ayos pala lahat ng ords niyo, nay Annie Marco. Salamat sagot ko. Pinilit kong maging kalmado. Pero sa isip ko malinaw na. hindi pagtulong ang pakay niya kundi pag-angkin sa lahat ng pinaghirapan ko. Kinagabihan, matapos siyang umalis, hindi ako mapakali. Naupo ako sa harap ng computer at nagsaliksik tungkol sa mga kasong may kinalaman sa pang-aabuso sa matatanda.

Lalo akong kinabahan ng mabasa ko na kadalasan pamilya mismo ang gumagawa ng ganitong uri ng panlilinlang. At doon nagsimula ang mas matindi kong pangamba. Kinabukasan, hindi ako nakatiis. Tinawagan ko ang health center kung saan ako regular na nagpapatingin. Sumagot ang receptionist si Aling Lorna. Hello po Barangay Health Center.

Good morning. Ako po si Rosario dela Cruz. Mahina kong sabi. Gusto ko lang po sanang malaman kung may mga resulta o schedule ng checkup na baka nakalimutan ko. Sandaling natahimik sa kabilang linya. Sandali lang po, Mrs. Dela Cruz. Iche-check ko ang record ninyo. Ilang minuto akong kinabahan habang hinihintay ang sagot niya.

Pagbalik niya sa linya, malamig ang boses niya. May nakalagay po dito na kahapon lang may tumawag na anak ninyo. Nagtanong siya tungkol sa schedule ng cognitive test. Para daw sa maagang dementya screening, parang binuhusan ako ng yelo. Ang anak ko si La, halos bulong ko. Opo. Nagbigay pa siya ng mga halimbawa ng concern niya sa memorya ninyo.

Nagmukha pong urgent kaya nagtatanong siya kung anong test ang pwedeng gawin. Nanghina ako sa kinatatayuan ko. Ibig sabihin may sinusubukan silang gawin para ipakita na mahina na ang isipan ko at ginagamit nila ang mismong doktor ko para magmukha akong hindi na kayang magdesis. Pagkababa ng telepono nanginginig ang kamay ko.

Sa mga sumunod na araw, napansin kong mas madalas magtanong si Lisa tungkol sa mga dokumento ko kung saan nakatago ang orihinal na kopya ng testamento kung sino raw ang executor at kung naisip ko na bang isama si Marco sa bank account para mas madali. Noon akala ko simpleng malasakit ng isang anak. Pero ngayon malinaw na hindi iyon pagmamalasakit kundi hakbang para makuha nila ang kontrol.

Nagsimula akong magsulat sa isang maliit na kuwaderno. Lahat ng kakaibang kilos nila, lahat ng tanong, bawat pahayag na parang inosente pero may laman. nililista ko parang detective sa sariling buhay. Sinusubukan kong buuin ang puzzle ng pagtataksil. Isang linggo makalipas, tumawag ang doktor mismo. Mrs.

Dela Cruz, narinig ko na may concern ang anak ninyo tungkol sa kalagayan niyo. Nais ko sanang mag-schedule ng comprehensive evaluation. May free slot tayo sa biyernes 2:00. Napakagatlabi ako kahit gusto kong sumigaw ng pagtutol pero pinili kong umayon. Sige po, doc, ayos lang. Pagkababa ko ng telepono, napahawak ako sa papel na pinagsulatan ko ng schedule.

Ramdam kong unti-unti na akong isinusuong sa bitag na sila mismo ang naglatag. Pagkatapos kong ibaba ang tawag ng doktor, halos hindi ako makahinga. Sa papel na hawak ko, nakasulat ang petsa at oras ng pagsusuri. Biyernes 2:00. Doon daw malalaman kung kaya ko pa o hindi. Pero malinaw sa akin, hindi ito simpleng checkup.

Bahagi ito ng plano nila Lsa at Marco para ipakita na wala na akong kakayahang mamahala sa sarili kong buhay. Habang nakaupo ako sa kusina, tumitig ako sa paligid. Naroon ang mga lumang larawan namin ng yumaong asawa ko si Ernesto. Nakangiti siya sa litrato kasama si Lisa noong bata pa. Hindi ko mapigilang isipin kung buhay ka lang ngayon mahal.

Hindi siguro mangyayari ito. Unti-unting buo sa isip ko ang sagot. Kapag napatunayang in ko empetent ako, pwede na nilang hingin sa korte ang guardianship. Ibig sabihin, sila na ang may kontrol sa lahat. Pera ko, bahay, pati mga desisyon sa kalusugan ko. Kaya pala kinuhaan ni Marco ng litrato ang mga papeles.

Kaya pala tumawag si Lsa sa doktor ng palihim. Habang iniisip ko iyon, nakaramdam ako ng kakaibang damdamin. Oo, natatak. Mabilis lumipas ang mga araw bago ang nakatakdang pagsusuri. Halos hindi ako mapakali. Lahat ng kilos nina Lza at Marco pinagmamasdan ko ng mabuti. Kahit ang simpleng pagtatanong ni Laza kung kumain na ba ako, parang may nakatagong layunin.

Minsan habang nagkakape kami, bigla siyang nagbukas ng usapan. Nay, naisip niyo na ba kung sino ang mag-aasikaso ng mga papeles niyo kung sakaling alam niyo na kung sakaling hindi niyo na kayang mag-isa? Napatingin ako sa kanya. Pinilit kong maging kalmado. Anong ibig mong sabihin? Eh kasi po sagot niya, nakangiti pero ramdam kong pilit.

Mas magaan kung may kasama kayo sa accounts. Halimbawa, isama niyo si Marco para hindi na kayo mahirapan. Pag-iisipan ko, malamig kong tugon. Sa labas, nagkunwaring abala ako sa pagtanggal ng mga tuyong dahon sa hardin. Pero sa loob-loob ko, mas lalo kong nararamdaman ang bitag na unti-unti nilang hinahabi. Isang araw, dumalaw si Marco dala ang ilang gamit.

