Sara Duterte, “SALAMAT CONG!” Kay Leandro Leviste: Isang Video, Isang “Ebidensya,” at Isang Bagyong Pulitikal na Sumabog sa 2026

 

Sa pulitika ng Pilipinas, may mga araw na parang normal lang ang takbo ng balita. May mga araw na tahimik ang Malacañang, tahimik ang Senado, at ang social media ay abala lang sa trending na showbiz. Pero may mga araw rin na isang video lang ang kailangan para muling magliyab ang galit, hinala, at bangayan. Ganito ang naging eksena matapos kumalat ang usap-usapan na si Vice President Sara Duterte ay nagpasalamat umano kay Congressman Leandro Leviste matapos maipakita raw ang “ebidensya” laban kay Pangulong Ferdinand “Bongbong” Marcos Jr.

Kaagad, sumiklab ang dalawang tanong na parang apoy sa tuyong damo:
Ano ang ebidensyang ito? At bakit ngayon ito lumalabas?

“Pinagtutulungan si Leviste” at ang Biglang Likong ng Naratibo

 

Sa video at komentaryong umiikot online, malinaw ang tono: may nagsasabing pinagtutulungan daw si Cong. Leviste dahil sa paglalantad niya ng mga sensitibong detalye. May pahiwatig na may “mga dokumento,” may “mga listahan,” at may “mga lihim” na tila kayang yumanig sa mga nakaupo sa pinakamataas na posisyon.

Ngunit sa parehong pag-ikot ng naratibo, sumulpot din ang isa pang elemento: survey. Ginamit itong bala para ipakita raw na bumabagsak ang tiwala kay Marcos at nananatiling mataas ang kay Sara. Sa script ng nagsasalita, ang mensahe ay diretsahan: “lame duck” na raw ang Pangulo, samantalang “primary contender” daw si VP.

Dito nagsisimula ang mas malalim na drama: hindi na lang ito simpleng usap-usapan tungkol sa ratings. Nagiging kuwento na ito ng legitimacy, moral authority, at kung sino ang “tunay” na may mandato sa mata ng publiko.

Ang “Ebidensya” at ang Mapanganib na Salita sa Panahon ng Viral

 

Sa mga ganitong eksena, isang salita ang laging may bigat: ebidensya. Kapag sinabi mong may ebidensya, para kang nagbukas ng pinto na hindi na basta maisasara. Dahil ang tanong ng tao: “Ipakita mo. Patunayan mo. Ilatag mo.”

Pero sa social media, madalas ang “ebidensya” ay may iba’t ibang anyo:

maaaring dokumento,
maaaring screenshot,
maaaring testimonya,
maaaring mga “narinig,”
o minsan, pira-pirasong clue na pinagdudugtong-dugtong hanggang magmukhang buo.

At dito pumapasok ang panganib: kapag masyadong maingay ang paratang, minsan natatabunan ang pinakaimportante, ang due process. Ang tunay na ebidensya, hindi lang pang-viral. Dapat kaya nitong tumayo sa liwanag, humarap sa pagsusuri, at pumasa sa legal na pamantayan.

Cabral, “Nawawalang Katawan,” at ang Lalong Dumidilim na Atmospera

 

Kasabay ng isyung “Leviste + ebidensya,” muling umikot ang kontrobersya tungkol kay Cabral at ang balitang may “nagnakaw” umano ng katawan. Sa mga komentaryo, ginamit itong gasolina para lalo pang palakasin ang suspetsa: bakit may ganitong gulo? Sino ang makikinabang kapag naglaho ang mga ebidensyang pisikal? Totoo bang may tinatangkang itago?

Mula rito, mabilis ang pagtalon ng mga teorya: may nagsasabing may koneksyon sa mga proyekto, sa budget, sa “insertions,” at sa mga sinasabing anomalya. Ang mga salitang “ghost projects,” “SOP,” “kickback,” at “listahan ng proponent” ay paulit-ulit na binabanggit sa mga video.

Pero mahalagang tandaan: karamihan sa mga ito ay alegasyon sa komentaryo at hindi awtomatikong katumbas ng napatunayang katotohanan. Gayunman, sa mata ng publiko, kapag paulit-ulit mo itong naririnig, nagiging “posible,” at kapag naging “posible,” nagiging “pinaniniwalaan.” Ganito gumagana ang viral na panahon.

Survey Wars: Numero Laban sa Numero, Paniniwala Laban sa Paniniwala

Isa sa pinakamalakas na pwersa sa modernong pulitika ay hindi baril o tangke. Numero. Survey. Graph. Percent. Kapag ipinakita mo sa tao na “bumabagsak” ang isa at “mataas” ang isa, parang may instant verdict na agad: “tapos na ang laban.”

