Muling naging sentro ng usap-usapan at matinding kritisismo ang lalawigan ng Bohol matapos mag-viral ang mga larawan ng isang resort na itinayo mismo sa paanan ng mga tanyag na Chocolate Hills sa bayan ng Sagbayan. Ang Captain’s Peak Garden and Resort ay naging mitsa ng isang pambansang debate tungkol sa balanse ng turismo at pangangalaga sa kalikasan. Sa isang kamakailang panayam sa radyo, tila nasukol ang mga lokal na opisyal ng Sagbayan sa mga katanungang naglalantad ng mga butas sa proseso ng pagbibigay ng permiso sa naturang establisyimento.

Ang Chocolate Hills ay hindi lamang isang simpleng atraksyon; ito ay isang National Geological Monument at bahagi ng prestihiyosong UNESCO Global Geopark. Ang pagtatayo ng mga permanenteng istruktura gaya ng swimming pool at mga cottage sa gitna ng mga burol na ito ay itinuturing ng marami na isang paglapastangan sa geological uniqueness ng lugar.

Ang “Bukingan” sa Business Permit

Sa gitna ng imbestigasyon, inamin ni Mr. Felito Pon, ang spokesperson ng LGU Sagbayan, na binawi na ni Mayor Restituto Suarez III ang business permit ng Captain’s Peak noong Marso 13, 2024. Gayunpaman, lumabas sa panayam na nag-renew pa ang resort ng kanilang permit noong Enero 2024 sa kabila ng kawalan ng Environmental Compliance Certificate (ECC) mula sa Department of Environment and Natural Resources (DENR).

Ayon kay Pon, nagkaroon ng “presumption of regularity” dahil nakapagsumite ang may-ari ng resolusyon mula sa Protected Area Management Board (PAMB) noong 2022. Ngunit ang malaking tanong ng publiko: bakit nag-isyu ang LGU ng mayor’s permit kung alam nilang kulang ang dokumento ng resort para sa isang “protected area”? Dito nagsimula ang pag-utal at tila pag-iwas ng opisyal sa mga direktang katanungan tungkol sa pananagutan ng lokal na pamahalaan.

Kalsada o Shortcut para sa Resort?

Isa pa sa mga naging mainit na paksa ay ang pag-aayos ng kalsada malapit sa resort. Pinabulaanan ng LGU na ito ay isang “road widening” project para paboran ang Captain’s Peak. Ayon sa kanila, ito ay paglilinis lamang ng isang umiiral nang Barangay Road na ginagamit ng mga estudyante. Gayunpaman, hindi maikakaila na ang nasabing kalsada ay nagsisilbi ring pangunahing access road patungo sa kontrobersyal na resort, na lalong nagpatindi sa hinala ng “favoritism” o special treatment.

Ang Banta ng Demolisyon

Dahil sa tindi ng galit ng publiko at ang pakikialam na ng mga mambabatas sa Senado at Kongreso, lumulutang na ang posibilidad ng demolisyon. Ayon sa panayam, kung mapatunayang labag sa Republic Act 7586 o ang National Integrated Protected Area Systems (NIPAS) Act ang pagpapatayo ng resort, ang LGU ang maaaring maobligang magsagawa ng demolisyon.

Inamin ng tagapagsalita na wala silang sariling Municipal Legal Officer at umaasa lamang sa legal na payo ng mga miyembro ng Sangguniang Bayan. Ang kakulangang ito sa technical at legal na pagsusuri bago mag-apruba ng mga malalaking proyekto sa isang protektadong lugar ay nakikitang malaking pagkukulang sa pamumuno ng lokal na pamahalaan.

Moral Duty vs. Komersyalismo

Binigyang-diin sa panayam na ang layunin ng UNESCO at ng pagiging National Geological Monument ng Chocolate Hills ay upang mapanatili ang pagiging “unique” nito. Ang anumang pagbabago o “alteration” sa natural na anyo ng mga burol para sa komersyal na layunin ay malinaw na paglabag sa mga pandaigdigang guidelines.

Sa huli, ang isyu ng Captain’s Peak ay nagsisilbing babala sa lahat ng mga LGU sa buong Pilipinas na may mga hawak na protected areas. Ang pag-unlad ay hindi dapat kapalit ng pagkasira ng ating likas na yaman. Habang hinihintay ang pinal na desisyon ng DENR at ang resulta ng imbestigasyon ng Senado, nananatiling nakatutok ang sambayanan sa kung paano itatama ang pagkakamaling ito sa “Puso ng Bohol.”