Habang nag-aayos siya ng mga papel, narinig ko siyang nagbubulong sa sarili. Ang laki ng halaga ng bahay na ito. Sapat na para sa kahit anong plano. Agad akong nagtago sa likod ng pinto. Nanginginig ako pero nagpatuloy siya sa pagsasalita habang may hawak na folder. May investment pa pala si Nay. Dagdag sa pension at allowance.

Jackpot talaga. Parang binuhusan ako ng kumukulong tubig. Hindi na ako naniniwala sa pakitang tao nila. Hindi pagmamahal ang dahilan kung bakit sila madalas tumulong kundi pera. Pagbalik ko sa sala, pinilit kong ngumiti at nagtanong, “Marco, gusto mo ba ng meryenda?” “Opo, Nay.” Mabilis niyang sagot. Parang walang nangyari.

Pero ako, malinaw na sa isip ko ang lahat. Kinagabihan, habang mag-isa akong naghapunan, nakatitig ako sa mga papel na nakakalat sa mesa. Ang mga bank statements, titulo ng bahay, pati lumang testamento. Sa bawat pahina, nararamdaman kong hindi na ako ligtas sa sariling tahanan. At habang nakaupo ako roon, bigla akong naisip kung magtatago lang ako at mananahimik, tuluyan nila akong mauutakan.

Kailangan kong gumawa ng paraan bago pa mahuli ang lahat. Dumating ang araw ng Sabado. Ang araw na sinadya kong hingin ang tulong ni Marco para ayusin ang mga dokumento ko. Pero sa loob-loob ko, takot ang nangingibabaw. Gusto ko sanang umatras pero baka halos mabitawan ko ang hawak kong tasa. Nanlamig ang buong katawan ko. Pinagpaplanuhan nila ang lahat ng ari-arian ko.

Parang ibinibilang na nila ang kayamanan ko kahit buhay pa ako. Bumalik ako sa kusina at nagkunwaring abala sa pagtimpla ng kape. Nang bumalik ako sa opisina, nakangiti siya tila walang nangyari. Maayos pala lahat ng papeles niyo, nay. Dapat proud kayo sa pagiging organisado. Salamat. Sagot ko, pilit na kalmado ang tono.

Pero sa loob-loob ko, alam ko na hindi pagtulong ang intensyon niya. Kinagabihan, hindi ako nakatulog. Umupo ako sa harap ng computer at naghahanap ng impormasyon kung paano malalaman kung may humahawak ng accounts ng palihim. At ang mga nabasa ko lalo lang nagpatibay ng hinala ko. Biktima ako ng sariling anak at manugang. Kinabukasan, maaga pa lang ay tinawagan ko ang health center.

Gusto kong makumpirma kung may kakaibang request na ipinasa si Lsa. Sumagot si Aling Lor na ulit mahinahon ang boses. Mrs. Dela Cruz, may note dito na anak ninyo raw ang tumawag. Nag-request siya ng schedule para sa comprehensive cognitive test. Parang umikot ang mundo ko. Hindi pa nga natutuyo ang luha ko kagabi. Sa mga natuklasan ko kay Marco, heto’t nadagdagan pa.

Pagkababa ko ng telepono, halos manginig ang kamay ko sa galit. Ginagawa nila akong parang baliw. Ginagawa nila akong walang alam at walang kaya. At ang masakit, anak ko mismo ang nangunguna sa lahat. Nang hapon na iyon, dumalaw si L. May dala siyang prutas at ngumiti nang pumasok sa bahay. Nay, kamusta? Naalala ko kasi sabi niyo gusto niyo ng manggang hilaw.

Ngumiti rin ako pero malamig ang loob ko. Habang inaayos niya ang mga prutas sa kusina, nagtanong siya, “Nay, naisip niyo na ba ang testamento niyo kasi baka hindi updated. Baka gusto niyong isama si Marco bilang co-owner ng bank account niyo para sigurado. Napatingin ako sa kanya noon. Baka naniwala ako na malas akit iyon. Pero ngayon, malinaw na hindi plano iyon.

Hakbang para sa mas malaking bitag. Oo. Naiisip ko rin yan minsan. Sagot ko. Pilit na neutral ang tono. Pero hindi pa naman ako nagmamadali. Tumango siya pero nakita ko ang pagkadismaya sa mga mata niya. Kinagabihan, kinuha ko ang maliit na notebook na itinabi ko. Sinimulan kong isulat ang lahat.

Bawat kakaiba, isang linggo matapos ang lahat ng iyon, nakatanggap ako ng tawag mula mismo sa doktor. Mahina ang boses niya pero malinaw. Mrs. Dela Cruz, gusto ko lang kumpirmahin. Naka-schedule na po kayo sa comprehensive evaluation sa biyernes 2:00 ng hapon. Concern lang kasi ng anak ninyo na baka may problema na kayo sa memorya.

Napakagatlabi ako. Pinilit kong maging mahinahon. Ah ganun ba, doc? Sige po. Noted na. Pero pagkatapos kong ibaba ang telepono, halos mapaiyak ako. Sino ba sila para magpasya na mahina na ang isipan ko? Ako pa rin ito. Ako pa rin si Rosario na matino, malinaw ang isip at kayang pamahalaan ang buhay ko.

Habang nakaupo ako sa mesa, sinimulan kong isa-isahin ang mga dokumento, ang testamento ko, ang titulo ng bahay, pati mga bank statements. Naaalala ko pa ilang buwan na ang nakaraan. Paulit-ulit akong tinatanong ni Lysa kung nasaan ang mga orihinal na papeles. Noon inisip ko’y natural na pagiging maingat pero ngayon alam kong lahat ng iyon ay bahagi ng plano.