Sa video, may pagdiin sa approval at trust ratings, at ang konklusyon: si Sara raw ang mas pinagkakatiwalaan. At si Marcos raw ay nasa negative territory. Para sa mga tagasuporta ni Sara, ito ang patunay na “may pagbabago na sa hangin.” Para sa mga kampo ni Marcos, maaaring ituring itong propaganda o pagpilit ng naratibo.

Dito nagiging masalimuot ang laban:
Hindi lang ito isyu ng totoo o hindi totoo.
Ito’y isyu ng sino ang unang makakapag-frame ng kwento.

Ang Matinding Paratang: “Kidnap,” “Korupsyon,” at “Taksil sa Soberanya”

 

Sa mga pahayag sa transcript, may mabibigat na paratang: may usapin ng “pina-kidnap,” may alegasyon ng pakikipagtulungan sa mga dayuhan, may mga banat tungkol sa soberanya, at may pagbubunton sa isyu ng presyo ng bilihin at korupsyon.

Ito ang klase ng pananalita na kapag kumapit sa masa, mahirap nang tanggalin. Kahit wala pang hatol, kahit wala pang pormal na kaso, ang marka sa isip ng tao ay nagiging permanenteng mantsa.

Pero sa kabilang banda, may isa pang realidad: maraming Pilipino ang totoong pagod na sa taas-presyo. Maraming Pilipino ang totoong galit sa baha, sa sirang kalsada, sa proyektong “ginastusan pero parang wala.” Kaya kapag may lumabas na naratibo na “kaya ganyan kasi may kurakot,” mabilis itong pinaniniwalaan dahil tumatama sa araw-araw na karanasan.

Leandro Leviste: Bayani ba, Target, o Simbolo?

 

Sa kuwento, si Cong. Leviste ang ginawang sentro: matalino, may negosyo, “hindi na kailangang mangurakot,” at handang lumaban. Kapag ganito ang framing, nagiging simbolo siya ng “bagong mukha” laban sa “lumang sistema.”

At kapag may simbolo, laging may dalawang mangyayari:

Dadami ang susuporta.
Dadami rin ang babatikos.

Sa mundo ng politika, ang pagiging “pinagtutulungan” ay minsan nagiging badge of honor. Kasi sa mata ng tao: “Kung inaaway ka, ibig sabihin may tinatamaan kang interes.” Ito ang sikolohiya ng maraming viral narrative.

Ngunit ang tanong pa rin: ano ang inilatag na ebidensya, at saan ito dadalhin? Dahil kung ang “ebidensya” ay hanggang Facebook at YouTube lang, mananatili itong apoy na maingay ngunit walang kasunod na proseso. Pero kung ito’y dadalhin sa tamang institusyon, doon magsisimula ang tunay na pagsubok.

Ang Mas Malalim na Tema: Sistemang Umiikot sa Pera

 

Isa pang bahagi ng transcript na nagpainit sa netizens ay ang detalyadong usapan tungkol sa umano’y pera sa Kongreso: allowances, bonus, MOOE, “liquidation by mere certification,” at kung paano raw umiikot ang pera sa loob ng sistema. Ang ganitong kwento, kahit hindi lahat napatutunayan sa partikular na detalye, ay umaabot sa damdamin ng tao dahil matagal nang umiikot ang ideya na “may sistemang ginagatasan.”

At kapag isinama mo pa ang usapin ng infrastructure, DPWH, at “proponent” ng proyekto, mas tumitindi ang galit. Kasi ang tao, isang tanong lang ang nasa puso:
“Kung may pera pala, bakit kami naghihirap?”

Sa Huli, Isang Bansang Naghahanap ng Katotohanan

Ang pinakamalakas na mensahe sa buong ingay ay hindi lang “Sara vs Marcos.” Hindi lang “Leviste vs sistema.” Ito’y mas malalim: isang bansang gustong makakita ng malinaw na sagot.

Kung may ebidensya, ilatag at iproseso.
Kung may paratang, patunayan sa tamang forum.
Kung may mali, panagutin ang responsable.
Kung may inosente, protektahan laban sa maling bintang.

Dahil ang pulitika, oo, larong kapangyarihan. Pero ang totoong nakataya rito ay hindi reputasyon ng politiko. Buhay ng ordinaryong Pilipino. Presyo ng bigas. Trabaho. Kaligtasan. Katarungan.

 

At ngayon, habang ang social media ay parang entablado ng walang katapusang sigawan, isang bagay ang malinaw:
Kapag ang “ebidensya” ay ginawang pang-viral, maaaring sumabog ang bansa sa hinala.
Pero kapag ang ebidensya ay dumaan sa proseso, may pag-asa ang bansa sa katotohanan.

Kung may mensaheng naiiwan sa lahat ng ito, ito iyon: Hindi sapat ang malakas na boses. Kailangan ng matibay na patunay.