Sa mabilis na pagbabago ng klima sa politika ng bansa, dalawang malalaking isyu ang kasalukuyang yayanig sa kamalayan ng mga Pilipino: ang tila hindi inaasahang paglapit ng Tsina kay Rodante Marcoleta at ang lumalalang alitan sa pagitan ni Baguio City Mayor Benjamin Magalong at ng Department of Health (DOH) tungkol sa sistema ng tulong medikal.

Isang malaking katanungan ngayon sa social media ang naganap na pagpupulong sa pagitan ng bagong Chinese Ambassador at ni dating Congressman Rodante Marcoleta. Sa kabila ng mga tensyon sa pagitan ng Pilipinas at Tsina, bakit si Marcoleta ang piniling kausapin ng envoy? Ayon sa ulat mula sa Balitang Pinoy TV, ang hakbang na ito ay maaaring may kinalaman sa paparating na eleksyong 2028. Marami ang naghihinala na ito ay isang hudyat ng paghahanap ng Tsina ng mga bagong kaalyado sa loob ng bansa na may malakas na impluwensya, lalo na’t si Marcoleta ay madalas mabanggit bilang isang potensyal na kandidato para sa pagka-bise presidente sa ilalim ng kampo ni VP Sara Duterte. Ang pagpupulong na ito ay tila sumasalamin sa diskarte ng ibang mga bansa na “mag-invest” o bumuo ng ugnayan sa mga lider na sa tingin nila ay makakatulong sa kanilang sariling interes sa hinaharap.

Binanggit din sa ulat ang halimbawa ng Burkina Faso sa Africa, kung saan ang pakikipagtulungan sa Tsina ay nagdulot ng pag-unlad matapos nilang itakwil ang impluwensya ng Western countries. Ngunit sa konteksto ng Pilipinas, ang ganitong mga hakbang ay laging may kasamang hinala, lalo na sa gitna ng mga usap-apusan tungkol sa mga “hidden bank accounts” at ang matinding pagkiling ng administrasyong Marcos sa Estados Unidos.

Habang abala ang ilan sa diplomatikong usapin, isang mas malapit na isyu sa bituka ng mga Pilipino ang sumasabog sa loob ng bansa. Direktang tinawag ni Mayor Benjamin Magalong na “sinungaling” si DOH Secretary Ted Herbosa. Ang ugat ng galit? Ang patuloy na paggamit ng “guarantee letters” (GL) bago makakuha ng serbisyong medikal ang mga mahihirap sa mga DOH-operated hospitals. Ayon kay Magalong, taliwas sa sinasabi ni Herbosa na hindi na ito kailangan, ang katotohanan “on the ground” ay kailangan pa ring lumuhod ng mga pasyente sa mga pulitiko para lamang makakuha ng GL upang mabayaran ang kanilang hospital bills.

Binatikos din ang “Anti-Epal Bill” na isinasama sa 2026 budget. Ayon sa mga kritiko, ang bill na ito ay isa lamang “propaganda” o para sa “optics” ng Malacañang. Habang sinasabi ng palasyo na nais nilang alisin ang mga mukha at pangalan ng mga pulitiko sa mga proyekto at tulong ng gobyerno, nakikita pa rin ang mga mukha nina Pangulong Marcos at First Lady Liza Araneta-Marcos sa mga relief goods at iba pang serbisyo. “Anti-Marcos Bill dapat ang tawag dyan,” giit ng ulat, dahil sa tindi ng “kaipalan” na nakikita sa kasalukuyang administrasyon.

Ang tanong ng nakakarami: kailan ba magiging tunay na tapat ang serbisyo sa bayan? Bakit kailangan pang dumaan sa kamay ng mga pulitiko ang pondo na galing naman sa buwis ng mamamayan? Ang sistema ng GL ay nakikita bilang isang paraan ng “political leverage” upang manatiling nakadepende ang mga tao sa mga nakaupo sa pwesto para sa darating na eleksyon.

Sa pagitan ng diplomatikong pag-uusap sa Tsina at ang sigalot sa loob ng ating mga ospital, malinaw na ang politika ay nananatiling sentro ng bawat desisyon. Habang papalapit ang 2028, ang mga ganitong kaganapan ay pauna lamang sa mas malaking labanan na haharapin ng ating bansa. Ang mahalaga ay manatiling mapanuri ang bawat Pilipino upang hindi tayo mabulag ng mga mapanlinlang na propaganda at “optics” lamang.