Kung madeklarang wala na akong kakayahan, madaling-madali na lang nilang kuhanin ang guardianship. At kapag nangyari iyon, hawak nila lahat. pera, bahay, desisyon sa kalusugan ko. Kahit ilagay pa nila ako sa home for the aged ng walang pahintulot, wala na akong magagawa. Doon ko naramdaman ang panggigil. Hindi ako papayag na basta na lang nila akong itapon at angkinin ang lahat.

Sa edad kong Artemist 3, marami pa akong kaya. Hindi pa ako tapos at lalong hindi ako bobo. Kaya mula sa gabing iyon. Sinimulan kong maghanda. Una, nilagay ko sa notebook ang lahat ng detalye ng usapan namin. Oras, petsa, eksaktong mga sinabi nila. Para kung kailangan ko ng ebidensya, hindi ako mababaluktot. Ikalawa, nagdesisyon akong kausapin ang kapatid kong si Marites.

Siya ang tanging taong alam kong tunay na nasa panig ko. Hindi ko pa siya tinatawagan pero alam kong darating ang araw na kailangan ko na siyang pagkatiwalaan ng lahat. At ikatlo, pinangako ko sa sarili ko. Haharapin ko ang eksaminasyon sa biyernes. Ngunit hindi ako pupunta roon bilang isang biktima.

Pupunta ako bilang isang inang pinagtangkaang dayain ng sariling anak at handang lumaban. Dumating ang gabing bago ang nakatakdang pagsusuri. Wala akong tulog. Bawat pikit ng mata ko, naiisip ko ang eksena. Nakaupo ako sa harap ng doktor. Tinatanong kung anong taon na, kung ilang anak ko, kung kaya ko pa bang. Tumango si Lsa. Malamig ang boses.

Kailangan lang nating siguraduhin na hindi na niya ito mababago bago makuha ang guardian ship. Parang may sumaksak sa dibdib ko. Hindi lang pala pera o bahay. Pati ang mismong kinabukasan ko inaayos na nila para sila ang makinabang. Narinig ko pang sabi ni Marco, nandito rin ang titulo ng bahay. Malinis. Worth million ito.

Jackpot talaga. Gagamitin natin yan para sa expenses niya. sagot ni Laysa. Pero ramdam kong hindi iyon para sa akin kundi para sa kanila. Mabilis akong umakyat pabalik sa kwarto, nanginginig at halos mawalan ng lakas. Ito na ang ebidensya ng matinding pagtataksil. Wala ng atrasan. At sa isip ko, nagpasya ako.

Hindi ako pwedeng manahimik. Hindi ko hahayaang matapos ang laban ko sa isang pirma sa papel. Pag-alis nina Lza at Marco ng umagang iyon, bumaba ako sa sala. Parang wala namang nagalaw pero alam kong marami silang kinuhaan ng litrato. Nakita ko pang nakausli ang isang folder na hindi ko inabot kagabi. Nang silipin ko, naroon ang mga titulo at bank records.

Mga dokumentong malinaw na pinagbabalakan nilang gamitin laban sa akin. Naupo ako sa kusina. Nanginginig habang iniinom ang kape. Alam kong hindi na pwedeng maghintay pa. Sa loob ng laingaw oras, nakatakda akong sumailalim sa pagsusuri na sila mismo ang nagplano. At kung mananahimik lang ako, baka bukas o sa isang linggo wala na akong karapatang magdesisyon para sa sarili kong buhay.

Kaya’t kinuha ko ang telepono at tumawag sa abogado naming matagal ng kakilala ng pamilya si Attorney Ramos. Attorney, kailangan ko po kayo agad. May nangyayaring hindi tama. Parang may plano ang anak at manugang ko laban sa akin. Sa kabilang linya, tumahimik siya tapos ay nagsalita, “Sige Rosario, mag-usap tayo sa lalong madaling panahon.

Dalhin mo lahat ng alam mong ebidensya. Huwag kang matatakot.” Matapos ang tawag, sinundan ko naman ang isa pa. Sab angko kung saan may account ako. Kinausap ko ang branch manager at pina-block ko ang anumang pagtatangkang magdagdag ng ibang signatory sa aking account. Nakita ko ang pag-aalinlangan ng staff pero nang sabihin kong posibleng may panlilin lang agad silang naging alerto.

Pangatlo, kinuha ko ang cellphone at tinawagan ang kapatid kong si Marites. Te, kailangan kitang kausapin. May mabigat akong problema. Rosario, ang pagkababa ko ng tawag kay Marites, mas gumaan ang pakiramdam ko. Pero alam kong hindi pa tapos ang laban. Sa loob-loob ko, kailangan kong ipakita kina Liza at Marco na hindi ako ganoon kadaling dayain.

Kaya tumawag ulit ako sa clinic ni Doc Santos, ang family doctor ko. Pwede po ba akong magdala ng kasama sa evaluation sa biyernes para may moral support ako? Sumagot ang receptionist. Oo naman po, Mrs. Dela Cruz. Maaari kayong magsama ng kamag-anak. Actually dagdag ko, mas gusto ko sanang isama ang abogado ko.” Tahimik siya sandali tapos sinabing, “Sandali lang po.” Tatanungin ko si Doc.

Makalipas ang 20 minuto, tumawag sila ulit. “Mrs. Dela Cruz, minabuti po ni Doc na i-postpone muna ang evaluation hanggang ma-review niya ulit ang file niyo. Napangiti ako ng bahagya. Ang simpleng pagbanggit ng abogado ang nagpayanig sa kanila. Kung totoong regular lang na assessment iyon, bakit sila biglang nagdalawang isip nang malaman nilang may legal na tao akong kasama? Pero alam ko rin hindi basta susuko sina Lsa at Marco.

Kung hindi nila makuha ang gusto nila kay Doc Santos, tiyak hahanap sila ng ibang paraan. Kaya’t nagdesisyon akong maghanda. Tinawagan ko ang bangko para gumawa ng bagong account na hindi nila alam. Inilipat ko roon ang bahagi ng pera ko. Nagpa-update din ako ng will sa tulong ni Attorney Ramos at tiniyak kong nakasulat doon na walang sinumang nakatalagang guardian ang maaaring magmana habang may guardian ship sila.

Sa bawat hakbang na ginawa ko, nakaramdam ako ng kaunting ginhawa. Pero alam kong nasa peligro pa rin ako. Nasa kanila ang mga kopya ng mahahalagang dokumento. May mga pekeng kwento na silang binuo tungkol sa akin. At tiyak na may mga taong handa silang bayaran para suportahan ang kasinungalingan nila.

Kinahapunan, nag-ring ang telepono si Lisa. Maliwanag at masigla ang boses niya. Nay’, narinig ko na ipinagpaliban niyo raw ang appointment niyo kay Doc. Ayos lang ba kayo? Oo anak, ayos lang ako. Gusto ko lang na sa susunod samahan mo ako para mas kampante ako talaga? Naku, saktong-sakto Nay. Plano ko rin naman sanang sumama.

Ngumiti ako kahit hindi niya nakikita. Oo, anak. Sige samahan mo ako. Pero hindi mo alam, ako na ang naglalatag ng bitag ngayon. Dalawang araw matapos kong ipagpaliban ang appointment, may nadiskubre akong mas nakakatakot habang inaayos ko ang mga resibo at sulat sa lamesa, napansin kong may kulang.

Malinaw na falsified ito, sabi ni Attorney Ramos. Kailangan nating magsampa ng report. Paglabas namin ng bangko, hindi ko napigilang itanong. Attorney. Paano nila nakuha ang lahat ng impormasyon ko? Pati personal na detalye alam nila. Malamang sa mga dokumento na kinuha nila noong nakaraang linggo. Sagot niya, “Plano na nila ito matagal na.

Pag-uwi ko hindi ako mapalagay. Kaya nagdesisyon akong puntahan ng address na sinabi ng bangko ang 27 Mabini Street. Pagdating ko roon, halos mabaliw ako sa nakita ko. Isang maliit na inuupahang opisina at mismong si Marco ang lumabas. May dalang supot ng mga sobre. Nagkubli ako sa gilid ng kalsada.

Pinanood siyang pumasok sa loob at sa bintana. Nakita kong naroon si Lsa. Inaayos ang mga papeles sa mesa. Napatakip ako ng bibig para hindi makasigaw. May sarili silang lihim na lugar kung saan nila iniimbak ang mga ninakaw na sulat at dokumento ko. At sa sandaling iyon, alam kong hindi na ito simpleng kalokohan ng mag-asawa.

Isa itong buong operasyon para nakawin ang buong buhay ko. Pag-uwi ko mula sa Mabini Street, halos manghina ako. Pero sa halip na magmukmok, kinuha ko ang telepono at tinawagan si Attorney Ramos. Attorney. Malinaw na malinaw na ito ay sindikato. Kahit pamilya ko pa ang nasa likod. Hindi lang ito simpleng usapang bahay. Krimen na ito.

Tahimik siya sandali bago sumagot. Rosario, tama ka. Kailangan nating kumilos agad. Bukas pupunta tayo sa pulis para magsampa ng reklamo tungkol sa falsification at attempted fraud. Kinabukasan, nagpunta kami sa presinto at nakilala namin si Detective Santos, isang babaeng matalim ang mata pero kalmado ang boses.

Matapos kong isalaysay ang lahat mula sa narinig kong usapan sa bintana hanggang sa pekeng power of attorney napakunot ang noon niya. “Mrs. Dela Cruz,” sabi niya, “ang kinakaharap niyo ay isang uri ng elder fraud. Madalas ito nangyayari kapag may malaking halaga o ari-arian ang matatanda pero bihira na mismong anak at manugang ang mastermind.

“Paano kung mag-file sila ng emergency guardianship?” tanong ko halos nanginginig. Maaari iyon. Sagot ng detective. Kung may dala silang pekeng medical report at magpanggap na delikado kayo para sa sarili niyo, pwede kayong ideklarang incompetent agad ng korte. Sa ganoong kaso, hawak na. Kinabukasan, maaga pa lang ay pumunta si Detective Santos sa bahay ko.

Bitbit niya ang maliit na recorder at ilang papeles. “Mrs. Dela Cruz,” sabi niya, “Kung gusto nating makakuha ng matibay na ebidensya laban sa anak at manugang niyo, kailangan nating hulihin sila sa akto. Maaari ba kayong makipag-cooperate?” Huminga ako ng malalim. kahit mahirap gagawin ko, hindi ko hahayaang masayang ang pinaghirapan ko.

” Inilagay niya ang maliit na recorder sa ilalim ng mesa sa kusina. Simple lang ang gagawin niyo. Magtanong kayo tungkol sa mga dokumento. Huwag kayong magpahalata basta hayaan niyo silang magsalita. Hapon na nang dumating si Lsa at Marco. Nagdala sila ng ulam na adobo, nakangiti at parang walang nangyayari.

Pero ramdam ko ang lamig sa likod ngiti nila. Nay,” bungad ni Laysa habang nagsasali ng sabaw. “Baka gusto niyong ako na ang mag-keep ng mga papeles niyo. Baka kasi mawala o masira pa dito sa bahay.” “Bakit kailangan mong hawakan?” sagot ko kunwari inosente. “Eh ako naman ang may-ari.” Nagkatinginan silang dalawa. Si Marco ang sumagot.

Eh para mas maayos lang, nay. Hindi naman namin kayo pababayaan. para kapag dumating ang panahon na hindi nyo na kayang asikasuhin, automatic na. Napakagatlabi ako pero sinundan ko ang payo ni Detective Santos. Hm. Pero sigurado ba kayo na kaya niyo akong tulungan? Eh ang dami kong accounts at insurance. Baka mahirapan kayo.

Ngumiti si Marco. Kita ang yabang. Kaya namin yan. Lalo na ako marunong ako sa mga online transactions. At saka kung may guardianship order na mas madali. Parang kumulo ang dugo ko sa narinig ko pero pinigil ko ang sarili ko. Guardianship order. Para saan pa iyon? Buhay at malakas pa ako. Sumabat si Liza. Mahina pero matalimang tono.

Nay, minsan kailangan nating tanggapin na tumatanda na tayo. Hindi na lahat kaya natin hawakan. Kung kami ang may hawak ng guardian ship, sigurado ng walang problema. Napatingin ako sa kanila. Pilit na kalmado ang mukha ko. Pero sa loob-loob ko, gusto ko ng sumigaw. Mabuti na lang. Alam kong nakatago ang recorder sa ilalim ng mesa at bawat salita nila ay malinaw na naitatala.

At sa sandaling iyon, alam kong nagsisimula ng mabuo ang tunay kong sandata laban sa kanila. Kinagabihan, dumating si Detective Santos para kolektahin ang recorder. Magkahalong kaba at pananabik ang naramdaman ko habang pinapakinggan namin ang laman nito. “Nay, baka gusto niyong ako na ang mag-keep ng mga papeles niyo.” Malinaw na boses ni Lisa.

“Kung may guardianship order na, mas madali.” dugtong naman ni Marco. Napatingin sa akin si Detective Santos. tumango. Ito ang kailangan natin. Hindi sila nagdududa na nire-record sila at malinaw ang intensyon nila. Paglapit ko sa bintana, nakita kong nakaupo si Laysa. May hawak na folder. Marco, ayusin mo na itong mga papeles.

Kailangan handa tayo kapag dumating ang hearing. Relax ka lang. Sagot ni Marco. KumpletO na tayo. May kopya ng bank statements, insurance, pati medical records niya. Ang kailangan na lang si Doc magbigay ng pirma. Halos bumigay ang tuhod ko pero pinilit kong iangat ang camera at kuhanan ng litrato ang eksena.

Ilang minuto pa, lumabas si Marco para bumili ng pagkain. Doon ako naglakas loob na lumapit at sinilip ang basurahan sa labas ng opisina. Sa loob may mga piraso ng papel, mga photocopy ng bank statements ko na pinunit nila. Kinuha ko ang ilan at itinago sa bag. Pag-uwi ko, agad kong tinawagan si Detective Santos. Nakapagkuha ako ng litrato pati mga piraso ng dokumento.

Siguro sapat na ito para ipakita na may hawak talaga silang mga kopya. Magaling, Rosario, sabi niya. Konti na lang. Kaya na nating buuin ang kaso. Pero mag-ingat ka. Kapag nalaman nilang alam mo na ang lahat, baka hindi na sila mag-atubiling gumawa ng masama. Napahawak ako sa dibdib ko. Oo, natatakot ako.

Pero higit pa sa takot, naramdaman ko ang lumalaking tapang. Hindi ko nahahayaang mawala ang lahat ng pinaghirapan ko. Kinabukasan, dumating si Marites sa bahay. Mahigpit niya akong niyakap parang alam na niya ang bigat ng pinagdadaanan ko. “Rosario, hindi ka nag-iisa. Nandito ako.” Bulong niya. Naupo kami sa sala at ipinakita ko sa kanya ang notebook ko na puno ng tala, mga usapan, kilos at lahat ng ebidensyang nakalap ko laban kina at Marco.

Habang binabasa niya, paulit-ulit siyang napapailing. “Hindi ko maisip na magagawa ito ng pamangkin ko,” sabi niya. Halatang sugatan ng damdamin. Pero mabuti at naisip mong ilista lahat. Ito mismo ang magliligtas sa’yo. Nang hapong iyon, dumating sina Lsa at Marco na para bang walang nangyayari. May dala silang pansit at pa sa rutas. “Nay, surprise!” Masayang bati ni Laysa.

Naisip lang naming dalawin kayo. Ngumiti ako pilit na kalmado. Buti naman at dumating kayo tamang-tama nandito rin si Marites. Nagkatinginan silang dalawa at sandaling napatigil. Kita ko sa mata nila ang pagkailang pero agad silang ngumiti ulit parang walang bahid ng kasinungalingan. Habang kumakain kami, sinubukan ni Marco na muli akong tanungin.

“Nay, baka pwede na nating simulan yung proseso ng pag-update ng mga papeles niyo para siguradong maayos lahat bago pa lumala ang kalagayan niyo.” Napatingin ako sa kanya sa kasinyang magsalita ng malinaw. Marco, hindi pa ako bulag o ulyanin. Alam ko pa ang ginagawa ko at sigurado akong kaya ko pang magdesisyon para sa sarili ko. Tahimik ang buong mesa.

Nakita kong siniko siya ni Laysa sa gilid. Tila pinapahinto. Doon na sumabat si Marites. Lumipas ang ilang araw na tila tahimik ngunit ramdam kong may kinikimkim na bagyo. Hindi bumisita sina Lsa at Marco at iyun mismo ang nagbigay sa akin ng kaba. Kapag tahimik sila, ibig sabihin may pinaplano silang mas malaki.

Isang umaga, may dumating na sulat mula sa korte ng buksan ko halos mahulog ako sa upuan. Petition for guardianship. Ang nag-file si La, anak ko mismo. Binasa ko ang bawat linya at para bang tinutusok ang puso ko ng libo-libong karayom. Nakasaad doon na hindi ko na raw kayang alagaan ang sarili ko na madalas daw akong nakakalimot ng mga bagay.

at naelikado raw na ako’y pabayaan. Pinirmahan pa ni Marco bilang witness. Para akong napipi. Paano nila nagawa ito? Buhay pa ako. Malinaw ang isip pero dinadala na nila ako sa korte para tanggalan ng karapatan. Agad kong tinawagan si Attorney Ramos at ipinakita ang dokumento. Malalim ang buntong hininga niya.

Rosario, ito na ang matagal kong inaasahan. Gumamit sila ng pekeng testimonya at posibleng pekeng medical report. Kailangan nating harapin ito sa korte. N gabing iyon hindi ako nakatulog. Umupo ako sa sala. Hawak ang lumang larawan ng pamilya namin. Nakikita ko ang mukha ni Lsa noong bata pa. Masayahin. Walang mali siya.

Anak, bakit mo ako pinagtaksilan? Kinabukasan, nagpunta si Maryes sa bahay dala ang pagkain. Doon ko ipinakita sa kanya ang sulat mula sa korte. Namutla siya habang binabasa iyon. Grabe sila Rosario. Wala na ba silang konsensya? Umiling ako. Pinunasan ang luha ko. Kung iniisip nilang matatakot ako, nagkakamali sila. Lalaban ako.

Hindi ko hahayaan na mawala ang dignidad ko. Doon nagpasya si Attorney Ramos na magsumite ng counter affidavit. Isinama namin ang notebook ko, ang mga larawan ng opisina sa Mabini Street at ang recording ng kanilang mga plano. Kung hindi tayo kikilos, Rosario, sabi ng abogado ko, “baka isang araw magising ka na lang na wala ka nan.

” G pangalan sa sarili mong bahay. Pero kung haharapin natin ito, may tsansa kang ipakita sa lahat na hindi ka mahina. Tumango ako. Mahigpit kong hawak ang kamay ni Marites. Sa kabila ng takot, ramdam ko ang apoy na muling sumiklab sa dibdib ko. Hindi ako susuko. Dumating ang araw ng unang pagdinig. Sa loob ng sala ng korte ramdam ko ang bigat ng bawat tingin ng mga tao.

Nasa harap sina Lizza at Marco. Maayos ang bihis at may dala pang makapal na folder ng mga dokumento. Ako naman nakaupo sa tabi ni Attorney Ramos at ni Marites. Pinipilit panatilihin ang tikas at tapang sa kabila ng kaba. Your honor, panimula ng abogado ni Lisa. Ang petisyon namin ay para sa ikabubuti ng aming kliyente si Mrs.

Rosario dela Cruz. Siya po ay madalas nakakalimot ng mga bagay at sa aming palagay hindi na niya kayang pamahalaan ang kanyang sariling mga ari-arian. Halos mapaiyak ako. Anak ko mismo ang nagsasabi niyan sa harap ng lahat. “Your honor,” sagot agad ni Attorney Ramos. Ang mga paratang na ito ay walang basehan.

May dala po kaming ebidensya na kabaligtaran ng kanilang sinasabi. Tinawag ako ng hukom para magsalita. Nanginginig man, tumayo ako. Ako po si Rosario del Cruz, Hestetite Anos. Buhay pa at malinaw ang isip. Kayang-kaya ko pang asikasuhin ang sarili ko at ang lahat ng pinaghirapan ko. Ang mga sinasabi nila ay kasinungalingan. Pinakita ni Attorney Ramos ang recorder at pinatugtog ang bahagi ng usapan nina Lisa at kasunod ang boses ni Lsa.

Kailangan lang nating siguraduhin na hindi na niya ito mababago bago makuha ang guardian ship. Nagbulungan ang mga tao sa loob ng korte. Kita kong namutla si Lsa habang si Marco ay hindi makatingin kahit kanino. Sumabat ang hukom, mabigat ang tinig. Kung totoo ang mga recording na ito, malinaw na may masamang intensyon ang mga nagpetisyon.

Kailangan itong siasatin ng mabuti. Sa sandaling iyon, para akong nakahinga ng maluwag. Hindi pa tapos ang laban pero unti-unti ng lumalabas ang katotohanan. Paglabas namin ng korte, humawak si Marites sa braso ko. Kita mo Rosaro, hindi ka nag-iisa. At ngayon sila ang nahuhuli sa sariling bitag. Ngumiti ako kahit may luha sa mata.

Oo, lalaban pa ako. At sa pagkakataong ito hindi na ako ang biktima. Ako ang magiging sandata ng sariling katotohanan. Pagkatapos ng unang pagdinig, pansamantalang ipinagpaliban ng korte ang desisyon. Binilinan kami ng hukom na magdala pa ng karagdagang ebidensya sa susunod na sesyon. Para sa akin, malaking panalo na iyon.

Hindi agad ako idineklarang incompetent gaya ng inaasahan nina Liza at Marco. Pag-uwi namin halos bumigay ang tuhod ko sa pagod. Umupo ako sa sala hawak ang rosaryo ng yumaong asawa ko. “Ernesto, bulong ko.” “Sana nandito ka pero kahit wala ka na, ipaglalaban ko ang ating pinaghirapan.” Lumapit si Marites. Inakbayan ako.

Kapatid, nakita mong lumabas ang totoo. Huwag kang bibitaw. Ngunit kinagabihan, dumating ang isang hindi inaasahang bisita. Kumakatok si Marco, mag-isa. Nakangiti pero halatang pilit. Binuksan ko ang pinto at bago pa siya makapasok, agad siyang nagsalita. Nay, mag-usap naman tayo. Hindi niyo ba naiisip na mas madali kung kami na lang ang mag-asikaso ng lahat? Hindi niyo na kailangan pang mag-alala.

Tinitigan ko siya ng diretso. Marco, narinig ko na ang lahat. Alam kong plano niyo ni Lsa. Huwag mo na akong lokohin. Biglang nag-iba ang tono niya mula sa malumanay. Naging malamig. Nay, baka nakakalimutan niyo. Kami lang ang natitirang pamilya niyo. Kung patuloy kayong lalaban, baka dumating ang araw na wala ng tutulong sa inyo.

Nanlamig ako pero pinilit kong manatiling matatag. Hindi ako nag-iisa. May kapatid ako. May abogado at higit sa lahat may Diyos. Hindi ako matatakot sa banta mo. Umismid siya at tumalikod. Bahala kayo, nay. Pero huwag kayong magtaka kung isang araw wala na kayong kakampi. At umalis siya nang hindi man lang lumingon.

Pagkasara ng pinto, halos mabasag ang dibdib ko sa kaba. Pero sa halip na panghinaan ng loob, lalo akong nagalit. Kung akala niya’y madadala ako sa pananakot, nagkakamali siya. Kinabukasan, agad kong tinawagan si Detective Santos at ibinahagi ang nangyari. Huwag kayong mag-alala,” sabi niya. Mas lalo lamang itong nagpapatibay ng kaso ninyo.

Ang banta ay isang malinaw na indikasyon ng guilty conscience.” Huminga ako ng malalim. Oo, nakakatakot ang laban na ito. Pero malinaw na rin sa akin. Hindi na ito simpleng alitan ng pamilya. Isa na itong digmaan para sa dignidad at kalayaan ko. Dalawang araw matapos ang pagbabanta ni Marco, tumanggap ako ng tawag mula sa Health Center. Mrs.

Dela Cruz, narito po ang resulta ng huling checkup niyo. Sabi ng nurse, “Wala pong nakitang senyales ng demensya o anumang sakit na makakaapekto sa pag-iisip. Halos mapaluha ako sa ginhawa.” “Salamat po, anak.” Pakisabi kay Doc na malaking tulong ang linaw ng resultang ito. Agad kong tinawagan si Attorney Ramos. Attorney, hawak na natin ang medikal na ebidensya.

Hindi nila pwedeng sabihing mahina ang isip ko. Maganda yan, Rosario. Sagot niya. Ihahahain natin ito sa korte. At kapag pinakita rin natin ang mga recording at dokumentong nakuha mo, malalantad ang buong plano nila. Kinahapunan, dumating si Liza. May dala siyang sopas at ngumiti kunwari walang alam. “Nay, kamusta po?” “May good news ako.

Nakapag-set na ako ng bagong appointment kay Doc para sa full evaluation.” Ngumiti ako pero malamig ang tono. “Hindi na kailangan L. May resulta na akong hawak. Malinaw na malakas pa ako at malinaw ang isip ko. Parang natigilan siya pero agad ring ngumiti ng pilit. Ah ganun ba? Mabuti naman. Pero halata ko ang pagkadismaya sa mata niya.

Nang gabing iyon, naupo ako kasama si Marites at pinag-usapan namin ang susunod na hakbang. Kailangan nating maging handa sa korte. Sabi niya. Baka gumamit sila ng ibang paraan para siraan ka. Tama siya. Kaya’t sinimulan naming ayusin ang mga ebidensya. Ang notebook ko, ang mga larawang kinuha ko sa Mabini Street, ang mga piraso ng dokumentong galing sa basurahan at ang opisyal na medical report.

Bawat piraso pinagsama-sama namin bilang isang solidong depensa. Habang ginagawa iyon, hindi ko maiwasang malungkot anong klaseng anak ang kayang siraan ang sariling ina kahit harap-harapan na ang katotohanan. Pero kasabay ng lungkot, may matinding determinasyon. Hindi lang para sa sarili ko ito, para ring ito sa ibang matatanda ng inaapi ng sariling pamilya.

Kung mananalo ako, magiging patunay na hindi madaling apihin ang tulad naming pinaghirapan ang lahat. At sa bawat pahinang idinadagdag namin sa folder ng ebidensya, mas lalo kong nararamdaman papalapit na ang araw ng tunay na hustisya. Dumating ang ikalawang pagdinig. Mas marami ang tao ngayon sa loob ng korte kasama na ang ilang kamag-anak na matagal ng hindi dumadalaw.

Ramdam kong kumalat na ang tismis. Inaakusahan ng sariling anak ang ina na wala na sa tamang pag-iisip. Naupo ako sa mesa ng depensa habang sina Liza at Marco ay abala sa pakikipag-usap sa kanilang abogado. Kita ko sa mukha nilang puno sila ng kumpyansa na para bang tiyak na ang panalo nila. Nang magsimula ang pagdinig, agad nilang ipinresinta ang pekeng medical report nakasaad doon na nagpapakita si Mrs.

Dela Cruz ng malinaw na sintomas ng pagkakalimutin at pagkalito. Halos mapasigaw ako pero pinigilan ako ni Attorney Ramos. “Your honor,” malakas na boses ng abogado nila. Ito ang dahilan kung bakit naniniwala kaming kailangan ng guardianship. Tumayo si Attorney Ramos. Your honor, we respectfully contest this.

Ang report na ito ay hindi galing sa regular na doktor ni Mrs. Dela Cruz at narito po ang tunay na resulta ng kanyang huling checkup. Malinaw, walang senyales ng demensya o anumang mental incapacity. Inabot niya ang papel kay Judge. Habang binabasa ito, kita kong nag-iba ang ekspresyon ng hukom.

Kasunod noon, pinatugtog muli anging nina Lsa at Marco. Lahat ay natahimik habang dinig na dinig ang boses nila. Kailangan lang nating siguraduhin na hindi na niya ito mababago bago makuha ang guardianship. Nang matapos ang playback, naramdaman kong nakatingin sa akin ang buong korte. May ilan pang kamag-anak na nakayuko halatang nahihiya.

Your honor, dagdag ni Attorney Ramos. Narito rin ang mga litrato ng opisina sa Mabini Street kung saan nila iniimbak ang mga ninakaw na dokumento ng aking kliyente. Mayroon ding piraso ng mga bank statement na nakuha mismo sa kanilang basurahan. Halos man lumo si Lsa habang si Marco ay napakuyom ng kamao.

Kita kong gumuho ang matibay nilang maskara. Kung titingnan po natin pagtatapos ni Attorney Ramos, ang tanging dahilan ng petisyong ito ay hindi malasakit kundi kasakiman. Tahimik ang lahat at sa sandaling iyon alam kong unti-unting lumalabas ang katotohanan. Matapos ang presentasyon ng ebidensya, tinawag ako ng hukom upang magbigay ng sariling pahayag. Tumayo ako.

Nanginginig ang tuhod pero matatag ang tinig. Your honor, ako po si Rosario dela Cruz. Ako po’y tant anyos. At sa kabila ng edad ko, malinaw pa rin ang aking isipan. Hindi ko po maintindihan kung bakit ang sarili kong anak at manugang ay gagawa ng ganitong kasinungalingan laban sa akin. Ang lahat ng sinasabi nila na ako’y mahina na ako’y malilimutin ay pawang kasinungalingan.

Tumingin ako kay Laysa at halos mabasag ang puso ko. Anak, ikaw na pinaghirapan kong palakihin. Ikaw pa mismo ang nangunguna para kunin ang lahat ng pag-aari ko. Ano ba ang halaga ng pera at bahay kung kapalit nitoy ang pagtitiwala at pagmamahal ng isang ina? Tahimik ang buong korte. Ramdam ko ang mga matang nakatingin sa akin may ilan pang napaluha. Nagpatuloy ako.

Hindi ako perpekto pero hindi ako baliw. Kaya ko pang magdesisyon para sa sarili ko. At higit sa lahat, may karapatan akong mabuhay ng malaya at may dignidad. Pagkatapos kong magsalita, bumalik ako sa aking upuan. Naramdaman kong hinawakan ni Marites ang kamay ko. Mahigpit at puno ng lakas. Sumunod na tinawag si Lis. Ah.

Halatang nanginginig siya pero pilit na nagtatapang-tapangan. Your honor, ginawa ko lang po ito para sa ikabubuti ng nanay ko. Natatakot lang po ako na baka isang araw mapahamak siya. Ngunit sumabat ang hukom, malamig ang boses. Kung tunay na ikabubuti ang iniisip mo, bakit may recording na nagsasabing kailangan mo lang ang guardian ship para makuha ang mga ari-arian? At bakit may pekeng medical report at mga dokumentong ninakaw? Hindi siya nakasagot.

Napayo ko si Marco at halos hindi makatingin kanino man. Dam kong gumaan ang dibdib ko. Hindi pa tapos ang kaso pero malinaw na nakikita ng hukom ang kabuuan ng kanilang kasakiman. Paglabas ko ng korte, sinalubong ako ni Marites at ni Attorney Ramos. Rosario, sabi ng abogado ko. Malaking puntos ang nakuha natin ngayon. Isa na lang na matibay na hakbang.

Pwedeng tuluyang ibasura ang petisyon. Huminga ako ng malalim. Tumingala sa langit. Salamat Panginoon hindi mo ako pinabayaan. Dumating ang huling araw ng pagdinig. Sa loob ng korte, ramdam ko ang bigat ng katahimikan. Ang hukom ay nakatingin sa lahat. Hawak ang makapal na folder ng kaso.

Matapos suriin ang lahat ng ebidensya, panimula niya, malinaw na walang sapat na batayan upang ideklarang incompetent si Mrs. Rosario dela Cruz. Bagkos nakita ng korte na ang petisyon ay isinampa ng may masamang layunin para kontrolin ang kanyang mga ari-arian. Halos mapaluha ako sa sinabi niya. Narinig kong may umuungol na bulungan mula sa mga kamag-anak na nakaupo sa likod.

Dahil dito, dagdag ngom, ang petisyon ay ibinabasura at inirerekomenda ng korte na masampahan ng kaukulang kaso sina Lisa Dela Cruz at Marco Reyz para sa falsification of documents at attempted fraud. Parang gumuho ang mundo nina Lsa at Marco. Namutla sila at si Marco ay biglang napayuko. Hindi makatingin kahit kanino.

Si Laysa naman halos mangiyak-ngiyak. Pero wala ng nakikinig sa kanya. Niyakap ako agad ni Marites. Mahigpit at puno ng luha. Kapatid, nanalo ka. Hindi ka nila natalo. Lumapit si Attorney Ramos at ngumiti. Rosario, ipinakita mo sa korte na hindi ka mahina. Ikaw mismo ang naging sandata ng katotohanan. Habang papalabas kami ng korte, dama ko ang mga matang nakatingin sa akin.

May ilan na nakangiti, may ilan na tahimik lang. Pero alam kong ang aral ng nangyaring ito’y tatatak hindi lang sa akin kundi sa lahat ng nakasaksi. Pagdating sa bahay, naupo ako sa lumang silya ni Ernesto. Kinuha ko ang rosaryo at nagpasalamat. Mahal kung nasaan ka man, natapos ko ang laban. Hindi nila nawala ang dignidad ko.

Tinawag ko si Marites at ngumiti. Alam mo kapatid, hindi lang para sa akin ang tagumpay na ito. Para rin ito sa lahat ng matatandang madalas maliitin, inaapi at nililinlang ng sarili nilang pamilya. Sa labas ng bintana, naramdaman kong malamig ang simoy ng hangin. Parang may panibagong simula at sa puso ko malinaw na ang lahat.

Maaari nilang subukang agawin ang ari-arian ko pero hinding-hindi nila kailan man maaagaw ang aking katatagan, karapatan at dangal bilang isang ina.